OʻZBEKISTONDA OMMAVIY SPORTNI RIVOJLANTIRISHNING DOLZARB MASALALARI

Аннотация

В данной статье проведён анализ реформ, осуществляемых в Республике Узбекистан по развитию массового спорта и здорового образа жизни, изучены принимаемые государственные решения и их практические результаты. В исследовании освещаются меры, направленные на популяризацию физической активности на всех этапах системы физического воспитания — от семьи до высших учебных заведений. Кроме того, рассматривается значение создания «Дорог здоровья», привлечения к спорту лиц с ограниченными возможностями, формирования современной спортивной инфраструктуры и внедрения цифровых технологий. В заключительной части статьи представлены выводы об основных перспективах системного развития массового спорта и его влиянии на здоровье населения. Ключевые слова: массовый спорт, здоровый образ жизни, физическая культура, инфраструктура, Дороги здоровья, физическая активность молодежи, цифровые технологии, спортивная политика. Kirish. Bugungi kunda shaxs salomatligi va barkamol kamolotini ta’minlashda, yoshlarni mehnatga tayyorlashda jismoniy tarbiya va uni kundalik hayotga joriy etishning ahamiyati tobora ortib bormoqda. Shu sababli O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 5-iyundagi PQ3775 son “Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim sifatini oshirish va ularning mamlakatda amalga oshirilayotgan keng qamrovli islohotlarda faol ishtirokini ta’minlash bo‘yicha qo‘shimcha chora- tadbirlar to‘g‘risida”gi qarori, 2020-yil 24 yanvardagi PF-5924-son “O‘zbekiston Respublikasida jismoniy tarbiya va ommaviy sportni yanada takomillashtirish va ommalashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi farmon va 2021-yil 5-noyabrdagi PQ-5281-son “2024 yil Parij shahrida (Fransiya) bo‘lib o‘tadigan XXXIII yozgi Olimpiya va XVII 182 Paralimpiya o‘yinlariga O‘zbekiston sportchilarini kompleks tayyorlash to‘g‘risida”gi hamda 2022-yil 4-noyabrdagi PQ-414-son “Jismoniy tarbiya va sport sohasida kadrlarni tayyorlash hamda ilmiy tadqiqotlar tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarorlarining qabul qilinishi ham mazkur 899 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 11 masalalarga alohida e’tibor qaratish zarurligini ko‘rsatmoqda. Albatta, mazkur farmon va qarorlar ijrosini ta’minlash, qolaversa, amaliyotga joriy etish bugungi kundagi dolzarb masalalardan sanaladi. Jismoniy tarbiya va ommaviy sport bilan muntazam shug‘ullanish hamda sog‘lom turmush tarzi bo‘yicha hayotiy ko‘nikmalarni shakllantirish orqali har bir fuqaroda kasallikka qarshi kuchli immun tizimi paydo bo‘lishini ta’minlash, zararli odatlardan voz kechish, to‘g‘ri ovqatlanish tamoyillariga amal qilish, tiklash va reabilitatsiya ishlari hamda ommaviy jismoniy faollik tadbirlarini tizimli va samarali tashkil qilish, bu borada tegishli infratuzilma va boshqa zarur shart-sharoitlarni yaratilishida quyidagilarni belgilash mumkin: Sog‘lom turmush tarzini hayotga keng tatbiq etish va ommaviy sportni yanada rivojlantirishning asosiy yo‘nalishlari etib belgilanishida quyidagilar e’tiborga olingan: - har bir oila, mahalla va tuman (shahar)da, maktabgacha, umumiy o‘rta, o‘rta maxsus, professional va oliy ta’lim muassasalarida hamda boshqa tashkilotlarda jismoniy tarbiya va ommaviy sport bilan shug‘ullanishga shart sharoitlar yaratish; - ommaviy sportni rivojlantirish bo‘yicha oilalar, sinflar, mehnat jamoalari va hududlar o‘rtasida sport musobaqalarini muntazam ravishda o‘tkazish; - aholi turli guruhlarining sog‘lom ovqatlanishga bo‘lgan ehtiyojlarini qondirishni ta’minlaydigan shart-sharoitlar yaratish, tarkibida tuz, qand va yog‘ miqdori ko‘p bo‘lgan hamda xamirli taom va shirinliklarni, non mahsulotlarini iste’mol qilishni qisqartirish, zararli odatlardan, xususan, alkogol va tamaki mahsulotlarini iste’mol qilishdan voz kechish yo‘li bilan kasallikka chalinish, ortiqcha vazn holatlari (semizlik) va bevaqt vafot etishni kamaytirish; - aholi o‘rtasida sog‘lom ovqatlanish madaniyatini keng targ‘ib qilish, shu jumladan, tartibsiz va kechki uyqu oldidan ovqatlanish odatlaridan voz kechish; - sanitariya-gigiyena qoidalariga rioya etilishini oilalar, mahallalar, maktabgacha 183 ta’lim va umumta’lim muassasalari darajasida sog‘lom turmush tarzining ajralmas qismi sifatida targ‘ib qilish; - maktabgacha ta’lim, umumta’lim, o‘rta maxsus, professional va oliy ta’lim muassasalarida, korxona, tashkilot va boshqa turdagi barcha muassasalarda jismoniy tarbiya va sport bilan shug‘ullanish uchun zamonaviy moddiy-texnika bazasini shakllantirish. Respublikada aholi o‘rtasida ommaviy sportni rivojlantirish va sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilishda — yurish, yugurish, mini-futbol, velosport, badminton, stritbol, “Workout” (mahalla va ko‘cha fitnesi) sportning ustuvor turlari etib belgilangan. Yurish, yugurish, mini-futbol, velosport, badminton, stritbol va “Workout” sport turlarini ommaviylashtirish va rivojlantirish dasturlarini amalga oshirish uchun Davlat budjetidan 2021- yildan boshlab dasturlar to‘liq bajarilgunga qadar har yili 104 milliard so‘mdan; - jismoniy imkoniyati cheklangan