ВЛИЯНИЕ МИНЕРАЛЬНЫХ УДОБРЕНИЙ НА РАЗВИТИЕ ХЛОПЧАТНИКА

Аннотация

Mineral fertilizers play an important role in agriculture, as they accelerate plant development and increase yields. This article is devoted to the analysis of the influence of various types of mineral fertilizers on cotton plants. It extensively covers how nitrogen, phosphorus, potassium, and microelements affect cotton growth and development. The conducted research confirms a significant increase in cotton yield with the application of the balanced fertilization method. Keywords: mineral fertilizers, nitrogen, phosphorus, potassium, cotton, yield, plant growth, agriculture. Kirish. Mineral o‘g‘itlar qishloq xo‘jaligida keng qo‘llanadigan asosiy vositalardan biri bo‘lib, ular o‘simliklarni zarur moddalar bilan ta’minlash orqali hosildorlikni sezilarli darajada oshiradi. 839 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 11 Tola yetishtirishda muhim o‘rin tutadigan g‘o‘za (Gossypium hirsutum) uchun ham to‘g‘ri o‘g‘itlash yuqori va sifatli hosil olishning asosiy omillaridan hisoblanadi. Ushbu maqola g‘o‘zaning turli mineral o‘g‘itlarga bo‘lgan ehtiyoji hamda ular ko‘rsatadigan ta’sirni yoritishga bag‘ishlanadi. G‘o‘zaning Oziqlanish Talabi G‘o‘za iqtisodiy ahamiyati yuqori bo‘lgan ekinlardan biri bo‘lib, rivojlanish jarayonida makro- va mikroelementlarga katta ehtiyoj sezadi. Ushbu elementlar o‘simlikning sog‘lom o‘sishi, barqaror rivojlanishi va mo‘l hosil berishi uchun zarur. Azot (N) Azot g‘o‘zaning vegetativ o‘sishini ta’minlovchi asosiy element hisoblanadi. U: xlorofill hosil bo‘lishida ishtirok etib, fotosintezni kuchaytiradi; oqsil, aminokislota va nuklein kislotalar sintezini qo‘llab-quvvatlaydi;ko‘proq barg va poya hosil bo‘lishini rag‘batlantiradi.Fosfor (P)Fosfor g‘o‘za rivojlanishida bir qator muhim jarayonlarda qatnashadi:kuchli ildiz tizimi hosil bo‘lishiga yordam beradi;energiyani saqlash va uzatishga mas’ul bo‘lgan ATP jarayonlarida ishtirok etadi;gullash va mevalanishni jadallashtirib, hosildorlikni oshiradi. Kaliy (K)Kaliy g‘o‘zaning fiziologik jarayonlarida beqiyos ahamiyatga ega:suv almashinuvini va osmotik bosimni boshqaradi; fotosintez hamda fermentlar faoliyatini rag‘batlantiradi; kasallik va zararkunandalarga chidamliligini kuchaytiradi; tolalarning sifat ko‘rsatkichlarini yaxshilaydi. Mikroelementlar G‘o‘za sog‘lom o‘sishi uchun zarur bo‘lgan mikroelementlar kam miqdorda talab qilinsa-da, ularning ahamiyati juda katta.Temir (Fe) – xlorofill sintezi va fotosintez jarayonining samaradorligini oshiradi. Rux (Zn) – fermentlar faoliyatida ishtirok etadi va ildiz hamda o‘simlikning umumiy o‘sishini qo‘llab-quvvatlaydi.Mis (Cu) – oksidlanish- qaytarilish reaksiyalarida ishtirok etib, hujayra devorlarini mustahkamlaydi. Marganets (Mn) – fotosintez jarayonining muhim ishtirokchisidir va enzimlar ishini faollashtiradi. Mineral O'g'itlar Haqida Ma'lumot. Azot (N). Azot o'simliklar uchun zarur bo'lgan asosiy elementlardan biri bo'lib, u proteinlar va nuklein kislotalar sintezi uchun kerak. Azotli o'g'itlar, masalan, ammoniy nitrat, karbamid, g'o'za o'sishi va rivojlanishi uchun muhimdir. Fosfor o'simliklarning energiya almashinuvida ishtirok etadi va ildiz tizimi rivojlanishida muhim rol o'ynaydi. Fosforli o'g'itlar, masalan, superfosfat, g'o'zani erta rivojlanishi va ildiz tizimining kuchli bo'lishini ta'minlaydi. Kaliy o'simliklarning suv balansini saqlashda va kasalliklarga qarshi chidamliligini oshirishda muhimdir. Kaliyli o'g'itlar, masalan, kaliy sulfat, g'o'za hosildorligini va sifatini oshiradi. Mikroelementlar, masalan, temir, rux, mis va marganets, o'simliklar uchun zarur bo'lgan boshqa elementlar bo'lib, ularning yetishmasligi o'simliklarda turli kasalliklar va o'sish muammolariga olib kelishi mumkin. Azotli o'g'itlar ekin ekishdan oldin yoki vegetatsiya davrida bir necha bosqichda qo'llanilishi mumkin. Azotli o'g'itlarni kuzda yoki erta bahorda tuproqqa kiritish o'simlikning boshlang'ich rivojlanishi uchun zarur bo'lgan azotni ta'minlaydi. Vegetatsiya davrida azotni qo'shimcha kiritish esa o'simlikning o'sishi va hosildorligini oshiradi. Fosforli o'g'itlar odatda tuproqni tayyorlashda, ekishdan oldin yoki ekish paytida qo'llaniladi. Fosfor o'g'itlari chuqur kiritilganda ildiz tizimiga yaqin bo'lgani uchun o'simliklar tomonidan tezda o'zlashtiriladi. Fosforli o'g'itlarni yillik dozalarda kiritish tavsiya etiladi, chunki fosfor tuproqda uzoq muddat saqlanadi. Kaliyli o'g'itlar tuproqqa kuzda yoki erta bahorda kiritilishi mumkin. 840 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 11 Kaliy o'g'itlari suvda yaxshi eriydi va ildiz tizimi tomonidan tezda o'zlashtiriladi. Shuningdek, kaliy o'g'itlarini vegetatsiya davrida ham qo'llash mumkin, bu o'simliklarning kasalliklarga chidamliligini oshiradi. Mikroelement o'g'itlari odatda tuproq yoki barg orqali kiritiladi. Barg orqali kiritilganda mikroelementlar tezda o'zlashtiriladi va o'simliklar tezda kerakli oziq moddalarni oladi. Mikroelement yetishmasligi belgilari paydo bo'lganda, mikroelement o'g'itlarini tezda qo'llash ke