XALIQARALIQ TÁJRIYBELERDE BILIMLENDIRIWDI RAWAJLANDIRIWDIŃ TIYKARǴI BAǴDARLARI HÁM ALDINǴI BILIMLENDIRIW TÁJIRIYBELERI

Аннотация

Bul izertlewde xalıqaralıq tájiriybelerge tiykarlanǵan bilimlendiriw baǵdarları tiykarında paydalanılatuǵın pedagogikalıq metodlar haqqında maǵlıwmatlar berilgen. Bilimlendiriwdiń zamanagóy modelleri tiykarında jańa innovaciyalıq xalıqaralıq tájiriybelerden kelip shıqqan halda bilimlendiriwdiń sapasın arttırıw boyınsha izertlewler nátiyjelerine tiykarlanadı. Bilimlendiriw baǵdarlarınıń modellerinde kollaboraciyalıq bilimlendiriwdiń rawajlanıw basqıshları mısal retinde keltirilgen. Kollaboraciyalıq bilimlendiriw baǵdarında oqıtıw sisteması bul oqıwshılardıń jámáátte islew kónlikpelerin arttırıwǵa járdem beredi. Bul pedagogikalıq izertlewler nátiyjelerinde bilimlendiriwdiń barlıq tarawlarına engizilgen halda analitikalıq nátiyjelerdi kóriwimiz múmkin. Gilt sózler: Bilimlendiriw sisteması, pedagogikalıq izertlewler, kolloborativ bilimlendiriw, bilimlendiriw bagdarlamaları, pedagogikalıq sheberlik, oqitiw metodları. Kirisiw Házirgi kúnge kelip dúnya tájiriybesinen erisilgen nátiyjelerge muwapıq bilimlendiriwdi modernizaciyalaw procesinde interaktiv, kollaboraciyalıq hám joybar tiykarındaǵı oqıtıw kózqarasları barǵan sayın keńnen qollanılmaqta. Máselen, Finlyandiya, Koreya, Kanada, Singapur hám Yaponiya sıyaqlı mámleketler bilimlendiriw sistemalarında zamanagóy bilimlendiriw baǵdarlamaları tiykarında oqıwshılardıń erkin pikirlewin qollap-quwatlawshı, pedagogikalıq metodlardı sanlı texnologiyalar tiykarında qurılǵan oqıw processlerinen paydalanıw basqıshları engizilgen. Sonıń ushın búgingi kúnde bilimlendiriw tarawındaǵı reformalar jańa oqıtıw modeline ótpekte. Bul izertlewde xalıqaralıq tájiriybeler tiykarında bilimlendiriw rawajlanıwınıń tiykarǵı baǵdarları, tariyxıy basqıshları, zamanagóy pedagogikalıq metodlar, kollaboraciyalıq bilimlendiriw formaları hám oqıtıwshınıń oqıwshılardıń bilimin arttırıwdaǵı wazıypaları ilimiy talqılanadı. Finlyandiya bilimlendiriw sisteması dúnyadaǵı eń nátiyjeli sistemalardan biri bolıp esaplanadı. OECD PISA reytingine bola, bul mámleket oqıwshıları oqıw, matematika hám tábiyǵıy pánlerden eń joqarı nátiyjelerdi kórsetken. Finlyandiyada oqıw procesi shaxsqa baǵdarlanǵan, bahalaw sisteması xoshametlewshi, oqıtıwshılar bolsa ilimiy-pedagogikalıq tayarlıǵı sıpatında joqarı qánigeler bolıp tabıladı. Bilimlendiriwde birge islesiw (kolloborativ bilimlendiriw modeli), talqılaw, dóretiwshilik pikirlew hám óz betinshe bilim alıw kónlikpelerin qáliplestiriwge ayrıqsha itibar qaratıladı. Oqıwshı-jaslardıń kolloborativ qáliplesiwin úyreniw ushın olardıń ruwxıy dúnyasın hám pánge bolǵan qızıǵıwshılıǵın arttırıw kerek. 302 Noyabr, 2025-Yil Zamanagóy oqıw procesi oqıtıwdıń barlıq shólkemlestiriwshilik formalarınan paydalanǵan halda metodlardan paydalanıw kerek. Oqıtıwshınıń student penen birgeliktegi jumıs sharayatında ǵana hár bir adam ushın ózine tán jeke mániske ie bolǵan birgeliktegi kolloborativ qáliplesiwdegi qatnasıqları úyreniledi. Olar belgili qatnasıqlarda, sonday-aq, oqıtıwshı hám oqıwshılardıń óz ara tásirinde, sóylew háreketlerin muwapıqlastırıwda kórinedi. Sonı aytıp ótiw kerek, eger oqıtıwshı oqıwshılar menen haqıyqıy birge islesiwdi úgit-násiyatlasa, onda sabaq ushın anıq maqsetti sonday etip qoyadı, ol islep shıǵarılıp atırǵan qarım-qatnastıń haqıyqıy maqsetlerine sáykes keledi. Oqıwshıǵa tek sabaqtıń tiykarǵı maqsetin emes, al oǵan erisiwdiń múmkin bolǵan jolın ámelge asırıw procesinde járdem beredi. Bilimlendiriwdegi tabıs dárejesi tek oqıtıwshı hám oqıwshınıń jumısın birgelikte muwapıqlastırıw menen ǵana emes, al olardıń shaxslarınıń óz-ara tásiri, sonday-aq, olar arasında qáliplesetuǵın óz-ara túsinisiw menen de baylanıslı. Oqıtıwshınıń kásiplik tayarlıǵı maqul bolǵan jaǵdayda, onıń metodikalıq, sonday-aq, óz háreketlerin maqsetke muwapıq rejelestiriw qábileti dárejesinde oqıtıw nátiyjeliligi óz-ara baylanıslı bolmaǵan qatnaslar sebepli kemeyiwi múmkin ekenligin mine usınıń menen túsindiriw múmkin. Kollaboraciyalıq qáliplesiw jaǵdayı tiykarınan belgili bir studentler toparı (komandalıq studentler toparı) arasında rawajlanadı. Eger ulıwma kontekstte tikkeley pedagogikalıq, bilimlendiriw tarawındaǵı birge islesiw haqqında sóz júrgizetuǵın bolsaq, oqıtıwshınıń oqıwshı menen óz-ara qatnası, oqıwshılardıń tek hár biri menen óz-ara qatnası procesinde qáliplesetuǵın úsh tiykarǵı faktor bar ekenligin eske alıw zárúr. Pedagogikalıq bilimlendiriwdiń zamanagóy modelinde bilimlendiriw texnologiyasınan basqa birgeliktegi iskerlik dawamında, sonday-aq, oqıtıwshılardıń pánler aralıq baylanıslar sistemasındaǵı óz ara tásirinde kóriniwi haqqında maǵlıwmatlar keltirilgen. Bul texnologiyanıń tiykarǵı ideyası hár qıylı bilimlendiriw sharayatlarında oqıwshılardıń jedel birgeliktegi bilim alıw jumısı ushın sharayat jaratıw bolıp tabıladı. Birgelikte oqıtıw usılınan paydalanǵan halda sabaqlardı ótkeriwdiń bir neshe eń nátiyjeli variantları bar. Sonıń menen birge, ulıwma jumıs ushın individual juwapkershilik te, pútkil jámááttiń juwapkershiligi de bar. Topardıń barlıq aǵzaları tıǵız hám turaqlı bay