JINOIY JAVOBGARLIKNI BELGILASHDA SHAXSNING YOSHI, RUHIY HOLATI VA IJTIMOIY MAQOMINI HISOBGA OLISH MASALASI

Аннотация

Ushbu ilmiy ishda jinoiy javobgarlikni belgilash jarayonida shaxsning yoshi, ruhiy holati va ijtimoiy maqomini hisobga olishning huquqiy asoslari hamda ularning amaliy ahamiyati chuqur tahlil qilinadi. Tadqiqotda voyaga yetmagan shaxslarning psixologik rivojlanish darajasi, ularning ijtimoiy tajribasining cheklanganligi va tarbiyaviy omillar tufayli jinoyat sodir etishdagi mas’uliyatini baholashning o‘ziga xos jihatlari yoritiladi. Shaxsning ruhiy holati nuqtai nazaridan aqli noraso yoki vaqtincha ruhiy buzilish holatlarida sodir etilgan xatti-harakatlarning jinoiy oqibatlari, sud-psixiatriya ekspertizasining o‘rni va jinoiy javobgarlikdan ozod etish mezonlari ko‘rib chiqiladi. Ijtimoiy maqom masalasida esa shaxsning oilaviy ahvoli, kasbiy faoliyati, jamiyatdagi nufuzi, jinoyat sodir etilishiga ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan ijtimoiy muhit va ijtimoiy rolning ahamiyati tahlil qilinadi. Ishda O‘zbekiston Respublikasining amaldagi jinoyat kodeksi normalari, sud amaliyoti, xalqaro huquqiy standartlar hamda ilg‘or xorijiy tajribalar o‘zaro taqqoslanadi. Tadqiqot natijalari jinoiy javobgarlikni individuallashtirish, jazoni adolatli belgilash va insonparvarlik tamoyillarini kuchaytirishda muhim nazariy-amaliy asos bo‘lib xizmat qiladi. Kalit so‘zlar: Jinoiy javobgarlik, voyaga yetmagan shaxslar, yoshi mas’uliyatga ta’siri, ruhiy holat, aqli norasolik, ruhiy buzilishlar, sud-psixiatriya ekspertizasi, ijtimoiy maqom, ijtimoiy rol, shaxsning jamiyatdagi o‘rni, jinoyat motivlari, jinoyatning psixologik omillari, jazoni individuallashtirish, insonparvarlik tamoyili, huquqiy normalar, jinoyat kodeksi, O‘zbekiston sud amaliyoti, huquqiy baholash mezonlari, shaxsning javobgarlikka layoqati, ijtimoiy muhit ta’siri, tarbiya omillari, huquqiy ong va huquqiy madaniyat, kasbiy faoliyatning ahamiyati, jamiyatdagi ijtimoiy jarayonlar, jinoyatning subyektiv tomoni, aybning shakllari, huquqiy mas’uliyat darajasi, xalqaro standartlar, jinoyat-preventiv chora-tadbirlar.