NOGIRONLIGI BO‘LGAN SHAXSLARNI QO‘LLAB-QUVVATLASHDA DAVLAT VA JAMIYATNING ROLI

Аннотация

Bul maqalada nagiranligi bar shaxslardi qollap —quwatlaw maselesi jaritilgan bolip, onda jamiyet ham mamleketnin bul tarawdagi orni atqaratugun xizmeti haqqinda aytiladi. Nagiranligi bar insanlardin da jamiyet omirinde oz orni bar ekenligi, olardinda huquq ham erkinliklerinin qorgaliwi, talim, den sawliqti saqlaw, miynet etiw ham basqa tarawlardagi huquqlari haqqinda aytilip otedi. Glit sozler: Imkaniyatlar tenligi, jamiyet, mamleket, inklyuziv talim, huquqlardin qorgawliwi, reabilitatsiya, socialliq qorgaw sistemsi, insanparwalliq principleri. NOGIRONLIGI BO‘LGAN SHAXSLARNI QO‘LLAB-QUVVATLASHDA DAVLAT VA JAMIYATNING ROLI Annotatsiya. Ushbu maqolada nogironligi bo‘lgan shaxslarni qo‘llab-quvvatlash masalasi yoritilgan bo‘lib, unda jamiyat va davlatning bu sohadagi o‘rni va roli haqida so‘z yuritiladi. Nogironligi bo‘lgan insonlarning ham jamiyat hayotida o‘z o‘rni borligi, ularning huquq va erkinliklari himoya qilinishi, ta’lim, sog‘liqni saqlash, mehnat qilish va boshqa sohalardagi huquqlari haqida so‘z yuritiladi. Kalit so‘zlar: Imkoniyatlar tengligi, jamiyat, davlat, inklyuziv ta’lim, huquqlar himoyasi, reabilitatsiya, ijtimoiy himoya tizimi, insonparvarlik tamoyillari. THE ROLE OF THE STATE AND SOCIETY IN SUPPORTING PERSONS WITH DISABILITIES Annotation. This article discusses the issue of supporting and empowering people with disabilities, and talks about the role of society and the state in this area. It is said that people with disabilities have a special place in society, they have the right to protection of their rights and freedoms, education, health care, education and other aspects. Key words: Equal opportunities, society, state, inclusive education, protection of rights, rehabilitation, social protection system, humanitarian principles. Tiykargi bolim: Bugungi kunde har bir mamleketde mayipligi bar shaxslardi qollap quwatlaw maselesi ulken ahmiyatke iye bolgan socialliq maselelersen biri bolip tabiladi. Mayipligi bar shaxslardi qollap quwatlawda mamleket ham jamiyettin roli ulken. Sebebi: mamleket mayipligi bar insanlardi basqa saglam insanlardan ajratpawi olardinda jamiyet iskerliginde oz ornin tabiwip ketiwleri ushun shart -sharayatlar jaratip bermekde. Mayıplıgi bar shaxslardin da jamiyettin toliq agzasi sifatinda talim aliwi, medincinaliq xizmetlerden paydalana aliwi, miynet etiw sañat, sport, janede madeniyat tarawlarda ten huquqli ekenligi olarda socialliq omirde oz iskerligin basqa insanlarday korsete aladi. Talim tarawindagi inklyuziv jantasiwlar yagniy bul iskerlik arqali mayipligi bar balalar ozin doslari menen birge oqiydi olar siyaqli tendey bilim alaladi. Mayipligi bar balalardin talaplarinan kelip shiqqan halda arnawli turde maslastirilip qoyilgan sabaqliqlar toliq turde bilim aliwlarina jardem beriwleri ushun mugallimlerdin bekitilip qoyiliwi. 640 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 11 Densawliqti saqlaw ham reabilitatsiya sistemasi mayiplar omirinde ulken ahmiyetke iye. Olardin fizikaliq ham ruwxiy jaqtan saglam boliwina jardem beredi. Ruwxiy jaqtan olardin ozine bolgan isenimin arttiriwga komeklesedi. Mayipligi bar balalar madeniyat tarawdada ozinin qabiyletlerin korsete aladi.Olar sport penen shugullana aliwlari, sañat tarawlarinda ozinin iskerligin korsetiw huquqina iye. Tiykarǵı deregimiz bolǵan Konstituciyamızdıń 57-statyasında Mámleket mayıplıǵı bolǵan shaxslardıń sociallıq, ekonomikalıq hám mádeniy taraw obektleri hám xızmetlerinen tolıq paydalanıwı ushın sharayatlar jaratadı, olardıń jumısqa jaylasıwına, bilim alıwına járdemlesedi, olarǵa zárúr bolǵan málimlemeni tosqınlıqsız alıw imkaniyatın támiyinlewi belgilengen. Bul huquqlardan olar hesh qanday sheklewlersiz paydalana aladi. Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoevtiń "Mayıplıǵı bolǵan shaxslardı hám xalıqtıń sociallıq qorǵawǵa mútáj qatlamların qollap- quwatlawdıń qosımsha ilajları haqqında"ǵı pármanına qol qoydi. Bul hújjet 2022-jıl 28-yanvarda tastıyıqlanǵan "2022-2026-jıllarǵa mólsherlengen Jańa Ózbekstannıń rawajlanıw strategiyası" orınlanıwı sheńberinde islep shıǵılǵan. Oǵan shekem, Háreketler strategiyası sheńberinde, sonıń ishinde, Prezidentimiz tárepinen 2021-jıl 25-martta "Kekseler hám mayıplıǵı bolǵan shaxslardı sociallıq qollap-quwatlaw, "Saqawat" hám "Múriwbet" internat úyleri sistemasın bunnan bılay da rawajlandırıw haqqında"ǵı párman, 2021-jıl 27-noyabrde "Medicinalıq-sociallıq ekspertiza xızmeti jumısı jáne balalarǵa mayıplıqtı belgilew sistemasın bunnan bılay da jetilistiriw ilajları haqqında"ǵı qarar qabıl etilgen hám orınlawǵa baǵdarlanǵan. Mayıplıq mashqalaları boyınsha Global sammitte ayrıqsha atap ótilgenindey, koronavirus pandemiyasınan keyingi dáwirde mayıplıq mashqalaların sheshiwde aldınǵı maqul nátiyjelerdi tiklew hám jáne de kóbirek nátiyjelerge erisiw zárúr. Onda mámleketler, xalıqaralıq hám regionallıq shólkemler, puqaralıq jámieti institutları, túrli sheńberlerdegi sherikler menen tıǵız birge islesiwdi kúsheytiw úlken áhmietke iye. Búgingi kúnde mámleketim