Особенности больших разрывов макулы

Аннотация

The aim of the study was to study the etiological and morphological features of large macular ruptures. The present study included 200 eyes (188 patients) who were diagnosed with a large macular rupture at initial examination. 96 eyes (48%) were diagnosed with stage 3, the remaining 104 eyes (52%) were diagnosed with stage 4 macular rupture. Large macular tears in 55.5% of cases are due to vitreomacular traction syndrome, in 24.5% of cases - myopia and in 20% of cases - eye trauma. Macular tears of various etiologies do not differ in visual acuity, intraocular pressure, diameter and stage of the rupture, duration of the disease. Macular rupture is associated with cataract in 51.5% of cases. Key words: large macula tear, vitreomacular traction, optical coherence tomography, traumatic rupture of the macula, myopic macula rupture. Макула йиртиғи (МЙ) – фовеанинг марказида жойлашган, кўриш фаолиятининг қисман бузилиши билан кечувчи тўр парданинг нуқсони ҳисобланади [1]. Ушбу клиник ҳолатга 1869 йилда Knapp илк маротаба эътибор қаратди ва травматик МЙ мавжуд беморни тасвирлаб берди [2]. «Hole in the macula» (сўзма сўз – макулада тешик) атамасини 1900 йилда Ogilvie таклиф қилди [3]. МЙнинг икки тури ажратилди [4]: идиопатик, фовеа марказидан тангенциал йўналишдаги витреал тракция сабабли юзага келади; ва травматик, кўп ҳолларда кўзнинг тўмтоқ травмаси билан боғлиқ бўлади [5]. Бироқ бугунги кунда “идиопатик” атамаси қўлланилмайди, зеро витреал тракция МЙ ривожланишининг аниқ сабаби саналади [6]. Тўр парданинг кўчиши билан МЙнинг ривожланиши орқа стафилома билан юқори даражали миопиянинг асорати бўлиши мумкин (баъзи беморларда стафилома билан тўр парданинг кўчиши МЙсиз ривожланиши мумкин) [7]. МЙ регрессияланиши, стабиллашиши ёки макуланинг тўлиқ йиртилишигача (буткул қалинлик бўйлаб) янада ривожланиши мумкин. Шишасимон тананинг тўлиқ орқа кўчиши ҳолатида фовеа меъёрга қайтиши мумкин ёки, агар мюллер хужайралари тўрпарда юзасидан ажралса, ламелляр қаватнинг йиртилиши ривожланиши мумкин [1]. Умуман олганда аҳоли орасида МЙ 1000 одамга 3,3 частота билан учрайди [7]. 1991 йилгача МЙ қайтмас ҳолат деб ҳисобланган, бироқ, сўнгги йилларда жаррохлик технологияларининг тараққиёти туфайли МЙнинг муваффақиятли коррекцияси ва марказий кўрувнинг яхшиланиши одатий амалиётга айланди. Тадқиқот мақсади –беморларда макула катта йиртиқларининг этиологияси ва морфологик хусусиятларини ўрганиш. Тадқиқот материаллари ва услублари. Ушбу тадқиқотга бирламчи текширувда макуланинг катта йиртиғи (тадқиқотга киритиш мезони йиртиқнинг минимал диаметри 400 мкмни ташкил қилди) аниқланган 200 та кўз (188 бемор) киритилди. Беморларнинг ўртача ёши 52,88±0,83 ни ташкил қилди. 228 №1 | 2022 Макуланинг йиртилишига диабетик ретинопатия сабаб бўлган ҳолатлар, шунингдек, кўриш ўткирлиги 0,01 дан кам бўлган кўзлар тадқиқотга киритилмаган. Беморларда макуляр ҳудуддаги патологияни англатувчи кўриш ўткирлигининг пасайишига бўлган шикоятининг пайдо бўлишидан то мурожаат қилиши ва жаррохлик даволашгача бўлган вақтнинг давомийлиги 1 ойдан 35 ойгача (ўртача 9,86±0,60) бўлган муддатни ташкил қилди. Шу билан бирга ушбу тадқиқотда “шикоятлар – мурожаат” вақтинчалик мезони қўлланилмади. Тўр парданинг фон касалликлари (ўсмалар, доғли дегенерация, тўр парда артерия ва веналарининг тромбози, тўр парда ишемияси, интравитреал ҳамда параретинал қон қуйилишлар ва бошқа), кўзнинг яллиғланиш касалликлари (витрит, увеит, конъюнктивит), турли характердаги офтальмогипертензиялар мавжуд бўлган кўзлар тадқиқотга киритилмади. Шунингдек, жаррохлик даволашга қарши кўрсатмаларнинг (назорат қилиб бўлмайдиган артериал гипертензия, иситма ҳолати, ўткир юқумли касалликлар, тана бўшлиқлари ёки оёқ қўлларнинг проксимал қисмларидаги ўткир шикастланишдан, жаррохлик амалиётидан сўнг 2 ойдан кам бўлмаган муддат, юрақ қон томир билан боғлиқ ҳолатлар – ўткир коронар синдром, транзитор ишемик атака, бош мия қон айланишининг ўткир бузилиши, оёқ қўлларнинг ўткр ишемияси ва бошқа.) барчаси тадқиқотга киритлмайдиган мезонлар саналди. Барча беморларда оптик когерент томография (ОКТ) билан биргаликдаги тўлиқ офтальмологик текширув ўтказилди. ОКТ ташхиснинг верификацияси ва макула йиртиғининг диаметрини ўлчаш учун ўтказилди:  Кўриш ўткирлиги. Карл Цейс (Германия) фирмаси проектор ускунасида коррекцияли ва коррекциясиз визиометрия; Хувитс (Ю.Корея) фирмаси авторефрактометрида рефракцияни аниқлаш;  Кўз ичи босими (КИБ) Торсоn фирмасининг СТ-80 контактсиз тонометри ёрдамида аниқланди;  Биомикроскопия. Алоҳида эътибор билан ёриқли чироқда рангдор парданинг неоваскуляризацияси белгиларини топишга йўналтирилган ҳолда ўтказилди;  Кўз тубининг фундоскопияси мидриаз шароитида ўтказилди;  Офтальмоскопия тескари офтальмоскопда Скепенс (Хайне-150) бўйича ўтказилди;  Кўз тубинининг қайди Kanghua ZEISS фирмасининг фундскамерасида ўтказилди.  Оптик когерент томография. Тадқиқот давомида олинган барча маълумотлар Excell жадвалларига киритилди. Тадқиқотга киритилган барча кўзлар бригадаси турли мезонларга кўра г