К содержанию
РецензированоRU2026

СТРАТЕГИИ ПОВЫШЕНИЯ КОНКУРЕНТОСПОСОБНОСТИ РЕГИОНАЛЬНЫХ ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ

Mirzayev Zafar Abdalimovich · INDUSTRIAL ENTERPRISES · ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ

Современная наука и исследования · 2 · 99–120 · 2026

Аннотация

В статье анализируются организационно-экономические и инновационные стратегии повышения конкурентоспособности региональных промышленных предприятий на примере Кашкадарьинской области. Основными факторами, определяющими конкурентоспособность промышленных предприятий, являются эффективность производства, инновационная активность, маркетинговый потенциал и уровень человеческого капитала. В статье научно проанализированы существующие проблемы, возможности и пути их преодоления, а также предложены предложения, направленные на формирование региональных конкурентных преимуществ. Ключевые слова: конкурентоспособность, промышленное предприятие, инновации, региональное развитие, стратегия, кластер, экономическая эффективность. 1. Kirish (Introduction) Bozor iqtisodiyoti sharoitida hududiy sanoat korxonalarining raqobatbardoshligi mamlakatning umumiy iqtisodiy barqarorligini belgilovchi muhim omillardan biridir. So‘nggi yillarda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining sanoatni diversifikatsiya qilish, ishlab 195 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 11 chiqarishni modernizatsiya va raqamlashtirishga oid qarorlari bu yo‘nalishda keng imkoniyatlar yaratdi. Qashqadaryo viloyati tabiiy resurslarga, xususan, neft-gaz, qurilish materiallari va qishloq xo‘jaligi xomashyolariga boy bo‘lishiga qaramay, ayrim tarmoqlarda ishlab chiqarish samaradorligi pastligicha qolmoqda. Bu holat korxonalar raqobatbardoshligini oshirishda strategik yondashuvlarning yetarli darajada shakllanmaganligini ko‘rsatadi. Shu sababli, ushbu maqolaning asosiy maqsadi — Qashqadaryo viloyati sanoat korxonalarining raqobatbardoshligini oshirishga qaratilgan strategik yo‘nalishlarni ishlab chiqish va tahlil qilishdan iboratdir. 2. Tadqiqot metodologiyasi (Methods) Tadqiqot davomida quyidagi ilmiy yondashuv va usullar qo‘llanildi:  Tahliliy-uslubiy yondashuv – raqobatbardoshlik tushunchasining iqtisodiy mohiyatini aniqlashda;  Statistik tahlil – Qashqadaryo viloyati sanoat ko‘rsatkichlari asosida iqtisodiy dinamikani baholashda;  SWOT-tahlil – hududiy sanoat korxonalarining kuchli, zaif tomonlari, imkoniyat va tahdidlarini aniqlashda;  Ekspert so‘rovnomasi – 20 ta yirik va o‘rta sanoat korxonalarining rahbarlari o‘rtasida raqobatbardoshlikka ta’sir etuvchi omillarni aniqlashda;  Strategik tahlil modeli (Porter’s Diamond Model) – mintaqaning raqobat ustunligini baholashda.  3. Tadqiqot natijalari (Results) Tahlil natijalariga ko‘ra, Qashqadaryo viloyati sanoatining asosiy yo‘nalishlari quyidagilarni tashkil etadi: neft-gaz qazib olish, qurilish materiallari ishlab chiqarish, oziq-ovqat sanoati hamda to‘qimachilik. Biroq, korxonalar o‘rtasidagi raqobatning kuchayishi bilan bir qatorda, quyidagi muammolar aniqlangan: 1. Texnologik eskirish: ishlab chiqarish uskunalarining 40% dan ortig‘i 10 yildan ko‘proq foydalanilgan. 2. Innovatsion faollikning pastligi: korxonalarning atigi 18 foizi ilmiy-tadqiqot ishlariga mablag‘ ajratmoqda. 3. Kadrlar salohiyati muammosi: texnik mutaxassislar yetishmasligi, yosh kadrlarning tajribasi yetarli emasligi. 4. Bozor axboroti va marketing siyosati sustligi: raqobatchilar to‘g‘risida yetarli tahlil yo‘q. 5. Energiya tejamkor texnologiyalarni joriy etishning sekinligi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, raqobatbardoshlikni oshirish uchun korxonalar faoliyatida strategik boshqaruv, innovatsion texnologiyalar va klaster tizimini rivojlantirish zarur. 4. Muhokama (Discussion) Tadqiqot asosida quyidagi strategik yo‘nalishlar ishlab chiqildi: 1. Innovatsion rivojlanish strategiyasi Korxonalarda ilmiy-texnik yangiliklarni joriy etish, raqamli texnologiyalarni kengaytirish, startaplar bilan hamkorlik qilish. Natija: ishlab chiqarish tannarxining kamayishi, mahsulot sifatining oshishi. 2. Klasterlash asosida hamkorlik 196 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 11 Hududda yoqilg‘i-energetika, qurilish materiallari va to‘qimachilik klasterlarini shakllantirish orqali kooperatsiyani rivojlantirish. Natija: mahalliy xomashyo bazasidan samarali foydalanish, eksport salohiyatining ortishi. 3. Kadrlar salohiyatini oshirish strategiyasi Kasbiy ta’lim muassasalari va korxonalar o‘rtasida “dual ta’lim” tizimini joriy etish. Natija: malakali mutaxassislar tayyorlash, ishlab chiqarish samaradorligining ortishi. 4. Investitsiya va moliyaviy rag‘batlantirish strategiyasi Hududda xorijiy investitsiyalarni jalb qilish uchun soliq imtiyozlari va kredit yengilliklarini kengaytirish. Natija: kapital qo‘yilmalarning ko‘payishi, yangi ishlab chiqarish quvvatlarining paydo bo‘lishi. 5. Marketing va brending strategiyasi Mahalliy mahsulotlar uchun “Made in Qashqadaryo” brendini joriy etish. Natija: mahsulotni ichki va tashqi bozorda tanitish, eksport hajmini oshirish. Xulosa (Conclusion) Qashqadaryo viloyati sanoat korxonalarining raqobatbardoshligini oshirish uchun kompleks strategik yondashuv talab etiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki:  Innovatsion texnologiyalarni joriy etish — raqobatbardoshlikning asosiy dray

Доказательный фрагмент

«В статье анализируются организационно-экономические и инновационные стратегии повышения конкурентоспособности региональных промышленных предприятий на примере Кашкадарьинской области.»

Образец извлечения

Демо-превью

В статье анализируются организационно-экономические и инновационные стратегии повышения конкурентоспособности региональных промышленных предприятий на примере Кашкадарьинской области. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
competitiveness, industrial enterprise, innovation, regional development, экономическая эффективность., sanoat korxonasi, klaster, кластер, инновации, hududiy rivojlanish, iqtisodiy samaradorlik., strategy, конкурентоспособность, стратегия, raqobatbardoshlik, промышленное предприятие, региональное развитие, economic efficiency., strategiya, innovatsiya, cluster
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники