OQIW KÚNI TÁRTIBINDE DENE TÁRBIYANIŃ FORMALARI.

Аннотация

Bul maqalada oqıwshılardıń ayırımları mektepke kelemen degenshe oynap, juwırıwǵa úlgergen bolsa, basqaları keshikpew ushın asıǵıp keledi, ayırımları asıqpastan, bosańlasqan jaǵdayda keledi, yaǵnıy sabaq baslanıwınan aldın hámme oqıwshılardıńda dıqqat- itibarı bir jerge jıynalmaǵan boladı. Sonıń ushın, olardıń dıqqatın toplaw hám sanalı miynetke tayarlaw kerek. Áne sonıń ushında, shınıǵıwdan aldın ótkeriletuǵın gimnastika oǵada paydalı sanaladı. Arnawlı tańlap alınǵan shınıǵıwlar balalardı tınıshlandıradı, olardaǵı tolqınlanıw jaǵdayın basadı, shıyraqlastıradı. Tayanish so`zler: Sabaqtan aldın orınlanatuǵın gimnastikanı hár bir mektepte ótkeriw shárt, Shınıǵıwlardı jámiyetlik belsendiniń náwbetshi muǵallimge raport beriwinen baslawı kerek. Ulıwma bilim beriw mektepleri oqıw kúni tártibindegi dene tárbiyanıń formalarına tómendegiler kiredi: shınıǵıwǵa shekemgi gimnastika shınıǵıwları, fizikalıq shınıǵıw minutı, tánepis waqtındaǵı oyınlar, kúni uzayttırılǵan toparlardaǵı sport saatı, seyil etiwler. Mektepte sabaqtan aldın ótkeriletuǵın gimnastika hár kúni birinshi sabaq aldınan ótkeriledi. Oqıwshılarǵa gimnastika isletiwden maqset, bir tárepten, olardıń salamatlıǵın bekkemlew bolsa, ekinshi tárepten, oqıw materialların puxta ózlestiriwge erisiw. Sabaqtan aldın ótkeriletuǵın gimnastika oqıwshılardıń itibarın iskerlikke qaratadı hám olardı sabaqqa tayarlaydı. Haqıyqatında da, mektepke balalardıń ayırımları aldın kelse, basqaları gimnastikanıń baslanıw payıtına jetip keledi. Oqıwshılardıń ayırımları mektepke kelemen degenshe oynap, juwırıwǵa úlgergen bolsa, basqaları keshikpew ushın asıǵıp keledi, ayırımları asıqpastan, bosańlasqan jaǵdayda keledi, yaǵnıy sabaq baslanıwınan aldın hámme oqıwshılardıńda dıqqat- itibarı bir jerge jıynalmaǵan boladı. Sonıń ushın, olardıń dıqqatın toplaw hám sanalı miynetke tayarlaw kerek. Áne sonıń ushında, shınıǵıwdan aldın ótkeriletuǵın gimnastika oǵada paydalı sanaladı. Arnawlı tańlap alınǵan shınıǵıwlar balalardı tınıshlandıradı, olardaǵı tolqınlanıw jaǵdayın basadı, shıyraqlastıradı. Sabaqtan aldın orınlanatuǵın gimnastikanı hár bir mektepte ótkeriw shárt. Mektep administratsiyası hám dene tárbiya muǵallimleri bul ilajlardı jaqsılap jolǵa qoyıw ushın muǵallimler jámááti, oqıwshılar, ata-analar menen birgelikte tayarlıq jumısların alıp barıwı kerek. Eger, pedagoglar jıynalısında sabaqtan aldın ótkeriletuǵın gimnastika shıntlap dodalansa, bul halda gimnastika mektep ómirine tezirek kirip baradı. Shınıǵıwǵa shekem gimnastika ótkeriliwi mektep direktorınıń buyrıǵı menen daǵazalansa, jáne de jaqsı boladı, sebebi, bul jaǵdayda oqıwshılardıń tártibi jaqsılanıp, áhmiyetli ilajǵa pútkil mektep jámááti aǵzaları qatnastırıladı. Dene tárbiya muǵallimi sabaqtan aldın gimnastika shınıǵıwların ótkeriw ushın eń jaqsı oqıwshılar hám belsendilerdi ózine járdemshi etip tayarlawı kerek. 2 69 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Oqıwshılarǵa shınıǵıw komplekslerin dene tárbiyası sabaqlarında úyretiw múmkin. Olar, bolsa bul komplekslerdi úyinde ózleri ǵárezsiz túrde úyrenedi. Dene tárbiya sabaqlarınan waqtınsha yaki pútkilley azat etilgen oqıwshılar vrachtıń másláháti menen úyde hár kúni azanda gigienalıq gimnastika shınıǵıwları kompleksin orınlawları lazım. Kópshilik mekteplerdiń tájiriybesine tiykar, oqıwshılarda sabaqtan aldın ótkeriletuǵın gimnastikaǵa háwes oyatıw ushın, klaslar arasında jarıs shólkemlestirilip, arnawlı salamatlıq múyeshin dúziw, oǵan nátiyjelerdi jazıp barıwı shárt. Bunıń ushın belsendilerden tóreshiler tańlanıp, olar hár bir klastıń shınıǵıwlardı orınlawı, minezi, aktivligin bahalaydı. Oqıwshılardıń jámleskenligi kóp tárepten olar menen alıp barılǵan tayarlıq jumıslarına baylanıslı boladı. Shınıǵıwlardı orınlaw ushın hár bir klasqa maydannan bólek turaqlı orındı ajıratıp qoyıw lazım. Shınıǵıwlardı jámiyetlik belsendiniń náwbetshi muǵallimge raport beriwinen baslawı kerek. Gimnastika shınıǵıwları muzıka menen ótkerilse jáne de jaqsı boladı. Sabaqtan aldın ótkeriletuǵın gimnastika 8-10 minut dawam ettiriledi. Kishi klasslarda shınıǵıwdı orınlaw waqtı 5-7 minutqa shekem qısqarttırıladı. Hár bir shınıǵıwlar kompleksin oqıwshılarǵa 10-15 kún dawamında orınlatıw múmkin. Oqıwshılarda shınıǵıw orınlawǵa bolǵan qızıǵıwdı asırıw maqsetinde hár eki-úsh kúnnen keyin komplekstiń bir bólimin ózgerttirip turıw lazım. Sabaqtan aldın orınlanatuǵın dene tárbiyanıń tiykarǵı mazmunın ulıwma rawajlandırıwshı shınıǵıwlar qurap, olar pútkil organizmdi, barlıq bulshıq etlerdı rawajlandırıwǵa qaratılǵan. Hámme oqıwshılardı teń jaylastırıw imkaniyatına iye bolǵan mekteplerde bul shınıǵıwlardı júriw, juwırıw háreketleri menen toltırıp barıw usınıs etiledi. Shınıǵıwǵa shekem ótkeriletuǵın gimnastika shınıǵıwların hám anıq bir belgilengen izbe-izlikte qollanıw, olardıń organizmge tásirin áste-áste asırıp barıw kerek. Sabaqtan aldın orınlanatuǵın gimnastikanı júriwden, bulshıq etlerǵa normada tásir etetuǵın háre