ЛИТЕРАТУРА – ЭТО ПУТЬ К СОВЕРШЕНСТВУ.

Аннотация

This article talks about the importance of literature in human life. From the time we are born, we are surrounded by literature, and the place of literature in our life is different. Key word: Literature, Man, Science, Wisdom, Heritage ЛИТЕРАТУРА – ЭТО ПУТЬ К СОВЕРШЕНСТВУ. Аннотация. В этой статье говорится о важности литературы в жизни человека. С самого рождения мы окружены литературой, и её место в нашей жизни различно. Ключовое слово: Литература, Человек, Наука, Мудрость, Наследие. Ádebiyat insan payda bolǵalı berli oǵan joldas bolıp kelmekte. Adamzat óziniń quwanıshlı kúninde de ádebiyatqa múrájáát etedi, qayǵılı kúninde de ádebiyatqa dártin aytıp, muńın shaǵadı. Dúnya táshwishlerinen biyǵam náreste ana háyyiwi menen ósedi, dúnya tanıydı. Insandı eń sońǵı jolǵa da muń-sher tolı joqlaw menen shıǵarıp saladı. Óytkeni, adam sózdiń qúdiretli kúshine isengen. Insannıń kewil keshirmelerin sóz benen ónerleytuǵın ádebiyat adamzat penen zamanlas bolıp, hárqashan xalıqqa óz sózin ayta alǵanda, tıńlata alǵanda. Buǵan áyyemgi ata- babamızda estelik Orxon-Enesey qulpı taslarınan baslap, sol qobızdı túsinde kórgen Qorqıt ata, ǵázzel múlkiniń sultanı bolǵan Nawayı, jelmaya minip eldi aralap qayǵı menen qosıq jazǵan Asan qayǵı, qobızı menen qayǵılı nama shalıp xalqınıń dártine sherik bolǵan Jiyen jıraw, tar zamandı keń kewline sıydırıp jasaǵan Kúnxoja, Ájiniyaz, Berdaq shayırlar, zamanımızdıń qos bayteregi bolǵan Ibrayım Yusupov, Tólepbergen Qayıpbergenovlardıń biybaha miyrasları gúwa bolsa táájip emes. “Ádebiyat atomnan kúshli, biraq onıń kúshin otın jarıwǵa sarplamaw kerek” degen edi danıshpan jazıwshımız Abdulla Qahhar. Solay eken, ádebiyatta pútkil adamzattıń túǵdirin sheshe alatuǵınday, kerek bolsa kóklerge kóteretuǵın yáki kókten alıp jarǵa taslaytuǵın kúsh bar. Demek, ádebiyattan biz úyrenetuǵın sabaqlar bir ómirge jetiwi sózsiz. Alımlar ádebiyatqa “janlı qubılıs” dep táriyp beredi. Insan ómirın jasın jasap, qaza boladı. Tariyxıy buyımlar waqıt ótiwi menen tozadı, joq boladı. Ullı tariyxıy imaratlarǵa da waqıt óz húkimin ótkizip, jer betinen alıp taslaydı. Hátteki, pútin bir mámleket te zaman qıyan-keskileri menen tariyxtan óship ketiwi múmkin. Biraq bir qubılısqa waqıttıń kúshi jetpeydi. Bul – ádebiyat. Ádebiyat zamanlar boylap óziniń qımbat bahalı júgin áwladtan-áwladqa tasıp júrgen aqıl kemesine usaydı. 6 5 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Bul qúdiretli kúshtin insan tárbiyasındaǵı ornı haqqında bas qatırıw, bul joldaǵı mashqalalardı óz waqtında sheship barıw álleqashan eń áhmiyetli máselelerdiń birine aylanıp bolǵan. Endi ádebiyattıń jaslar tárbiyasındaǵı roli haqqında sóz etiwden aldın búgingi jaslarımız, olar erisip atırǵan tabıslarǵa toqtap ótpekshimen. Búgingi kúnde jaslar tárbiyası mámleket siyasatınıń bas máselesine aylanǵan desek qátelespeymiz. Dúnyada biziń mámleketimiz kibi jaslarǵa ayrıqsha itibar qaratıp, olardıń “kúshli, bilimli, dana hám álbette baxıtlı bolıp jasawı” ushın jan kúydiretuǵın mámleket onsha kóp bolmasa kerek. Bizdegi bul úlken itibar sebepli qábiletli jaslarımız xalqımız isenimine ılayıq juwap qaytarmaqta. Sport olimpiadalarındaǵı qosqos medallar, pán olimpiadalarındaǵı tabıslar arqalı mámleketimiz jetekshi mámleketler qatarına qosılıp, júzimiz hámiyshe jarqın bolıp kelmekte. Bul tabıslar ózimizdiki. Usınday jaslardıń qatarın kóbeytiw, olardı ruwxıy jetik hám kámil insan etip tárbiyalaw búgingi ádil siyasatımızdıń aktual máselesine aylanǵan desek qátelespeymiz. Jaslar tárbiyasında ádebiyattıń ornı ayırıqsha. “Itibar bergensiz be joq pa bilmedim, siziń sadıq dostıńız bar. Qashan qáleseńiz ol sizge sáwbetles boladı. Shadlıǵıńızǵa shadlıq qosadı, qıynalsańız birge qıynaladı. Bilmegenińizdi úyretedi. Adassańız jol kórsetedi. Jaqınlarıńız taslap ketse de ol siz benen qaladı. Xızmetine ılayıq dáme etpeydi. Jıllar dawamında umıtıp ketseńiz de sizden ókpelemeydi. Shaqırsańız jetip kelip, sizge jáne xızmet ete beredi. Bul sadıq dostıń atı – kitap” (Ótkir Hoshimovtan). Demek, biz eń sadıq dos-kitaptıń insan ómirindegi ornı haqqında sóz etemiz. Kitap – ádebiyattıń ekinshi atı. Ullı hám danıshpan xalqımızdıń bay milliy ádebiy miyrası bar. Awızeki hám jazba dóretilgen shıǵarmalarımızdıń bahası hesh nárse menen ólshenbeydi. Ásirlerden saza beriwshi folklorımızdan baslap búgingi dáwirdiń hawazı bolǵan jazba ádebiyattaǵı kórkem dóretpeler xalqımızdıń qanshelli ullı hám danıshpanlıǵınan derek beredi. Mine usınday ádebiyattıń miyrasxorları bolǵan búgingi jaslardıń kitapqa bolǵan itibarı qansha? Ne ushın jaslar kitap oqımay qoydı? Ne ushın jaslarımız kitaptı telefonǵa almastırdı, kompyuterge, internetke almastırdı? Ne ushın qanday kitap oqıdıń yáki oqıp atırsań degen sorawǵa juwap taba almaydı? Ne ushın jaslar kitaptay sadıq dostan júz burıp, jeńil hám ótkinshi informaciyalarǵa ósh bolıp barmaqta? Ne ushın “Qaraqalpaq folklorı”nday 100 tomlıq miyrasqa iye xalıqtıń jasları kitaptıń qádirin umıtıp qoydı