Қайта ишлаш жараёнида пахтани чўзилишга қаршилигини баҳолашга оид назарий ва тажриба-синов тадқиқотлар

Аннотация

Мақолада пахтани қайта ишлаш жараёнининг деярли барча босқичларида тола ва чигитнинг механик шикастланиши, тозалаш ва жинлаш жараёнларида эса тола ва пахта бўлакларини чиқиндиларга қўшилиб кетишини камайтиришга қаратилган назарий ва тажриба-синов тадқиқотлари натижалари келтирилган. Хозирги кунда қайта ишлаш машиналари чиқиндилари таркибидаги пахта бўлакларини ажратиш ва тозалаш юқори самара бераётгани йўқ, толаларни чиқиндидан ажратиш ва тозалаш эса бутунлай самарасиз ҳисобланади ҳамда бундай амалиёт жорий этилмаган. Шунинг учун қайта ишлаш давомида чиқиндиларга қўшилиб кетадиган пахта ва тола миқдорларини камайтишга қаратилган тадқиқотларни ривожлантириш долзарб ҳисобланади. Қуйида иккита чигитли пахта бўлаги намунасини чўзувчи куч таъсирида деформацияланишини баҳолашнинг янги модели таклиф этилган. Таклиф этилаётган модел синалаётган намунада чўзилишга ҳамкорликда қаршилик кўрсатишда иштирок этадиган (ўзаро илашган) ва иштирок этмайдиган (ўзаро илашмаган – шикастланган, узилган ва калта) толалар мавжудлигини инобатга олиш имкониятига эга. Моделни асослашга доир назарий тадқиқот ва тажриба синовлари натижалари келтирилган. Олинган натижалардан пахтани қайта ишлаш машиналари иш унумдорлиги, ишчи қисмлари мақбул геометрик шакли ва ўлчамларини аниқлаш ҳамда технологик машиналарни иш сифати ва самарадорлигини пасайиш сабабларини башорат қилиш ва уларни бартараф этиш чораларини белгилашда фойдаланса бўлади.