К содержанию
РецензированоRU2026

ТЕХНОЛОГИЯ ВОЗДЕЛЫВАНИЯ ЛЬНА-ДОЛБЕЦА И ПОВЫШЕНИЕ КАЧЕСТВА УРОЖАЯ НА ТИПИЧНЫХ СЕРОЗЕМАХ ТАШКЕНТСКОЙ ОБЛАСТИ

Abdujabborov Bahodir Abdunosir oʻgʻli

Современная наука и исследования · 2 · 2026

Аннотация

В статье анализируется технология возделывания льна-долгунца на типичных сероземах Ташкентской области, влияние агротехнических мероприятий на урожайность и качественные показатели. В результате исследований установлено, что повышение урожайности возможно за счет правильного выбора сроков, норм и способов ухода за посевом льна-долгунца. В результате оптимизации системы полива, удобрения и борьбы с сорняками улучшились качественные показатели льноволокна и семян. В статье также разрабатываются технологические подходы, соответствующие местным агроклиматическим условиям, и рассматриваются вопросы экономической эффективности. Ключевые слова: лен, серозем, агротехника, урожайность, семена, качество, удобрение, орошение, норма высева, селекция, агроклимат, сорняки, технология, эффективность, Ташкентская область. 632 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10 Kirish: O‘zbekiston Respublikasi agrar siyosatining muhim yo‘nalishlaridan biri — texnik ekinlar yetishtirish hajmini oshirish va ularning sifat ko‘rsatkichlarini yaxshilashdan iboratdir. Shulardan biri bo‘lgan zig’ir (Linum usitatissimum L.) qadimdan insoniyat hayotida muhim o‘rin tutgan tolali va moyli o‘simlik hisoblanadi. Zig’ir tolasi yengil, mustahkam va issiqlikka chidamli bo‘lib, matolar ishlab chiqarishda, urug’i esa yog’-moy sanoatida keng qo‘llaniladi. Toshkent viloyati iqlimiy sharoiti zig’ir o‘stirish uchun qulay bo‘lsda, tuproq unumdorligining pasayishi, suv resurslarining cheklanganligi va agrotexnik tadbirlarning noto‘g’ri olib borilishi natijasida hosildorlik kutilgan darajada emas. Shu sababli mazkur tadqiqotning maqsadi — Toshkent viloyatining tipik bo‘z tuproqlari sharoitida zig’ir o‘simligini yetishtirishning samarali texnologiyasini ishlab chiqish va hosildorlik sifatini oshirishdir. Mazkur ishda tuproq xususiyatlari, o‘g’it turlari va miqdorlari, sug’orish tizimi, ekish muddati hamda me’yorining zig’ir o‘sishi va mahsuldorligiga ta’siri o‘rganildi. Tadqiqotlar natijasi asosida mahalliy agroiqlim sharoitlariga mos optimal texnologik yechimlar taklif etiladi. Asosiy qism: Tadqiqotlar Toshkent viloyatining Bo‘ka va Zangiota tumanlari hududlarida olib borildi. Tuproqning mexanik tarkibi o‘rtacha qumoq bo‘lib, namlik sig’imi 22– 25% ni tashkil etdi. Zig’ir urug’lari mart oyining oxiri – aprel boshlarida 6–8 sm chuqurlikka ekildi. O‘g’itlash tizimi sifatida 1 gektar maydonga N60P90K60 miqdorida mineral o‘g’itlar qo‘llanildi. Sug’orish oralig’i vegetatsiya bosqichlariga mos ravishda 18–20 kunda bir marotaba amalga oshirildi. Begona o‘tlarni yo‘qotishda mexanik ishlov bilan bir qatorda “Lontrel-300D” gerbitsidi qo‘llanildi. Tadqiqotlar Toshkent viloyatining Bo‘ka va Zangiota tumanlarida olib borildi. Tuproqning mexanik tarkibi — o‘rtacha qumoq, gumus miqdori 1,2–1,5%, pH 7,3–7,6 atrofida bo‘lgan. Harorat aprel–iyun oylarida o‘rtacha 21–29°C ni tashkil etdi. Zig’ir urug’lari mart oyining oxiri – aprel boshlarida, 6–8 sm chuqurlikka ekildi. Har bir variant 3 marotaba takrorlandi. 1-jadval. Tadqiqot o‘tkazilgan joylar bo‘yciha tahlil Tuman Tuproq turi O‘rtacha Namlik pH Tajriba maydoni harorat (°C) (%) (ga) Bo‘ka O‘rtacha qumoq bo‘z 22.5 21 7.4 1.0 Zangiota Qattiq qumoq bo‘z 23.1 20 7.5 1.0 Qibray Yengil qumoq bo‘z 22.8 23 7.3 1.0 Chirchiq Nam bo‘z 21.7 25 7.2 1.0 O‘rta O‘rtacha qumoq bo‘z 22.4 22 7.4 1.0 Chirchiq 2-jadval. Qo‘llanilgan agrotexnik chora-tadbirlar № Tajriba varianti Ekish O‘g’it miqdori Sug’orish O‘rtacha Moy me’yori (NPK) oralig’i hosildorlik miqdori (kg/ga) (kun) (s/ga) (%) 1 Nazorat 10 N45P60K45 25 13.2 35.5 (an’anaviy) 2 O‘rtacha 12 N60P90K60 20 16.8 38.2 agrotexnika 3 Ilg’or 14 N80P100K80 18 18.6 40.1 texnologiya (tajriba) 633 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10 Toshkent viloyatining turli tumanlarida o‘tkazilgan tadqiqotlar natijasida zig’ir o‘simligini yetishtirish samaradorligi ko‘p jihatdan tuproq turi, harorat, namlik va pH ko‘rsatkichlariga bog’liq ekani aniqlandi. Tahlillar shuni ko‘rsatdiki, Bo‘ka va O‘rta Chirchiq tumanlarining o‘rtacha qumoq bo‘z tuproqlari zig’ir uchun eng maqbul sharoit yaratadi. Bu hududlarda harorat 22–23°C atrofida, namlik 21–22% ni tashkil etadi, pH esa 7.4 darajada neytral muvozanatda bo‘lib, zig’irning ildiz tizimi va tola sifatini yaxshilaydi. Chirchiq tumanidagi nam bo‘z tuproqlar esa yuqori namlik (25%) tufayli vegetatsiya davrida ortiqcha nam yig’ilishi muammosini keltirib chiqargan. Zangiota tumanida qattiq qumoq bo‘z tuproqlar havo almashinuvi yaxshi bo‘lsa-da, namlik yetishmasligi hosildorlikni pasaytirgan. Qibray tumanida esa yengil qumoq bo‘z tuproqlarda o‘simlik tez o‘sadi, biroq tola sifati biroz past bo‘lgan. Umuman olganda, eng yuqori hosildorlik va tola sifati Bo‘ka va O‘rta Chirchiq tumanlarida kuzatildi. Shuning uchun zig’ir yetishtirish texnologiyasini ishlab chiqishda aynan ushbu tumanlarning agroiqlimiy sharoitlari asos qilib olinishi maqsadga muvofiqdir. 1-rasm. Zig’ir o‘simligi hosildorligi va iqtisodiy samaradorligi (Toshkent viloya

Доказательный фрагмент

«В статье анализируется технология возделывания льна-долгунца на типичных сероземах Ташкентской области, влияние агротехнических мероприятий на урожайность и качественные показатели.»

Образец извлечения

Демо-превью

В статье анализируется технология возделывания льна-долгунца на типичных сероземах Ташкентской области, влияние агротехнических мероприятий на урожайность и качественные показатели. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
flax, gray soil, agrotechnology, yield, seed, quality, fertilization, irrigation, Ташкентская область., орошение, samaradorlik, технология, лен, Toshkent viloyati., sifat, агротехника, weeds, ekish me’yori, agroiqlim, серозем, качество, семена, agroclimate, агроклимат, technology, норма высева, begona o‘tlar, удобрение, planting rate, sug’orish, urug’, селекция, o‘g’itlash, сорняки, hosildorlik, эффективность, урожайность, agrotexnika, texnologiya, seleksiya, bo‘z tuproq, zig’ir, efficiency, selection, Tashkent region.
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники