ТЕНДЕНЦИИ РАЗВИТИЯ И ПЕРСПЕКТИВЫ ФАРМАЦЕВТИЧЕСКОГО РЫНКА УЗБЕКИСТАНА

Аннотация

This article analyzes the current state of Uzbekistan’s pharmaceutical market, the main development trends observed in recent years, and its future economic and innovative prospects. The paper discusses production volumes, import-export indicators, investment climate, government policy, and the share of local manufacturers in achieving pharmaceutical independence. Based on analytical results, practical recommendations for further development of the sector are provided. Keywords: pharmaceutical market, economic development, drug production, import substitution, investment, innovation, export potential. ТЕНДЕНЦИИ РАЗВИТИЯ И ПЕРСПЕКТИВЫ ФАРМАЦЕВТИЧЕСКОГО РЫНКА УЗБЕКИСТАНА Аннотация. В статье анализируется современное состояние фармацевтического рынка Узбекистана, основные тенденции его развития в последние годы, а также экономические и инновационные перспективы. Рассмотрены объемы производства, показатели импорта и экспорта, инвестиционный климат, государственная политика и доля местных производителей на пути к фармацевтической независимости страны. На основе проведенного анализа предложены практические рекомендации по дальнейшему развитию отрасли Ключевые слова: фармацевтический рынок, экономическое развитие, производство лекарственных средств, импортозамещение, инвестиции, инновации, экспортный потенциал. O‘zbekiston mustaqillikka erishgan dastlabki yillardan boshlab sog‘liqni saqlash tizimini isloh qilish, farmatsevtika sohasini rivojlantirish va dori vositalari bilan aholining barqaror ta’minotini yo‘lga qo‘yish masalalariga alohida e’tibor qaratib kelmoqda. So‘nggi yillarda ushbu sohada sezilarli o‘zgarishlar amalga oshirildi. 4 91 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Davlat tomonidan qabul qilingan “Farmatsevtika sanoatini 2021–2025-yillarda rivojlantirish strategiyasi” hamda “Raqamli O‘zbekiston – 2030” dasturi asosida tarmoqni modernizatsiya qilish, innovatsion ishlab chiqarishlarni yo‘lga qo‘yish va mahalliy mahsulot ulushini oshirish yo‘nalishida izchil ishlar olib borilmoqda. Bugungi kunda O‘zbekiston farmatsevtika bozori nafaqat ichki talabni qondirish, balki mintaqaviy miqyosda raqobatbardosh eksport salohiyatini shakllantirish bosqichida turibdi. Bozor mexanizmlarining takomillashuvi, xorijiy investitsiyalar kirib kelishi, yangi zavod va laboratoriyalarning ishga tushirilishi bu sohada yangi imkoniyatlar ochmoqda. O‘zbekiston farmatsevtika bozori oxirgi o‘n yillikda barqaror o‘sish tendensiyasini namoyon etmoqda. Statistika ma’lumotlariga ko‘ra, 2020–2024-yillar davomida dori vositalari ishlab chiqarish hajmi 2,5 baravarga oshgan. Mahalliy korxonalar tomonidan ishlab chiqarilayotgan dori vositalari soni 3 mingdan ortiq nomda bo‘lib, ulardan 70 foizi generik dori vositalaridir. Bozorda “Jurabek Laboratories”, “Nobel Pharmsanoat”, “DentaFarm”, “Remedy Group”, “Zamona Rano”, “Radix” kabi yirik ishlab chiqaruvchilar faoliyat yuritmoqda. Ularning ishlab chiqarish texnologiyasi xalqaro GMP (Good Manufacturing Practice) standartlariga moslashtirilgan. Shu bilan birga, so‘nggi yillarda dorixona tarmoqlari sonining ortishi ham farmatsevtika bozori hajmini kengaytirmoqda. O‘zbekiston farmatsevtika bozorining asosiy qismi hali ham importga tayanadi. Dori vositalarining 60–65 foizi chet davlatlardan, xususan Hindiston, Rossiya, Xitoy va Turkiyadan import qilinadi. Shu bilan birga, mahalliy ishlab chiqaruvchilar ulushi yil sayin ortib bormoqda. 2024-yilda eksport hajmi 85 million AQSH dollariga yetgan bo‘lib, asosan Markaziy Osiyo davlatlariga dori vositalari yetkazib berilmoqda. Import o‘rnini bosuvchi dori vositalari ishlab chiqarish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishiga aylangan. Mahalliy ishlab chiqarishning kengayishi valyuta chiqimini kamaytiradi va mamlakatning iqtisodiy mustaqilligini ta’minlaydi. Farmatsevtika sanoati O‘zbekistonda eng jadal rivojlanayotgan investitsion sohalardan biridir. So‘nggi yillarda “Angren farmatsevtika erkin iqtisodiy zonasi” va “Zomin farm” kabi maxsus hududlarda 50 dan ortiq loyihalar amalga oshirildi. Germaniya, Janubiy Koreya, Rossiya va Turkiya kompaniyalari bilan qo‘shma korxonalar tashkil etildi. Xorijiy investorlar uchun soliq imtiyozlari, bojxona preferensiyalari va litsenziyalashdagi soddalashtirilgan tartiblar yaratilgan. Bu chora-tadbirlar farmatsevtika sohasiga investitsiya oqimini sezilarli darajada oshirdi. Bozorning barqaror o‘sishi ilmiy izlanishlar bilan chambarchas bog‘liq. Farmatsevtika ilmiy markazlari, tibbiyot oliygohlari va xususiy kompaniyalar o‘rtasida hamkorlik kuchaymoqda. Biotexnologik mahsulotlar, fitodori vositalari va original preparatlar ishlab chiqarishga e’tibor ortmoqda. Yangi texnologiyalarni joriy etish orqali ishlab chiqarish jarayonida energiya va xomashyo tejaladi, mahsulot sifati esa xalqaro standartlarga javob beradi. Bu esa eksport salohiyatini yanada kengaytiradi. Yaqin yillarda O‘zbekiston farmatsevtika bozorida import ulushi qisqar