Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
ЗНАЧЕНИЕ ПРИМЕНЕНИЯ НОРМ ЛИТЕРАТУРНОГО ЯЗЫКА В ОБЩЕНИИ
Normurodova Zarifa Ruziqulovna · Asadov Xusniddin Kamoliddinovich
Современная наука и исследования · 2 · 2026
Аннотация
This article explores the importance of adhering to literary language norms in communication. The literary language represents the cultural level, national identity, and intellectual development of a society. Proper use of linguistic norms – including lexical, phonetic, grammatical, and stylistic standards – plays a crucial role in ensuring effective communication, shaping speech culture, and fostering mutual respect among speakers. The paper emphasizes that deviation from literary norms through excessive use of dialects, slang, or informal expressions can negatively affect the clarity, expressiveness, and overall quality of speech. Furthermore, it highlights that the observance of literary standards is not only a matter of linguistic correctness but also an essential indicator of one’s communicative competence and cultural refinement. In conclusion, maintaining literary language norms in everyday and professional interactions enhances both the aesthetic and ethical value of communication, contributing to the preservation and development of the national language and culture. Key words: literary language, speech culture, communication, language norms, style, cultural speech. ЗНАЧЕНИЕ ПРИМЕНЕНИЯ НОРМ ЛИТЕРАТУРНОГО ЯЗЫКА В ОБЩЕНИИ Аннотация. В данной статье рассматривается значение соблюдения норм литературного языка в процессе общения. Литературный язык является важнейшим показателем культурного уровня, национального самосознания и духовного развития общества. Соблюдение лексических, фонетических, грамматических и стилистических норм способствует повышению эффективности коммуникации, формированию речевой культуры и укреплению взаимного уважения между собеседниками. Автор отмечает, что чрезмерное использование диалектов, жаргона и неформальных выражений отрицательно влияет на качество, выразительность и точность речи. Подчеркивается, что владение нормами литературного языка является не только проявлением языковой грамотности, но и свидетельством общей культуры и коммуникативной компетентности личности. 537 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10 В заключение делается вывод, что использование литературных норм в повседневном и профессиональном общении повышает эстетическую и этическую ценность речи, способствует сохранению и развитию национального языка и культуры. Ключевые слова: литературный язык, культура речи, коммуникация, языковые нормы, стиль, культурная речь. Har bir xalqning milliy o‘zligini ifodalovchi eng muhim vosita – bu uning tili, ayniqsa adabiy tilidir. Adabiy til xalqning madaniyati, tafakkuri va ma’naviy dunyosini aks ettiruvchi, jamiyat a’zolari o‘rtasidagi muloqotda yagona me’yorni ta’minlovchi vosita sanaladi. Bugungi kunda til madaniyatiga e’tiborning kuchayishi, adabiy til me’yorlariga amal qilish zarurati jamiyat taraqqiyoti bilan chambarchas bog‘liqdir. Chunki nutq madaniyati nafaqat shaxsning saviyasi, balki butun millatning madaniyat darajasini ham namoyon etadi. Muloqot jarayonida adabiy til normalariga rioya qilish fikrni aniq, ravon va ta’sirchan ifodalash imkonini beradi, qolaversa, suhbatdoshlar o‘rtasida o‘zaro hurmat va madaniy muhitni shakllantiradi. Aksincha, adabiy me’yorlardan chetga chiqish muloqot samaradorligini pasaytiradi, tushunmovchilik va noto‘g‘ri talqinlarga sabab bo‘lishi mumkin. Shu bois, muloqotda adabiy til normalaridan foydalanish masalasi bugungi kunda tilshunoslik va nutq madaniyati sohasida dolzarb mavzulardan biri sanaladi. Mahmud Koshg‘ariyning “Devoni lug‘otut-turk” asarida “Erdam boshi til”, ya’ni odobning boshi til, degan maqol bor. Bunday fikrlarni “Qobusnoma”da, Ahmad Yugnakiyning “Hibat-ul haqoyiq”, Yusuf Xos Hojibning “Qutadg‘u bilig” asarlarida ham ko‘plab uchratish mumkin. Til va nutq odobi, nutqiy madaniyat, nutq san’ati haqidagi fikrlar, ayniqsa, Alisher Navoiy ijodida yuqori darajada aks etgan. Adabiy til paydo bo‘lgunga qadar nutq madaniyatida amal qilgan talab va tasavvurlar adabiy til paydo bo‘lgandan keyingi davrda, ya’ni til bilan bog‘liq nutq madaniyati tasavvurlaridan farqlanadi. Chunki nutq madaniyati adabiy til va uning me’yorlari bilan bog‘liq.1 Adabiy til – bu tildagi eng to‘g‘ri, umumqabul qilingan, me’yoriy shakl hisoblanadi (grammatik, fonetik, uslubiy va leksik me’yorlari bor). Nutq madaniyati esa – shu adabiy til me’yorlaridan to‘g‘ri, o‘rinli va go‘zal tarzda foydalanish san’atidir. Shuning uchun nutq madaniyati adabiy til bilan bevosita bog‘liq, chunki agar inson adabiy til qoidalarini bilmasa yoki unga amal qilmasa, uning nutqi madaniyatli, chiroyli va to‘g‘ri bo‘la olmaydi. Adabiy tildan foydalanish kishining bilim darajasi, madaniyati va kasbiy savodxonligini ko‘rsatadi. Rasmiy muloqotda bu juda katta rol o‘ynaydi. Sababi inson haqida birinchi taassurot ko‘pincha uning nutqidan hosil bo‘ladi. Rasmiy muloqotda adabiy tildan foydalanish – bu nafaqat til me’yorlariga rioya qilish, balki hurmat, madaniyat, mas’uliyat va professional etikani ifodalashdir. Til me’yorlari – bu ijtimoiy-nutqiy amaliyot (badiiy
Доказательный фрагмент
«This article explores the importance of adhering to literary language norms in communication.»
Образец извлечения
Демо-превьюThis article explores the importance of adhering to literary language norms in communication. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- literary language, speech culture, communication, language norms, style, стиль, til me’yorlari, uslub, культура речи, языковые нормы, cultural speech., nutq madaniyati, muloqot, adabiy til, коммуникация, madaniy nutq., культурная речь., литературный язык
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Выпускные квалификационные работыUtegenova Gúlbaxar2015
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026