АНАЛИЗ ДАННЫХ О СИММЕТРИЧНЫХ И АСИММЕТРИЧНЫХ ДВИЖЕНИЯХ ЮНЫХ ФУТБОЛИСТОВ

Аннотация

This article reflects data on the symmetrical and asymmetric movements of young football players, and based on the information provided, coaches will be able to effectively organize training sessions. Keywords: football player, game, problem, situation, group, sport. Dolzarbligi. Dunyoda so‘nggi yillarda futbol sport turini shiddat bilan o‘sishi, xalqaro miqyosdagi musobaqalarda o‘yinchilardan yuqori saviyadagi mahoratni talab etilishi futbolchilardan o‘quv-mashg‘ulot jarayonida jismoniy tayyorgarlik darajasini oshirish, texnik- taktik tayyorgarlik darajasini takomillashtirish, texnik usullarni qulay va noqulay oyoqda bexato bajarish talabini qo‘ymoqda. Bu, ayniqsa, o‘naqay va chapaqay futbolchilardan texnik harakatlarni faqatgina o‘zlariga qulay bo‘lgan oyoqda bajarishidan tashqari, qarama-qarshi oyoqda ham yuqori mahorat bilan bajarishlarini talab qiladi. Yosh futbolchilarni texnik harakatlarga o‘rgatishda o‘naqaylarni chap oyoq va chapaqaylarni o‘ng oyoq harakatlarini, ularning funksional asimmetriyasi asosida shakllantirish muammmosi tadqiqotchilar tomonidan yetarli darajada o‘rganilmagan va chuqur tadqiq qilinishini talab qiladi, chunki oyoqlarning asimmetriyasini hisobga olish futbolchilarni tayyorlash samaradorligini oshirish imkonini beradi. Ishning maqsadi. Yosh futbolchilarni o`naqay-chapaqay xarakatlarinin rivojlantirish bo`yicha tavsiyalar isghlab chiqish. Tadqiqotning olib borilishi va muhokamasi. Mavzuga oid adabiyotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, futbol nazariyasi va uslubiyati sohasidagi bir qator mutaxassislarning ilmiy-uslubiy ishlarida sport o‘yinlarida sportchilar tomonidan o‘yinning texnik harakatlarini bajarilishida funksional asimmetriyani inobatga olish, shunga asosan futbolchilarni, ayniqsa boshlang‘ich tayyorgarlik bosqichida texnik tayyorgarligini oshirish masalalari deyarli yoritilmagan. 485 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10 Futbolda musobaqa faoliyatining samaradorligi va natijadorligi ko‘pgina omillarga bog‘liq bo‘lib, ulardan biri futbolchilarda o‘yin faoliyatida “qulay” va “noqulay” oyoqda texnik usullarni bajara olish ko‘nikmasini shakllantirish hisoblanadi. Bolalar futbol nazariyasi va metodologiyasida uzoq vaqt davomida eng kam rivojlangan masalalardan biri koʻp yillik texnik tayyorgarlikdagi harakat asimmetriyasini koʻrib chiqish boʻlib qolmoqda. Oʻrganilayotgan muammoning nazariy asoslarini oʻrganish shuni koʻrsatadiki, futbol texnikasining asimmetriyasi boʻyicha juda kam ilmiy tadqiqot ishlari olib borilgan. Shu bilan birga, ikki tomonlama simmetrik koʻp yillik tayyorgarlik tizimida ega boʻlgan futbolchilarni texnik tayyorgarlikning fragmentar usullari ham deyarli oʻrganilmagan. Bunda tezlikni oshirish zarurligi, va shundan kelib chiqqan holda, topshiriqning murakkablashuvi asimmetriyaning ortishini chaqiradi: - murakkab texnik sport turlarida yuqori malakali sportchilar koʻproq simmetrik shakllangan texnik harakatlar va taktik variantlar bagajiga ega; Biz tomonimizdan boshlangʻich tayyorlov guruhidagi yosh futbolchilarning asimmetrik harakat faoliyatlarini rivojlantirish asosida toʻpni boshqarish texnikasiga oʻrgatish ishimizning asosiy maqsadi boʻlganligini inobatga olib, oʻquv mashgʻulot jarayonida qulay va noqulay oyoqda toʻpni boshqarish texnikasiga oʻrgatishni samarali tashkil etish uchun, noqulay oyoqdagi texnik-taktik va jismoniy tayyorgarlik samaradorligini yaxshilash uchun, mashgʻulot olib borish metodikasi ishlab chiqildi. Metodikamiz uch bosqichdan iborat boʻlib texnik-taktik harakat faoliyatini oddiydan murakkab jarayonga bosqichma-bosqich qulay oyoqdan noqulay oyoqqa oʻtishga moʻljallangan. Bu dasturni ishlab chiqishda biz kuyidagi 1-jadval asosidan foydalanildi. 1-jadval Oʻquv mashgʻulotini tashkil etish metodikasi Bajariladigan holat Bosqich Oy Qulay oyoqda Noqulay oyoqda Holatlar Dastlabki holat 69,2% 30,8% Assimetrik I 60% 40% Assimetrik Birinchi bosqich II 55% 45% Assimetrik III 50% 50% Simmetrik Ikkinchi bosqich IV 50% 50% Simmetrik V 45% 50% Assimetrik Uchinchi bosqich VI 40% 60% Assimetrik Metodikani keng yoritish maqsadida biz tomonimizdan metodika ishlab chiqildi. Quyidagi rasmda bosqichma-bosqich nima vazifalarni bajarilishi yoritilgan (1-rasm). 486 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10 1-rasm. Yosh futbolchilarni o‘quv mashg‘ulotlarini tashkil etish metodikasi Birinchi bosqich. Bu bosqichda biz ikkinchi bosqichdagi oʻquv mashgʻulot jarayonida simmetrik shaklida olib borishga yoʻnaltirish uchun foydalandik. Dastlabki oʻquv mashgʻulot jarayonida qulay va noqulay oyoqlarda olib boriladigan mashqlarni soat taqsimotini (qulay oyoqda texnik va taktik mashgʻulotlarga 69.20%, noqulay oyoqda 30.80%) simmetriya shakliga toʻgʻrilashga qaratildi. Biz tomonimizdan boshlangʻich tayyorlov guruhidagi yoshlarga qiyinchilik tugʻdirmaslik uchun simmetrik shaklida oʻquv mashgʻulotlarni keyingi bosqichga qoldirdik. Birinchi oy davomida biz, oʻquv mashgʻulot jarayonida qulay oyoq uchun 60% hamda noqulay oyoqda 40% taqsim