OLIY TA’LIM TIZIMIDA O‘QITISH SIFATI MONITORINGI MODELINI TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI

Аннотация

This research addresses the issue of improving the model for monitoring the quality of teaching in the higher education system of Uzbekistan. Existing monitoring systems were analyzed, revealing key shortcomings such as the subjectivity of evaluation criteria, inefficiencies in data collection and analysis, and insufficient use of modern digital technologies. Based on these findings, an enhanced monitoring model was developed, incorporating a multi-perspective (360-degree) evaluation approach, digital performance indicators, and elements of artificial intelligence. The proposed model aims to ensure continuous and transparent monitoring of teaching quality and supports the ongoing improvement of the educational process in higher education institutions. Keywords: higher education, teaching quality, monitoring, model, digital technologies, assessment system Аннотация. В данной научной работе рассматривается проблема совершенствования модели мониторинга качества преподавания в системе высшего образования Узбекистана. В ходе исследования были проанализированы существующие системы мониторинга, выявлены их основные недостатки, такие как субъективность оценочных критериев, неэффективность сбора и анализа данных, а также недостаточное использование современных цифровых технологий. На основе полученных результатов разработана усовершенствованная модель мониторинга, включающая многокомпонентную (360- градусную) систему оценки, цифровые индикаторы эффективности и элементы искусственного интеллекта. Предлагаемая модель способствует обеспечению непрерывного и прозрачного контроля за качеством преподавания и поддерживает постоянное совершенствование образовательного процесса в вузах. Ключевые слова: высшее образование, качество преподавания, мониторинг, модель, цифровые технологии, система оценки. 231 Oktabr, 2025-Yil 1.Kirish Oliy ta’limda o‘qitish sifati ta’limning samaradorligi va muassasalar raqobatbardoshligini ta’minlashda asosiy omil hisoblanadi. Bugungi kunda dunyo bo‘ylab ta’lim sifatini yaxshilash va barqaror monitoring qilish masalasi dolzarbdir. O‘zbekiston oliy ta’lim tizimida ham sifat monitoringini rivojlantirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Ta’lim sifati nazoratining samarali mexanizmlari ishlab chiqilmagani ta’lim jarayonida kamchiliklar va noaniqliklar yuzaga kelishiga olib kelmoqda. Shu bois, o‘qitish sifati monitoringi tizimini takomillashtirish, uning modelini zamonaviy talablar va texnologiyalar asosida qayta ko‘rib chiqish muhim ahamiyatga ega. O‘qitish sifati monitoringining ahamiyati Monitoring – bu jarayonni doimiy ravishda kuzatish, baholash va uni takomillashtirish uchun zarur ma’lumotlarni yig‘ish faoliyatidir. Oliy ta’limda o‘qitish sifati monitoringi talabalar bilimining darajasini aniq baholash, ta’lim jarayonidagi kamchiliklarni aniqlash va o‘quv jarayonini samarali boshqarish uchun muhim vosita hisoblanadi. Mavzuning dolzarbligi shundaki, ta’lim sifatini oshirish orqali nafaqat talabalar bilim va ko‘nikmalarini yaxshilash, balki ularning kasbiy tayyorgarligini mustahkamlash, shuningdek, milliy ta’lim tizimini xalqaro standartlarga moslashtirish imkoniyati yaratiladi. Shu sababli oliy ta’limda o‘qitish sifati monitoringi modelini takomillashtirish muhim va dolzarb vazifa hisoblanadi.Yaxshi tashkil etilgan monitoring tizimi: - Ta’lim sifatini doimiy ravishda o‘lchash imkonini beradi; - Ta’lim jarayonida yuzaga keladigan muammolarni erta bosqichda aniqlaydi; - O‘qituvchilar va rahbarlarning malaka oshirishga bo‘lgan ehtiyojlarini aniqlashga yordam beradi; 4.Universitetlarning xalqaro reytinglarda pozitsiyasini yaxshilashga ko‘maklashadi. Mavjud monitoring tizimlarining kamchiliklari O‘zbekiston oliy ta’limidagi monitoring tizimlari hozirgi vaqtda ba’zi muhim kamchiliklarga ega: Subyektiv baholashning yuqori darajasi: O‘qitish sifati ko‘pincha faqat yakuniy baholar va o‘qituvchilarning o‘zaro fikriga asoslanadi, bu esa baholashning adolatli va ob’ektiv bo‘lishiga to‘siq yaratadi. Ma’lumotlarni yig‘ishning noaniqligi va kechikishi: Ko‘pchilik holatlarda o‘qitish jarayoniga oid ma’lumotlar qo‘lda to‘planadi va tahlil qilish uzoq vaqt oladi. Talaba fikrini yetarli darajada inobatga olmaslik: Talabalar o‘qitish sifati monitoringida kam ishtirok etadi, bu esa baholashni to‘liq qilmaslikka olib keladi. Raqamli texnologiyalar va avtomatlashtirilgan tizimlarning yetarli darajada qo‘llanilmasligi: Zamonaviy ta’lim boshqaruv tizimlari va sun’iy intellekt imkoniyatlaridan kam foydalaniladi. Takomillashtirish yo‘llari va yangi modelning asosiy xususiyatlari Yuqoridagi kamchiliklarni bartaraf etish uchun o‘qitish sifati monitoringi modelini quyidagi asosiy yo‘nalishlarda takomillashtirish mumkin: 1. Ko‘p tomonlama baholash tizimi joriy etish (360 daraja baholash): Baholash faqat o‘qituvchi yoki rahbariyat tomonidan emas, balki talabalar, hamkasblar va mustaqil ekspertlar ishtirokida amalga oshiriladi. Bu yondashuv baholashning ob’ektivligini oshiradi. 232 Oktabr, 2025-Yil 2. Raqamli platformalarni keng