СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ КУЛЬТУРЫ БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ

Аннотация

Этo статья посвящена профессиональной культуре и ее компонентам в будущих учителях. Ключевые слова: профессиональная культура, педагогическая культура. Mamlakatimizda bo’lajak xorijiy til o’qituvchilarini tayyorlash jarayonini xalqaro malaka talablari asosida tashkil etish, bo’lajak ingliz tili o’qituvchilarini ilg’or xorijiy tajribaga asoslangan holda tayyorlash xorijiy tillarda erkin muloqot qila oladigan mutaxassislar tayyorlash jaxon sivilizatsiyasi yutuqlaridan keng foydalinishning me’yoriy asoslari yaratildi va moddiy texnik bazasi boyitildi. 2022-2026 yillarga mo’ljallangan yangi O’zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to’g’risidagi farmonda [1] ta’lim sifatini oshirish, mehnat bozorining zamonaviy ehtiyojlarga mos yuqori malakali kadrlar tayyorlash ustuvor vazifa etib belgilandi, shuningdek, xalqaro ta’lim standartlarini joriy etish va ta’lim sifatini baholash asosida oliy ta’lim muassasalari faoliyati va samaradorligini oshirish ustuvor vazifa etib belgilandi. Natijada, oliy ta’lim muassasalarida tillarning fanlarga integrallashtirilgan holda o’rgatish imkoniyati kengaytirildi. O'qituvchining kasbiy faoliyati qanchalik muvaffaqiyatli bo'lishi shaxsiy va kasbiy fazilatlarning, ya'ni kasbiy madaniyatning kasb talablariga muvofiqligi darajasiga bog'liq. Boshqacha qilib aytganda, o'qituvchining kasbiy madaniyati kasbiy faoliyatga tayyorlikning muhim belgisidir. O'qituvchining kasbiy faoliyati sohasidagi pedagogik madaniyatni loyihalash "o'qituvchining kasbiy madaniyati" tushunchasida o'z aksini topgan. Bundan tashqari, “O‘qituvchining kasb madaniyati” tushunchasini ko‘rib chiqib, “kasbiy- pedagogik madaniyat” atamasini tahlil qilish zarur. V.A boshchiligidagi mualliflar jamoasiga ko'ra. Slasteninning fikriga ko'ra, "o'qituvchining kasbiy-pedagogik madaniyati" tushunchasi pedagogik madaniyatning bir qismi sifatida tushuniladi, ammo uning tashuvchilari pedagogik faoliyat va kasbiy darajada pedagogik muloqotdan iborat pedagogik ishlarni amalga oshiradigan odamlardir, tashuvchilar esa pedagogik madaniyatning bir qismidir. Pedagogik madaniyat - bu hatto kasbiy bo'lmagan darajada ham pedagogik amaliyot bilan shug'ullanadigan odamlardir. Shu bilan birga, o‘qituvchining pedagogik madaniyati haqida gapiradigan bo‘lsak, bu uning kasbiy madaniyatining bir qismi bo‘lishi shubhasiz. 323 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10 Bundan tashqari, I.F. Isaev, V.A. Slastenin va boshqalar kasbiy va pedagogik madaniyatning uchta tarkibiy qismini ajratib ko'rsatishadi: - aksiologik komponent, shu jumladan pedagogik qadriyatlar majmui; - texnologik komponent, shu jumladan pedagogik faoliyat usullari - shaxsiy-ijodiy komponent, jumladan, shaxsiy xususiyatlar va pedagogik ijod [3], [2]. Pedagog ixtisosligini tanlagan har bir inson kimlarni o‘qitayotgan va tarbiyalayotganligi uchun o‘ziga javobgarlikni oladi. U o‘zining kasbiy tayyorgarligiga javob berish bilan birga pedagog, o‘qituvchi, tarbiyachi, muallim bo‘lish xukukiga ega bo‘lishi uchun juda ko‘plab majburiyatlarni olishi zarur. Insonning ijtimoiy mohiyatini jamiyat talabiga mos ravishda shakllantiruvchi soha xalq ta’limi tizimi deb atalib, uni amalga oshiruvchi shaxs o‘qituvchi yoki muallim deyiladi. Muallimlik kasbining sharafliligi, nafaqat, uning o‘qituvchi, turli bilimlarni o‘rgatuvchi va mohir tarbiyachi bo‘lganligi uchungina emas, balki uning o‘zi tanlagan kasb-xunar yunalishidagi barcha mutaxassisliklar bo‘yicha maxsus fanlarni va ularning poydevori bo‘lgan fundamental fanlarni hamda o‘qitish va tarbiya berishni, psixologiya va pedagogika asoslarini a’lo darajada egallagan bo‘lishi shart. Pedagog bu – yuksak madaniyatli mutaxassis, o‘z fanini chuqur biluvchi, umumiy va bolalar psixologiyasini yaxshi biluvchi, ta’lim-tarbiya metodikasini mukammal biluvchidir. Ta’lim-tarbiya jarayonining asosiy maqsadi va vazifasi barkamol, etuk shaxs, malakali mutaxassislarni tayyorlashdan iborat. Shunday ekan biz ta’lim-tarbiya samaradorligini o‘quvchilarning qay darajada bilim, ko‘nikma va malakaga ega ekanliklari, mustaqil bilim olishga, jamiyatda o‘z o‘rinlarini topish uchun qanday tayyorgarligi bilan o‘lchashimiz, baho berishimiz lozimligini bilishimiz shart. Tа’lim insоniyat tаrаqqiyotining аsоsini tаshkil etаdi. Bizning ishimizda biz "o'qituvchining kasbiy madaniyati" va "kasbiy va pedagogik madaniyat" tushunchalarini aniqlaymiz, chunki bu ikkala tushuncha ham o'qituvchining o'z kasbiy faoliyatini amalga oshirishi uchun zarur bo'lgan fazilatlar majmuini o'z ichiga oladi. O.G. Skvortsova ta'kidlaganidek, universitet o'qituvchisining kasbiy madaniyati uning kasbiy va pedagogik haqiqatining butun sohasini qamrab oladi [4]. O'qituvchining "kasbiy madaniyati" tushunchasi A.P. Sitnik pedagogik faoliyatni muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun zarur bo'lgan shaxsning umumiy madaniyati va kasbiy bilimlarining kombinatsiyasi sifatida. Muallif kasbiy madaniyatning besh tarkibiy qismini ajratib ko'rsatdi: umumiy, axloqiy, falsafiy, estetik va pedagogik madaniyat. Shu b