Перспективы гуманизации уголовного судопроизводства

Аннотация

мақолада иқтисодиёт соҳасидаги жaмиятини ривoжлaнтириш концепцияси” ижтимоий маъмурий жавобгарлик билан боғлиқ холда содир ҳаётнинг барча жабҳалари сингари суд-ҳуқуқ этиладиган жиноятларни квалификация қилиш ислоҳотлари соҳасида ҳам, хусусан, жиноят суд иш масалаларини ёритилиб, жиноят қонунчилиги юритувини гуманизациялаш борасидаги ишларни нормалрини қўллаш юзасидан таклиф ва тавсиялар ташкил этишда ҳам муҳим дастуриламал ҳужжат ишлаб чиқилган. бўлди. Калит сўзлар: иқтисодиёт соҳасидаги жиноятлар, Айни дамда ушбу ҳужжатнинг мазкур йўналишида маъмурий жавобгарлик, квалификация, анча миқдор, кўзда тутилган асосий вазифалар ижроси кўп миқдор. таъминланганлиги боис, эндиликда мамлакатимизда ушбу соҳадаги ишларни изчил ва узлуксиз амалга Аннотация: в статье раскрыты вопросы квалифи- оширишини таъминлаш мақсадида “Жиноят суд иш кации преступлений в сфере экономики, связанных с юритувини гуманизациялаш Концепцияси”ни ишлаб административной ответственностью, даны предложе- чиқиш зарурияти туғилмоқда. Жиноят суд иш ния и рекомендации по приминению норм уголовного юритувини гуманизациялаш концепцияси бу борада законодательства. яқин ва ўрта истиқболда жиноят суд иш юритувини Ключевые слова: преступления в сфере экономи- янада либераллаштириш ва гуманизациялаш ки, административная ответственность, квалификация, борасида амалга оширилиши лозим бўлган асосий значительный размер, крупный размер. вазифаларни, бу борадаги халқаро ҳуқуқнинг умумэътироф этилган норма ва тамойиллари ҳамда Annotation: The article deals with questions of qualifi- ривожланган ижобий хорижий тажрибани миллий cation of economic crimes related to administrative re- қонунчилик ва суд-ҳуқуқ амалиётига татбиқ этиш sponsibility and gives suggestions and recommendations масалаларини қамраб олиши лозим. on application of criminal law provisions. Жиноят ишлари юритувини гуманизациялаштириш Key words: economic crimes, administrative истиқболларини кўриб чиқар эканмиз, бунда responsibility, qualifications, significant size, large size. авваламбор, жиноят-процессуал қонунчиликда жиноят суд иш юритувида инсонпарварлик принципининг Фойдаланилган адабиётлар рўйхати: мазмун-моҳиятини очиб берувчи инсонпарварлик принципини бошқа жиноят-процессуал принциплар 1. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси. қаторида қуйидаги таҳрирда мустаҳкамлаш мақсадга –Т.: Ўзбекистон, 2014. мувофиқ: “27 1-модда. Жиноят суд иш юритувида 2. Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодекси. инсонпарварлик принципи. Жиноят суд иш юритувида –Т.: Адолат, 2013. инсонпарварлик принципи одил судлов вазифаларини 3. Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик ҳал этиш ҳамда жиноят-процессуал фаолиятни жиноят тўғрисидаги кодекси. –Т.: Адолат, 2014. процесси иштирокчилари ўртасидаги муносабатларни ўзаро ҳурмат, инсон ва фуқароларнинг ҳуқуқ, эркинлик ва қонуний манфаатларини ҳурмат қилиш ва уларга риоя этиш асосида қуришни белгиловчи ахлоқий мезонларга риоя этган ҳолда амалга ошириш талабида намоён бўлади”. Жиноят суд иш юритувига жалб этилган шахсларнинг ҳуқуқий мақоми инсон ва фуқаролар ҳамда жиноят процесси иштирокчилари ҳуқуқий мақомининг узлуксиз яхлитлигини ташкил этади. Бунда авваламбор, инсон ҳуқуқий мақоми дастлабки аҳамиятга эга бўлса, жиноят суд иш юритуви иштирокчилари мақоми иккиламчи аҳамиятга эга; фуқаро мақоми эса, шахс жиноят суд иш юритувида эга бўлган мақомдан келиб чиққан ҳолда белгиланади. Айни дамда тор маънода “фуқаро” тушунчаси жисмоний шахс тушунчаси сифатида ҳам қўлланилиши мумкин. Жиноят суд иш юритуви иштирокчиси ҳуқуқий 51 2014 №1-2 ♦ ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА мақомининг инсонпарварлиги мезони бўлиб ҳар томонламаликни яхшилайди1; 2) процесс қуйидагилар ҳисобланади: 1) жиноят иши ҳолати ва иштирокчиларида ахлоқий сифатларни – ота-оналик босқичи тўғрисида хабардорлик (инсоннинг ахборотга ва фуқаролик бурчи, шахсий шаън ва қадр-қиммат, ўз бўлган ҳуқуқини акс эттиради); 2) жиноят-процессуал қилмишлари учун жавобгарлик, масъулият ва уят фаолиятда иштирок этишнинг фаоллиги ва туйғуларини ва б.қ. тарбиялашга кўмаклашади2; 3) мустақиллиги (инсоннинг маданий фаолликка бўлган давлатда қонунийлик ва ҳуқуқ-тартиботни ҳуқуқини ифодалайди); 3) ўз ҳуқуқ ва қонуний мустаҳкамлашга кўмаклашади, жамият манфаатлари, манфаатларини реал ҳимоя қила олиш имконияти инсон ва фуқаролар ҳуқуқ ва эркинликлари муҳофаза (реал инсонпарварлик ғоясини намоён этади). этилишини яхшилайди, уларнинг ҳуқуқни муҳофаза ЎзР ЖПКда жиноят суд иш юритувининг шахсий қилиш органларига бўлган ишончни оширади кафил (ЎзР ЖПК 251-моддаси), гаровга қўювчи (ЎзР (жазосизлик инсоний бўла олмайди)3; 4) жиноят суд иш ЖПК 249- моддаси), вояга етмаган гумон қилинувчи юритуви вазифалари маданий воситалар билан, (айбланувчи) устидан қаровни таъминлаётган шахс инсонга жамиятнинг бош қадрияти сифатида (ЎзР ЖПК 556- моддаси), статист (ЎзР ЖПК 127- муносабатда бўлган ҳолда ҳал этилишини моддаси)