Правовая природа внешнеэкономической деятельности

Аннотация

Мақолада ташқи иқтисодий фаолият ҳамкорликнинг алоҳида йўналиши бўлиб, давлатнинг тушунчаси, Ўзбекистон Республикаси қонунчилигида хўжалик ва ташқи сиёсат соҳасидаги масалаларини ташқи иқтисодий фаолиятнинг акс эттирилиши, ташқи ечишни ўз олдига мақсад қилувчи, халқаро меҳнат иқтисодий фаолият замирида амалга ошириладиган тақсимоти ва халқаро иқтисодий алоқаларни ўзаро алоқалар турлари, бу борада назария ва хуқуқ ривожлантиришга бағишланган яратилган ижодкорлиги соҳасида олимлар орасидаги фарқли имкониятлардан оқилона фойдаланишга қаратилган қарашлар акс этган. алоқаларни ўз ичига олади. Калит сўзлар: ташқи иқтисодий фаолият, халқаро Ушбу алоқалар савдо-иқтисодий, ишлаб чиқариш иқтисодий алоқалар, ташқи иқтисодий алоқалар, ташқи ва илмий-техникавий ҳамкорлик соҳасидаги тартибга савдо фаолияти, хўжалик юритиш фаолияти, солишнинг ўзига хос шакллари, усуллари ва тадбиркорлик фаолияти, савдо фаолияти, ташқи воситаларини назарда тутади. иқтисодий инвестициявий фаолият. Ташқи иқтисодий фаолиятни қуйидаги позициялар: ҳўжалик – ҳуқуқий фаолиятниг мустақил кўриниши Аннотация: в данной статье предусматривается сифатида; хўжалик алоқаларининг алоҳида ўзига хос понятие внешнеэкономической деятельности, тури сифатида; соф ҳуқуқий муносабатларнинг бир отражены его в законодательстве Республики тури сифатида кўриб чиқиш мумкин. Узбекистан, отражены различные точки зрения Оммавий характердаги давлат ҳокимияти ва внешнеэкономической деятельности в теории и бошқарув органларининг ташқи иқтисодий битимларни правотворчестве, входящие видов деятельности в тузишда ифодаланадиган алоҳида ҳуқуқий данную сферу. ҳаракатларида резидент ва норезидент хўжалик Ключевые слова: внешнеэкономическая деятель- юритувчи субъектларнинг ташқи иқтисодий фаолиятни ность, международные экономические отношения, амалга оширишга қаратилган махсус фаолияти намоён внешнеэкономические отношение, внешнеторговая бўлади. Миллий иқтисодиётда шу каби барча деятельность, ведение хозяйственной деятельности, операцияларнинг бирлашуви ташқи иқтисодий предпринимательская деятельность, торговая дея- фаолият деб номланади. тельность, внешнеэкономическая инвестиционная де- Ҳуқуқий нуқтаи-назардан ташқи иқтисодий ятельность. фаолиятни тартибга солишда, жаҳон бозорида мамлакатимиз резидентлари – иқтисодий агент Annotation: In this article provided the concept of (хўжалик юритувчи субъект)ларнинг Ўзбекистон foreign economic activity reflected it in the legislation of Республикасининг миллий, халқаро хусусий ва халқаро the Republic of Uzbekistan, reflected different points of оммавий ҳуқуқи нормаларига асосланган тартибда view of foreign trade activities in the theory and law- ташкил қилинадиган хўжалик шартномавий making process and types of activities in this sphere. муносабатлари ташкил қилади. Шунингдек, ташқи Key words: foreign economic activity, international иқтисодий фаолият чет мамлакат фуқароларининг economic relations, foreign economic relations, foreign Ўзбекистон Республикаси ҳудудида мустақил ёки trade activities, business activities, entrepreneurial activity, шериклари билан киришадиган хўжалик trade activity, foreign economic investment activities. муносабатларидир. Хўжалик муносабатлари нуқтаи-назардан ташқи Давлатлар нафақат ўз ички ҳудудида, балки ташқи иқтисодий муносабатларга тариф берилганда, ҳаётда ҳам, ён атрофида содир бўлаётган муносабатларга киришадиган субъектлар ўртасида муносабатларни бошқаришда, уларда иштирок этиш уларнинг фаолияти натижасида моддий орқали ечим топишга уринади. Шу сабабли ҳам ички қийматликларнинг ўзаро алмашиниши кузатилади. бошқарув билан бир қаторда, узоқ ва яқин хорижий Халқаро хўжалик алоқаларининг ўзига хослиги шунда мамлакатлар билан алоқаларга киришади. Тўғрироғи, намоён бўладики, хўжалик алоқалари ва хўжалик киришишга мажбур бўлади. муносабатлари, мазкур хўжалик юритувчи субъектлар Шу ўринда, давлатнинг бош ислоҳотчи сифатида, ўртасида амалга ошириладиган ҳисоб-китобларнинг нафақат иқтисодий ислоҳотларнинг амалга ошириш ўзига хослиги ва бу муносабатларда иштирок механизми таянчи сифатида, балки ташқи иқтисодий этувчиларнинг ҳуқуқий ҳолати ва ҳудудий алоқаларни ўрнатиш ва фаолиятни олиб бориш, уни дислокациянинг ўзига хослиги билан характерланади. тартибга солишдаги вазифалари олдинга чиқади. Ушбу ўзига хослик шунингдек, мазкур хўжалик Давлат ўзининг иқтисодий мақсадларига эришиш учун соҳасидаги ўзаро ҳамкорликнинг, яъни товарларнинг турли хорижий мамлакатлар билан ҳамкорликни йўлга давлат ҳудудидан ва “молиявий йўлаклардан” кесиб қўяди. Бу хамкорлик халқаро кўламда иқтисодий, ўтишида ифодаланган ўзаро иқтисодий ҳамкорлик ижтимоий, сиёсий, ҳарбий ва бошқа қатор соҳаларда билан ҳам боғлиқ бўлади. кўзга ташланади. Одатда “ташқи иқтисодий фаолият” тушунчаси Ҳалқаро иқтисодий ҳамкорлик бу – ўз фаолиятида ўрнида юридик адабиётларда ва хўжалик мустақиллик, давлатнинг миллий суверенитетига амал муносабатларида мазкур тушунчанинг синоними қилиш, молия агентлари ўртасида ўзаро иқтисодий сифатида “ташқи савдо”, “ташқи иқтисо