Равенство сторон как основа международных частноправовых трудовых отношений

Аннотация

в данной статье автор изучает содержание, роль принципа равенства в международном частном трудовом отношении, а также взгляды отечественных и зарубежных ученых. В результате анализа автором выдвинуты предложения по совершенcтвованию национальных нормативно- правовых актов. Ключевые слова: равенство, онтологический смысл, общеправовой принцип, правоприменение, формальное равенство, разрешение конфликтов. Annotation: in this article, the author has studied the content of the role of the principle of equality and its role in the international private labor relations, as well as studying the views of domestic and foreign scientists. As a result of analysis, the authors put forward proposals to improve national legal acts. Key words: equality, ontological sense, the general principles of law enforcement, formal equality, conflict resolution. “Тенглик” тамойили ўзбек цивилистикасида фуқаролик ҳуқуқига тегишли бўлган асосий ажралмас тамойил сифатида баҳоланиб келинади. Ушбу тамойилни энг қадимий илдизларини қадимги юнон олимларининг асарларида учратиш мумкин. Қадимги юнон олими Цельс “jus”- ҳуқуқни – “ars”- билим ва кўникмани амалга ошириш санъати, “boni” - яхшилик ва “aequi” - тенглик ва адолат тушунчалари билан ифодалашга урунган. Ушбу ҳолатда Қадимги Юнон ҳуқуқида ҳам тенглик тамойили ҳуқуқнинг асосий белгиси сифатида баҳоланганлигини кўриш мумкин. Қадимги Юнон ва Рим давлатлари ҳуқуқшунослари қаерда расмий тенглик мавжуд бўлса, шу ерда ҳуқуқ, муносабатларнинг ҳуқуқий шакли, тартибга солишнинг ҳуқуқий шакли ва ҳуқуқий бошланиш ҳаракатда бўлади, қаердаки ҳуқуқ ҳаракат қилса шу ерда тенглик тамойили бўлиши лозим, деган фикрни илгари суришган. Ҳуқуқий назария соҳасидаги олимлардан бири В.С. Нерсесянцнинг қуйидаги фикрлари диққатга сазовор: “Ушбу принцип (тенглик принципи ҳақида фикр юритилмоқда – изоҳ муаллифники) доирасидан четга чиқувчи ва унга зид бўлган барча муносабатлар ноҳуқуқий ва ҳуқуққа зид саналади” [1, 157-158- бетлар]. Фуқаролик ҳуқуқи “тенглик” тамойилидан тасодифий равишда фойдаланмайди. Ушбу 65 2015 №4 ♦ ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА тамойилда фуқаролик қонунчилигини амалга оширилиши, иштирокчиларнинг иқтисодий ривожланишининг муҳим даврлари ва якунлари, жиҳатдан бир-бирига қарам бўлмаслиги, мол-мулкнинг хусусий ҳуқуқий тартибга солишнинг асосий алоҳида бўлиши, юридик тенг ҳуқуқлилик, шахсий йўналишлари, олдинги авлод цивилист олимларининг ҳуқуқларнинг узвий ва дахлсиз бўлиши тамойилларига сиёсий-ҳуқуқий ва фалсафий қарашлари жамланган. асосланади [3, 7-бет]. Хусусий ҳуқуқий муносабатлар, унинг Бундан кўриниб турибдики, Фуқаролик ҳуқуқида хусусиятлари, ушбу муносабатларнинг энг муҳим тенглик тамойили мустақил ва ихтисослаштирилган белгиси сифатида тарафларнинг тенглиги, хусусий тамойил сифатида алоҳида аҳамиятга эга. Ўз ўрнида ҳуқуқий муносабатларни коллизион тартибга солиш, Х.Рахмонқулов хусусий ҳуқуқий ва оммавий ҳуқуқий коллизион нормалар ва унинг турлари, халқаро муносабатларга ўз нуқтаи назарини билдирар экан хусусий ҳуқуқий коллизион нормаларнинг кодификация қуйидаги фикрлари диққатга сазовор: “Ижтимоий қилиш масалалари ўзбек миллий ҳуқуқий муносабатлар тизимида ҳуқуқий муносабатлар муҳим адабиётларида кенг муҳокама қилиниб келинмоқда [2]. ўрин эгаллайди. Ҳуқуқий муносабатлар уларда Тенглик умумҳуқуқий тамойил сифатида соҳавий иштирок этувчи тарафлар (ҳуқуқ субъектлари)нинг қонун ҳужжатларида аниқлаштирилиб ҳуқуқий мақоми ва уларнинг ҳуқуқ ва ривожлантирилган бўлиб, ушбу тамойил амалдаги мажбуриятларининг хусусиятларига мувофиқ ҳар хил Фуқаролик кодекси нормаларида ҳам назарда аҳамиятга эга бўлади. Бир тарафнинг иккинчи тарафга тутилган. Хусусан, Фуқаролик кодексининг 1-моддаси, бўйсиниши тамойилига асосланган муносабатлар 1-қисмига биноан “Фуқаролик қонун ҳужжатлари улар оммавий-ҳуқуқий аҳамиятга эга. Тарафлари ўзаро тенг томонидан тартибга солинадиган муносабатлар ҳуқуқли тамойилига асосланган муносабатлар хусусий- иштирокчиларининг тенглигини эътироф этишга, ҳуқуқий аҳамиятга эга. мулкнинг дахлсизлигига, шартноманинг эркинлигига, Хусусий-ҳуқуқий аҳамиятга эга бўлган хусусий ишларга бирон-бир кишининг ўзбошимчалик муносабатлар ҳуқуқ субъекти сифатида нафақат битта билан аралашишига йўл қўйилмаслигига, фуқаролик давлат, шунингдек, турли давлатлар ҳудудида ҳуқуқлари тўсқинликсиз амалга оширилишини, истиқомат қилувчи фуқаролар (жисмоний шахслар), бузилган ҳуқуқлар тикланишини, уларнинг суд орқали фаолият юритувчи юридик шахслар ўртасида ҳам ҳимоя қилинишини таъминлаш зарурлигига вужудга келади.” [4, 4-бет]. асосланади”. Ушбу тамойиллар фуқаролик ҳуқуқи Тенглик тамойилининг мазмунига эътибор нормаларининг юқори ижтимоий аҳамиятига эга қаратадиган бўлсак, ушбу тамойил инсонлар эканлигидан далолат бериб, уларнинг жамият томонидан ташқаридан мажбурий равишда киритилган ҳаётидаги таъсирчанлик мавқеини янада ва сунъий равишда яратилган қандайдир нарса эмас,