Процессуальные документы по хозяйственным делам и теоретико-практические аспекты их оформления

Аннотация

мазкур мақолада хўжалик ишлари асослантириш мумкин: бўйича процессуал ҳужжатлар ва уларни Биринчидан, келиб чиқаётган низолар бўйича суд расмийлаштиришнинг назарий-амалий жиҳатлари ва бошқа органларга мурожаатларни расмийлаштириш тадқиқ этилган. Хўжалик ишлари бўйича процессуал воситаларини татбиқ этишда муайян қулайликлар ҳужжатларни расмийлаштиришни такомиллаштириш яратиш, шахсларнинг суд ва бошқа органларга бўйича таклифлар берилган. Хўжалик ишлари бўйича мурожаатларини мумкин қадар соддалаштириш процессуал ҳужжатларни тўғри расмийлаштириш, механизмини ишлаб чиқиш зарурияти сезилади; шахсларнинг хўжалик судига электрон мурожаат Иккинчидан, давлатимизда амалга оширилаётган қилишлари каби масалалар ҳамда суд амалиётидаги суд-ҳуқуқ тизимидаги ислоҳотлар мазмунини айрим процессуал ҳужжатларни расмийлаштиришда фуқаролар, хўжалик юритувчи субъектларга вужудга келиши мумкин бўлган хатоликлар ҳақида тушунтириш, уларга иш фаолиятида қулайликлар фикрлар билдирилган. яратиш, уларнинг ҳуқуқий онги ва маданиятини Калит сўзлар: Хўжалик процесси, процессуал оширишнинг зарурияти; ҳужжатлар, ҳал қилув қарори, қарор, суд буйруғи, Учинчидан, хўжалик ишлари бўйича судга ажрим. мурожаат қилувчи субъектлар (жисмоний ва юридик шахслар)нинг процессуал ҳужжатларни тайёрлаш, суд Аннотация: в данной статье исследованы процес- жараёнида уларнинг процессуал ҳуқуқ ва суальные акты по хозяйственным делам, а также тео- мажбуриятларидан тўлақонли фойдаланишларига ретические и практические аспекты их оформления. етарли шароит яратиш, уларнинг ҳуқуқий онги ва Введены предложения по совершенствованию ҳуқуқий маданиятини янада ошириш механизмини оформления процессуальных актов по хозяйственным такомиллаштириш ва уларнинг фаолиятида тезкорлик делам. Высказаны мнения о правильном оформлении ҳамда қулайлик яратиш, уларда хўжалик ишлари процессуальных актов, вопросы обращения лиц в суд бўйича процессуал ҳужжатлар ҳақида асосий тушунча, в электронной форме, а также некоторые ошибки, воз- кўникма ва билим ҳосил қилиш бугунги кунда долзарб никающие в практике при оформлении процессуаль- масала ҳисобланади; ных актов. Тўртинчидан, хўжалик судлари амалиёти, Ключевые слова: Хозяйственный процесс, про- адвокатура ва ҳакамлик судлари фаолиятида цессуальные акты, решение, постановление, судебный процессуал ҳужжатларни расмийлаштириш приказ, определение. қоидаларини бирхиллаштириш, уларни моддий ва процессуал ҳуқуқ нормалари, тегишли қонун Annotation: in this article it was researched the pro- ҳужжатлари ва Олий хўжалик суди Пленуми cedural acts on economical cases and theoretical and қарорларининг тушунтиришларига инобатга олган practical aspects of their registration. It was put forward ҳолда чиқарилишини таъминлаш (муаллиф изоҳи - the proposals on the improvement the registration of pro- ҳакамлик судлари бундан мустасно) ва натижада суд cedural acts on economical cases. It was said opinion қарорларининг қонуний, асосли ва адолатли бўлишини about the right registration of procedural acts, the issues таъминлашга эришиш зарурияти сезилади. of applying to the courts on electronically, as well as the Шу ўринда хўжалик судига даъво, илтимоснома ва some mistakes that are appearing in practice in the pro- уларга илова қилинадиган ҳужжатлар билан cess of registration of procedural acts. биргаликда маълумотлар алмашишнинг электрон Key words: Economical process, the procedural acts, воситалари орқали мурожаат қилиш имконияти the court decisions, decision, court order, ruling. берилишини таъминлаш мақсадида мурожаат ва унга илова қилинадиган ҳужжатлар хўжалик судига ахборот Суд ишларини юритиш тартибини белгиловчи тизими орқали электрон шаклда юборилиши хўжалик процессуал қонунчилик тизимини мумкинлигини назарда тутувчи норма билан такомиллаштириш, қонунчиликдаги мавжуд тўлдирилди. Ундан ташқари, ХПКнинг даъво аризалар нормаларнинг ҳаётга татбиқ этилишини ва аризаларнинг мазмуни ва шаклига нисбатан таъминлайдиган процессуал механизмларни талабларни белгиловчи моддаларига ариза билан кучайтириш билан боғлиқ муаммоларни илмий, мурожаат қилган шахсларнинг телефонлари, факслари амалий жиҳатдан чуқур таҳлил қилиш, бу борада рақамлари ва электрон манзили кўрсатилиши юксак даражада тараққий топган демократик мумкинлигини назарда тутувчи нормалар киритилди давлатларнинг ўзини ҳар томонлама оқлаган (ХПКнинг 104, 112- моддалари). Худди шу каби тажрибасини танқидий таҳлилдан ўтказиш ҳамда талаблар даъво аризаси юзасидан бериладиган фикр- уларни миллий қонунчилик тизимига жорий этиш мулоҳазаларга ҳам татбиқ этилди (ХПКнинг масалаларини тадқиқ қилиш долзарб масалалардан 119-моддаси) [2]. Хўжалик процессуал кодексига ҳисобланади. киритилган ўзгартиш ва қўшимчалардан яна бири бу Статистик таҳлиллар шуни кўрсатадики, хўжалик маълумотлар алмашишнинг электрон воситалари судлари томонидан 2012 йилда жами 345.611 та ва орқали суд муҳокамаси қатнашчиларини хабардор 2013 йилда 235.150 та иш кўриб ҳал этилган. Биргина қилиш имкониятини яратиш билан боғлиқдир. 37 2015 №4 ♦ ЎЗБЕКИСТОН ҚО