Bactrian Documents Founds in Northern Afghanistan as a Historical Source

Аннотация

T his article analyzes the role and significance of the Bactrian documents found in Northern Af-ghanistan as a historical source for the study of the history of Turan in the early medieval peri-od. The article also examines the history of the discovery and study of these documents. From a critical point of view, it analyzes the erroneous approach in national historiography, which con-sists in the incorrect generalization of these documents under the name Rabatake Archive and their attribution exclusively to the Kushan period. Furthermore, based on an analysis of the external (duplicate copies, seals) and internal (introduction, main part, conclusion) structure of the doc- uments, the article substantiates the existence of a developed legal system in the region. Through the analysis of information contained in the documents regarding purchase and sale, debt obliga- tions, rent, taxes, slavery, and family relations, the socio-economic picture of Turan in the 4th–8th centuries is illuminated. The significant scholarly novelty of the article lies in the fact that, based on an analysis of Turkic titles (kagan, yabgu, tarkhan, tudun) and ethnonyms (Abdalo) found in the documents, the role and influence of the Turkic peoples in the statehood of Turan during the early medieval era are proven with direct evidence. Keywords: Bactrian documents, Rabatak Archive, Qutlugh Tabaghligh Bilge Chavush, Abdals, Abdal tax, Turkic tax, Arab tax. “ B act ri a n Do c um en ts F o un d ... ” Say f a | 66 Maronbek Rajapov, “Tarihî Bir Kaynak Olarak Kuzey Afganistan’da Bu- lunan Baktriyen Belgeleri”, Akademik Literatür Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (AKALİD), Cilt: 3, Sayı: 1, Ağustos 2025, s. 65-80. Tarihî Bir Kaynak Olarak Kuzey Afganistan’da Bu- lunan Baktriyen Belgeleri Öz Bu makale, Kuzey Afganistan’da bulunan Baktriyen belgelerinin, erken Orta Çağ döneminde Turan tarihinin incelenmesi için tarihî bir kaynak olarak rolünü ve önemini analiz etmektedir. Makale ay- rıca bu belgelerin keşif ve araştırma tarihini de ele almaktadır. Eleştirel bir bakış açısıyla, ulusal tarih yazımında görülen hatalı yaklaşımlardan biri bu belgelerin yanlış biçimde Rabatake Arşivi adı altında genelleştirilmesi ve yalnızca Kuşan dönemine atfedilmesi olarak analiz edilmektedir. Bununla bir- likte bu makalede belgelerin dış (mükerrer kopyalar, mühürler) ve iç (giriş, ana bölüm, sonuç) yapısına dayalı bir inceleme yoluyla, bölgede gelişmiş bir hukuk sisteminin varlığı ortaya konulmaktadır. Ay- rıca satış, borç yükümlülükleri, kira, vergiler, kölelik ve aile ilişkilerine dair belgelerde yer alan bilgi- lerin analizi aracılığıyla, 4.-8. Yüzyıllar arasında Turan’ın sosyo-ekonomik tablosu aydınlatılmakta- dır. Makalenin önemli bilimsel yeniliği, belgelerde geçen Türk unvanları (kağan, yabgu, tarhan, tudun) ve etnonimlerin (Abdalo) analizine dayanarak erken Orta Çağ’da Türk halklarının Turan devlet ya- pısındaki rolü ve etkisinin doğrudan kanıtlarla ortaya konulmuş olmasıdır. Anahtar Kelimeler: Baktriyen belgeleri, Rabatak Arşivi, Kutluğ Tabahlığ Bilge Çavuş, Abdallar, Abdal vergisi, Türk vergisi, Arap vergisi