Понятие и значение объективных признаков преступления присвоения или неправомерного завладения чужим имуществом с использованием компьютерных средств

Аннотация

мазкур мақолада ўзгалар мулкини воситаларидан фойдаланиб ўзлаштириш ёки растрата компьютер воситаларидан фойдаланиб ўзлаштириш йўли билан талон-торож қилишни квалификация ёки растрата қилиш жинояти объектив белгилари қилишда унинг таркиби ўзига хос эканлигини тушунчаси ва аҳамияти масалаларига тўхталиб эътибордан четда қолдирмаслик лозим. Хусусан, ўтилган. Бундан ташқари, мақолада компьютер мазкур жиноят тури жиноят таркибининг ўзига хослиги воситаларидан фойдаланиб ўзлаштириш ва ўзганинг билан бошқа талон-торож жиноятлари ва ахборот мулкини растрата қилиш йўли билан талон-торож техологиялари соҳасидаги ўхшаш таркибли қилиш каби тушунчаларнинг назарий ва амалий жиноятлардан фарқланади. жиҳатлари батафсил ёритилган. Умуман олганда. жиноятнинг объектив томони Калит сўзлар: компьютер воситаси, ўзлаштириш, жиноят қонуни билан қўриқланадиган ижтимоий ўзганинг мулкини растрата қилиш, талон-торож қилиш. муносабатларга зарар етказувчи ижтимоий хавфли Аннотация: в данной статье рассмотрены вопросы қилмишнинг ташқи томонини тавсифловчи белгилар объективных признаков и значение хищения путем йиғиндисидир. Жиноятнинг объектив томонини таҳлил присвоения или растраты чужого имущества с исполь- қилмай туриб, шахснинг қилмишида жиноят зованием средств компьютерной техники, подробно аломатлари бор ёки йўқлиги тўғрисидаги хулосага освещены теоретические и практические аспекты та- келишнинг имкони йўқ. Л.Д.Гаухман “аниқ жиноят ких понятий как хищение путем присвоения и растраты таркиби объектив томони - бу ижтимоий хавфлилик ва чужого имущества с использованием средств компью- унинг даражасини ифодаловчи муайян жиноят тури терной техники. белгилари учун хос бўлган, жиноят қонунида ёки Ключевые слова: компьютерная техника, присво- бланкетли диспозиция ҳисобланган бошқа қонунчилик ение, растрата чужого имущества, хищение. ва норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда кўзда тутилган Annotation: this article describes the issues and the жиноятнинг ташқи объектив, ижтимоий аҳамиятга эга importance of objective evidences of theft by embezzle- бўлган белгилари мажмуи ҳисобланади” [3, 94- бет], ment of another's property with the use of computer tech- деб ёзади. Ю.И.Ляпунов эса, бу ҳақда шундай ёзади: nology. In addition, the article discussed in detail theoreti- “жиноят таркиби объектив томони - ижтимоий хавфли cal and practical aspects of such concepts as theft by тажовузни ташқи жиҳатдан тавсифловчи, жиноят misappropriation and embezzlement of another's property қонуни билан қўриқланадиган объектга зарар етказувчи with the use of computer technology. етарли ва зарур белгилар мажмуидир” [4, 87-бет]. Key words: computer technology, misappropriation, Ўзгалар мулкини компьютер воситаларидан embezzlement of another's property, theft. фойдаланиб ўзлаштириш ёки растрата қилиш аввало объектив томондан мулкий муносабатларга тажовуз Мулкдор бўлиш ҳуқуқи ҳар бир инсонга тегишли қилишда ифодаланади. Ўзбекистон Республикаси Олий бўлган муҳим иқтисодий ҳуқуқлардан бири эканлиги суди Пленумининг “Иқтисодиёт соҳасидаги жиноий халқаро ҳуқуқнинг умумэътироф этилган нормалари ишлар бўйича суд амалиётида юзага келган айрим ҳамда уларнинг асосий қоида ва тамойилларини ўзида масалалар тўғрисида”ги қарорида қайд этилишича, сингдирган Республикамиз Конституциясида Олий суд жамиятда мулк ҳуқуқини эъзозлаш вазиятини мустаҳкамлаб қўйилган. вужудга келтириши лозимлигини, унга нисбатан ҳар Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 54- қандай тажовузларнинг содир этилиши муқаррар моддасига мувофиқ, мулкка эгалик қилиш, ундан жавобгарликка ва жазога тортилиши кераклигини фойдаланиш ва уни тасарруф этиш бўйича субъектив таъкидлайди [5, 115-бет]. Ўзгалар мулкини компьютер ҳуқуқ – фақат шу мулкнинг эгасига тааллуқли. Шунинг воситаларидан фойдаланиб ўзлаштирганлик ёки учун мулкий ҳуқуқни амалга оширишга қонунга растрата қилганлик учун амалдаги ЖКда алоҳида асосланмаган ҳолда ҳар қандай аралашиш ушбу моддада жавобгарлик назарда тутилмаган ҳамда ушбу ҳуқуқни жиддий бузиш деб ҳисобланади [1, 116-бет]. қилмиш учун жавобарлик ЖК Махсус қисмининг 167- Афсуски, сўнгги йилларда салмоғи ошиб бораётган моддасида назарда тутилган жиноятнинг ўзгалар мулкини талон-торож қилиш жиноятлари жавобгарликни оғирлаштирувчи қисмининг банди айниқса ўзлаштириш ёки растрата йўли билан талон- сифатида бериб ўтилган. Бундан ташқари бугунги торож қилишнинг кўпайиб бораётганлиги шахснинг кунда амалдаги Олий Суд Пленуми қарорлари мазкур конституциявий ҳуқуқларига тажовуз қилиб, тушунтиришларида ёки олимларнинг илмий ушбу ҳуқуқнинг амалга оширилиши йўлида жиддий ғов изланишларида ҳам компьютер воситаларидан бўлмоқда. Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Олий фойдаланиб ўзлаштириш ёки растрата йўли билан суди маълумотларига биноан, охирги икки йилликда талон-торож қилишнинг объектив томони ҳаракатлари ўзлаштириш ёки растрата йўли билан талон-торож ҳақида умуман тушунча мавжуд эмас. қилишнинг оғирлаштирувчи ҳолати сифатида эътироф Ўзгалар мулкини компьютер воситаларидан этилган “компьютер воситаларидан фойдаланиб ф