ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИДА ИЖРОИЯ ҲОКИМИЯТИ ОРГАНЛАРИ ТИЗИМИНИ ИСЛОҲ ҚИЛИШНИ МЕЪЁРИЙ-ҲУҚУҚИЙ ЖИҲАТДАН ТАЪМИНЛАШ ИСТИҚБОЛЛАРИ

Аннотация

This article analyzes the processes of reforming the system of executive authorities in the Republic of Uzbekistan, their legal foundations, and future prospects. It highlights the legal basis of reforms implemented step by step in the system of public administration during the years of independence, in particular, the role of the Constitution, recently adopted laws, presidential decrees, and government resolutions in improving the activities of the executive branch. In addition, the importance of introducing transparency, efficiency, accountability, and digitalization processes into the activities of administrative bodies is emphasized. The author provides a scientific and theoretical analysis of the main directions of modernizing the executive branch, strengthening its legal mechanisms, and the prospects for further development. Keywords: executive authority, public administration, reforms, legal framework, modernization, efficiency, transparency, normative legal acts. Кириш. Ўзбекистон Республикасида ижроия ҳокимияти органлари тизимини ислоҳ қилишни меъёрий-ҳуқуқий жиҳатдан таъминлаш масалаларига тўхталар эканмиз, шуни алоҳида таъкидлашни истар эдикки, мамлакатимизда босқичма-босқич амалга оширилаётган маъмурий ислоҳотларнинг ҳуқуқий асосини яратиш, ижроия ҳокимияти органларининг самарали фаолият юритишига хизмат қилувчи янги қонунларни яратишга эҳтиёж мавжуд. Ижроия ҳокимияти органлари ҳуқуқий мақоми билан боғлиқ масаланинг бу қадар аҳамият касб этиши шу билан боғлиқки, қонунлар ижросини таъминлаш айнан давлат бошқарувининг асосий вазифасидир. 143 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 9 Бугунги кунда ижроия ҳокимияти органлари тизимининг ҳуқуқий пойдеворини мустаҳкамлаш катта эҳтиёж сезилмоқда. Бу ҳол айниқса, марказий ижроия ҳокимияти органлари ҳамда маҳаллий ҳокимият ўртасидаги муносабатларни тартибга солиш, уларнинг ваколат ва функцияларини тартибга солиш соҳасида яққол кўзга ташланмоқда. Шуни таъкидлаш лозимки бугунги кунда ҳудудларни комплекс бошқаришнинг меёърий-ҳуқуқий базаси тўлиқ шакилланмаган. Назаримизда, марказий ижроия ҳокимияти органларининг ваколат ва функциялари қуйи бўғинларига ўтказиш, зарур ҳолларда маҳаллий ижроия ҳокимияти органларининг айрим ваколатларини марказга ўтказиш борасида ҳуқуқий механизмларни шакиллантириш лозим. Бу эса мавжуд қонунчиликни такомиллаштиришни, янги ҳуқуқий институтлар ва механизмларни вужудга келтиришни, ваколатларни амалга оширишни аниқ чегаралар белгилашни, ижроия ҳокимияти органлари ҳамда вакиллик органлари ўртасидаги тартибларни муносабатга солишни, ваколатларни узатишнинг аниқ тартиб -қоидаларини ишлаб ишлаб чиқишни шартлаб қўяди. Шундай қилиб амалга оширилаётган маъмурий ислоҳотларни ҳуқуқий жиҳатдан таъминлаш бир қанча босқичларда амалга оширилмоғи лозим. Биринчи босқичда умумий ва махсус қонунлар қабул қилиш, амалдаги қонунчиликка ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш лозим бўлиб, бу амалга оширилаётган ислоҳотларни ҳуқуқий жиҳатдан мустаҳкамлаш имконини беради. Юқорида кўрсатиб ўтилган вазифалар Ўзбекистон Республикаси Конституциясида белгиланган қоидалар асосида амалга оширилгани билан, маъмурий ислоҳотлар стратегияси келгусида Бош қомусимизга ҳам тегишли ўзгартиш ва қўшимчалар киритишни тақозо этиши мумкин. Зеро, ижроия ҳокимияти органлари тизимининг такомиллашиб бориши, мазкур соҳага оид қонунчиликнинг такомиллашувига, бошқарув ҳамда ҳокимият тармоқлари ўртасидаги янги муносабатларнинг вужудга келишига ва охир оқибат, Конституциявий қонунларнинг қабул қилинишига, ислоҳотларни конституциявий жиҳатдан мустаҳкамланишига олиб келади. Адабиётлар таҳлили ва мушоҳада. Фикримизча, ижроия ҳокимияти органлари тизимини ислоҳ қилишнинг ҳуқуқий негизларини яратиш мақсадида келажакда қабул қилинадиган қонунларда қуйидаги жиҳатларга эътибор қаратиш лозим бўлади.  барча марказий ижроия ҳокимияти органлари, фақат вазирликларгина эмас, ўзларига бириктирилган муайян соҳа бўйича масалаларни ҳал қилишда давлат сиёсатини амалга оширадилар. Назаримизда мазкур масала қонунчиликда ўз аксини топмоғи лозим;  марказий ижроия ҳокимияти органларининг функционал табиати уларнинг ваколатлари шаклларида ўз аксини топмоғи лозим. Яъни, Вазирлар Маҳкамаси ваколатларига хос бўлган “бошқариш”, “ижроия ҳокимиятини амалга ошириш”, “мувофиқлаштириш” каби тушунчалар, бу тушунчаларнинг қонунчиликда қўлланишидаги мутаносиблик масалалаларига аниқлик киритиш лозим; ижроия ҳокимияти органлари ваколатларига тегишли бўлган “йўналтиради” тушунчаси ўрнига қонунчиликда “бошқаради” атамасидан кенгроқ фойдаланиш мақсадга мувофиқ. Масалан, Республикада ижро ҳокимияти давлат бошқаруви органи Вазирлар махкамаси ҳисобланади. Шундан келиб чиқиб, «Вазирлар Маҳкамаси тўғрисида»ги Қонунига тегишли ўзгаришларни киритиш зарур ҳисобланади. «Вазирлар Махкамаси тўғрисида»ги қонуннинг 5-модда 9- бандида берилган “Ўзбекистон Республикасининг давлат хавфсизлиги ва мудофаа 144 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 9 қобилиятини, давлат чегаралари қўриқланишини таъминлаш, давлат манф