MARKAZIY OSIYODA AGROFOTOVALTAIK TIZIMLAR ORQALI SUV RESURSLARINI TEJASH :MIKRO IQLIM VA SUG’ORISH SAMARADORLIGI

Аннотация

Markaziy Osiyoning quruq-issiq iqlimida sug‘oriladigan dehqonchilik yuqori bug‘lanish va suv ta’minoti cheklovlari bilan yuzlashmoqda. Agrofotovoltaik (APV) tizimlar — ekinlar ustida yoki oralig‘ida joylashtirilgan fotopanellar — mikroiqlimni yumshatish (radiatsiya oqimini tartibga solish, barg/kanop haroratini pasaytirish, VPDni barqarorlashtirish) orqali evapotranspiratsiyani kamaytirishi va tuproq namligining saqlanishini yaxshilashi mumkin. Ushbu tezis Markaziy Osiyo sharoitida APV ostida yorug‘lik rejimi (PPFD/DLI), havo/barg harorati, nisbiy namlik va tuproq namligi dinamikasini o‘lchash hamda Penman– Monteith yondashuvi orqali ET₀/ETc ni baholab, sug‘orish talabidagi o‘zgarishni miqdoriy aniqlaydi. Dizayn parametrlari (GCR, qator oralig‘i,balandlik, burchak, monofatsial/bifatsial va fiks/treking) bo‘yicha ssenariy modellashtirilib, irrigatsiya suv unumdorligi (IWP) hamda qo‘shaloq yer samaradorligi ko‘rsatkichlari (LER/EFW-LER) bilan natijalar tahlil qilinadi. Kutilayotgan natijalar APVning suvni tejash va sug‘orish samaradorligini oshirishdagi rolini ilmiy asoslash hamda hududiytavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi. Kalit so‘zlar: agrofotovoltaik (APV), mikroiqlim, suv tejash, sug‘orish samaradorligi, Markaziy Osiyo