К содержанию
РецензированоUZ2025

MONETAR SIYOSAT VOSITALARINING IQTISODIY O‘SISHGA TA’SIRI: O‘ZBEKISTON VA QOZOG‘ISTON MISOLIDA QIYOSIY TAHLILI

Abdalyazov Toxir Qaxramon o‘g‘li · O‘zbekiston Respublikasi Bank-moliya akademiyasi magistranti.

Современная наука и исследования · 4 · 55–67 · 2025

Аннотация

This scientific article provides a comparative analysis of the impact of monetary policy instruments on economic growth in the case of Uzbekistan and Kazakhstan. The study analyzes the main instruments used by the central banks of the two countries in recent years - the key rate, open market operations, reserve requirements, and foreign exchange market practices. The results show that while monetary policy serves to ensure stability in the short term by curbing inflation and shaping expectations, in the medium and long term it affects economic growth through the interest rate channel, the exchange rate channel, and credit dynamics. Although the floating exchange rate and inflation targeting regime in Kazakhstan have increased the effectiveness of the policy, foreign exchange operations carried out through the National Fund may weaken monetary transmission mechanisms. In Uzbekistan, the dedollarization process and the introduction of the UZONIA index are helping to strengthen the interest rate channel, but the policy impact is lagging behind due to the underdeveloped market infrastructure. The study concludes with recommendations for both countries on how to align monetary policy instruments with supporting economic growth. Keywords: monetary policy, key rate, open market operations, inflation targeting, dedollarization, Uzbekistan, Kazakhstan, economic growth. Kirish: Iqtisodiyotni barqaror rivojlantirishda monetar siyosat markaziy o‘rin tutadi. Pul- kredit vositalari orqali milliy valyutaning barqarorligini saqlash, inflyatsiya jarayonlarini jilovlash va investitsion faollikni qo‘llab-quvvatlash orqali mamlakatning iqtisodiy o‘sish 3 93 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 8 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ sur’atlari shakllanadi. Ayniqsa, so‘nggi yillarda global iqtisodiy muhitda yuzaga kelgan inflyatsion bosimlar, geosiyosiy xavflar hamda moliyaviy bozorlarning o‘zgaruvchanligi monetar siyosatning rolini yanada kuchaytirdi. O‘zbekiston mustaqillik yillarida bosqichma- bosqich bozor iqtisodiyotiga o‘tish sharoitida monetar siyosatni takomillashtirib kelmoqda. 2017 yildan boshlab inflyatsion targetlash rejimiga o‘tish jarayonlari boshlangan bo‘lib, markaziy bank asosiy stavka va likvidlik operatsiyalari orqali pul massasi va inflyatsiyani boshqarish imkoniyatlarini kengaytirdi. So‘nggi yillarda UZONIA indeksi, REPO auksionlari va majburiy zaxiralar me’yorlarining moslashtirilishi foiz kanali va dedollarizatsiya jarayonlarining kuchayishiga xizmat qildi. Qozog‘iston esa 2015 yildan boshlab suzuvchi valyuta kursi va inflyatsion targetlash siyosatini to‘liq joriy etib, mintaqada nisbatan ilg‘or monetar boshqaruv tajribasini shakllantirdi. Milliy bank asosiy stavkani siyosatning markaziy langari sifatida belgilab, ochiq bozor operatsiyalari, qisqa muddatli notalar va valyuta intervensiyalari orqali inflyatsion kutilmalarni shakllantirishga e’tibor qaratdi. Shu bilan birga, Milliy jamg‘arma mablag‘lari orqali amalga oshiriladigan valyuta savdolari fiskal va monetar siyosat o‘rtasidagi bog‘liqlikni kuchaytirdi. Mavzuga oid adabiyotlar sharhi. Pul-kredit siyosatining iqtisodiy o‘sishga ta’siri masalasi nafaqat rivojlangan, balki rivojlanayotgan davlatlar uchun ham nihoyatda dolzarb hisoblanadi. O‘zbekiston olimlari tomonidan bu borada qator izlanishlar olib borilgan. Jumladan, Abduraxmonov Q.H. (2019) o‘zining “Pul-kredit siyosatini modernizatsiya qilish yo‘nalishlari” nomli tadqiqotida mamlakatda bosqichma-bosqich amalga oshirilayotgan monetar liberallashuv siyosatini chuqur tahlil qiladi. Muallif asosiy e’tiborni foiz stavkasining inflyatsiyaga va iqtisodiy o‘sish jarayoniga ta’sir mexanizmlariga qaratadi. Tadqiqotda shuningdek, markaziy bankning ochiqlik siyosati va kommunikatsiya strategiyasi iqtisodiy agentlar kutilmalariga qanday ta’sir ko‘rsatishi o‘rganilgan. Abduraxmonov dedollarizatsiya siyosati hamda bank tizimining likvidlik boshqaruvi vositalari orqali iqtisodiy o‘sish sur’atlarini barqarorlashtirish yo‘llarini ko‘rsatib beradi. Shunga yaqin yondashuv Xusanov B.B. (2021) tomonidan ham ilgari surilgan. Muallif o‘zining “Inflyatsion targetlashga o‘tishda foiz stavkasi siyosatining roli” nomli maqolasida aynan O‘zbekiston misolida monetar uzatish mexanizmlarini empirik baholagan. UZONIA indeksi, asosiy stavka va ochiq bozor operatsiyalarining inflyatsiyaga va yalpi ichki talabga ta’siri tahlil qilingan bo‘lib, tadqiqotda foiz stavkasi kanali orqali pul-kredit siyosatining real sektor bilan qanday bog‘lanishi, qaysi hollarda kechikishlar ro‘y berishi hamda bu tizim samaradorligini oshirishda nimalar qilish kerakligi ko‘rsatib berilgan. Rossiyalik olimlar ham o‘z tadqiqotlarida ushbu muammoning turli jihatlariga urg‘u berishgan. Ivanova E.V. (2020) tomonidan yozilgan “Rossiyada pul-kredit siyosati samaradorligi: empirik baholash” nomli ishda Rossiya Markaziy bankining asosiy stavkasidagi o‘zgarishlarning inflyatsiya darajasi, investitsiyalar hajm

Доказательный фрагмент

«This scientific article provides a comparative analysis of the impact of monetary policy instruments on economic growth in the case of Uzbekistan and Kazakhstan.»

Образец извлечения

Демо-превью

This scientific article provides a comparative analysis of the impact of monetary policy instruments on economic growth in the case of Uzbekistan and Kazakhstan. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
monetary policy, key rate, open market operations, inflation targeting, inflyatsion targetlash, iqtisodiy o‘sish., Qozog‘iston, ochiq bozor operatsiyalari, asosiy stavka, O‘zbekiston, monetar siyosat, dedollarizatsiya
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники