Моделирование роботизированной платформы для управления и контроля теплицей

Аннотация

One of the most important tasks is to constantly monitor changes in the greenhouse. If the greenhouse is small, we can manage it with one worker. But if the greenhouse is large, then its monitoring and management require a lot of time and human resources. Working in a greenhouse involves not only managing it, but also performing certain operations, such as: ventilation, water distribution, harvesting ripe crops, spraying chemicals against pests, etc. To automate and intelligently analyze these tasks, this paper considers a model of an agricultural robotic manipulator for a greenhouse. Key words: agrorobot, IoT, microcontrollers, camera Yer yuzida 8 milliarddan ortiq odam istiqomat qiladi va hisob-kitoblarga ko‘ra, 2050-yilga borib aholi soni 10 milliard kishiga ko‘payadi (o‘sish 25 foiz). Qolaversa, O‘zbekistonda ham o‘sish sur’ati ancha yuqori. Aholi sonining o‘sishi fermerlarni yuqori sifatli oziq-ovqatga o‘sib borayotgan talabni qondirish uchun o‘z xo‘jaliklarini monitoring qilish va boshqarish usullarini o‘zgartirishga chaqiradi (2050 yilgacha hozirgi oziq-ovqat ishlab chiqarish quvvatini ikki baravar oshirishni talab qiladi), chunki ko‘proq odamlar gerbitsidlar va pestitsidlar qo‘shlmasidan 231 Современные проблемы интеллектуальных систем. Республиканская научно-практическая конференция. Джизак, 18-19 апреля 2025 г. sog‘lomroq oziq-ovqat izlaydilar. Boshqa tomondan, global urbanizatsiya jarayoni qishloq landshaftlarini shahar landshaftlariga aylantirmoqda, natijada 2050 yilga kelib aholining 68 foizi shaharlarda yashaydi. Natijada qishloq o‘jaligi maxsulotlarini ishlab chiqaruvchilari tobora kichikroq hududlarda oziq-ovqat ishlab chiqarishning yangi usullarini izlamoqda. So‘nggi o‘n yil ichida butun dunyo bo‘ylab ekin maydonlarining ulushi 2 foizga kamaydi. Sabzavotchilik bo‘yicha jahonda yetakchilardan biri bo‘lgan O‘zbekistonda bu muammo ayniqsa dolzarbdir. Shu munosabat bilan mahalliy qishloq xo‘jaligi avtomatlashtirilgan robotini yaratish dolzarb va muhim iqtisodiy vazifadir. Ko‘pgina tahliliy maqolalar, tibbiy robototexnika bilan solishtirganda qishloq xo‘jaligi robototexnikasida orqada ekanligini ko‘rastib o‘tmoqda. Bu holat robotlarning yuqori narxi va uzoq vaqt o‘zini qoplash muddati bilan izohlanadi. Agrar robortni yaratish uchun oldimizga qo‘yilgan asosiy vazifalar: 1. Robotning mexatronik elemtlarini yaratish 2. Robotni boshqarish dasturiy ta’minotini yaratish 3. Kompyuterli ko‘rish dasturiy taminotini yaratish Agrar robotni modellashtirishda Компас 3Д dasturidan foydanilgan holda modellashtirldi(1-rasm). Model asosiy ikki qisimdan iborat bo‘lib birinchi qismi platforma u manipulyatorni yuqoriga va pastga harakatlanishni shuningdek aylanma harakatlanishini taminlaydi. Ikkinchi qismi manipulyatordan iborat. Manipulyator oldinga, orqaga, yuqoriga va pastga harakatlantirish mumkin. Manipulyatordan masaldan kelib chiqqan holda turli hil elemnetlar qo‘shilishi mumkin masalan: hududni nazorat qilish vaqtida kamera, zararkunandalarga qarshi kurashish vaqtida purkash elemntlari, hosilni yig‘ish jarayonida kesib olish va ushlash elemntlari hamda boshqa elemtlarni joylashitirsh imkoniyatiga ega bo‘lib bu robotning modulli texnologiyadan samarali foydanilishini ko‘rsatib beradi. Har bir element qo‘yilgan masalaga qarab o‘zgaradi va bir biriga halaqit bermaydi. 1-rasm. Platformaning 3D modeli Issiqxonani nazorat qilish uchun robot platformasinimg 3d modeli yaratildi va qolgan qisimlari ham yaratish va model asosida real robotni yaratish ishlari olib borilmoqda. Kelajkda ushbu robotning qolgan qisimlarini modellashtirib so‘ngra yig‘ish orqali zamonaviy, qulay narxdagi, qishloq xo‘jaligidagi jarayonlarni avtomatlashtirishga yordam beruvchi robortni yaratishdir. 232 Современные проблемы интеллектуальных систем. Республиканская научно-практическая конференция. Джизак, 18-19 апреля 2025 г. Adabiyotlar ro‘yxati 1.Islom Karimov, Evgeny Borzenko “Study of Geometric Capabilities of Agrarian Robotʼs Original Model” AIP Conf. Proc. 3244, 060033 (2024). 2.R.Sureshkumar, R.Pathamuthu, “Android mobile phone controlled robot using internet of things”, International Journal of Pure and Applied Mathematics, Volume 118 No. 5 2018, 1031- 1035. 3.Ullas S., Saiprasad, Shravankumar, Veerabhadra K., “Green House Monitoring and Controlling Using Android Mobile App”, International Journal of Combined Research & Development (IJCRD) eISSN:2321-225X, pISSN:2321-2241 Volume: 5; Issue: 5; May -2016. ИНТЕГРАЦИЯ ТЕХНОЛОГИЙ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА В ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫЙ ПРОЦЕСС Медведева Ольга Анатольевна Кандидат наук, доцент кафедры информационных систем Института компьютерных наук и технологий КФУ OAMedvedeva@kpfu.ru Аннотация. В статье рассматриваются ключевые аспекты внедрения искусственного интеллекта в образовательный процесс. На примере разработки онлайн-курса по базам данных показано практическое применение искусственного интеллекта: генерация материала, автоматическая проверка заданий, чат-бот и др. Особое внимание уделяется рол