Наука и технология в современном миреМирзаева Ширин Нодировна, Тахиров Чингиз Аъзамович +22026
Мазкур мақолада Узбекистан архив хужжатларини рақамлаштириш жараёнида сунъий интеллект (СИ) технологияларининг роли ва ақамияти тахдил қилинади. Архив хужжатларини элРоль искусственного интеллекта в оцифровке архивных документов в Узбекистане
СУНЪИЙ ИНТЕЛЛЕКТНИНГ АҲАМИЯТИ · Юсупов У.М.
Современные проблемы интеллектуальных систем · 2025
Аннотация
This article examines the role and importance of artificial intelligence (AI) technologies in the digitization process of archival documents in Uzbekistan. Digitizing archival records ensures their preservation, facilitates their processing, and enhances public accessibility. The article provides an overview of the information systems introduced by the “Uzarchiv” Agency and explores how AI technologies are being applied within these systems. It also presents a comparative analysis of advanced international practices in countries such as the United States, the United Kingdom, South Korea, China, and other European nations, focusing on legal frameworks, digital infrastructure, and the integration of AI in archival management. The article concludes with practical recommendations for the development of the archival digitization system in Uzbekistan. Keywords: archival documents, digitization, artificial intelligence, information systems, electronic archive, international experience, public policy, metadata, OCR, HTR РОЛЬ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА В ОЦИФРОВКЕ АРХИВНЫХ ДОКУМЕНТОВ В УЗБЕКИСТАНЕ Аннотация: В данной статье рассматриваются роль и значение технологий искусственного интеллекта (ИИ) в процессе оцифровки архивных документов в Узбекистане. Перевод архивных материалов в электронный формат обеспечивает их сохранность, возможность повторной обработки и открытый доступ для широкой общественности. В статье представлены информационные системы, внедрённые агентством «Узархив», и раскрываются особенности применения ИИ в этих системах. Также проведён сравнительный анализ передового международного опыта таких стран, как США, Великобритания, Южная Корея, Китай и другие европейские государства — с акцентом на правовую базу, цифровую инфраструктуру и использование ИИ в архивной 39 Современные проблемы интеллектуальных систем. Республиканская научно-практическая конференция. Джизак, 18-19 апреля 2025 г. сфере. В завершение приведены практические рекомендации по дальнейшему развитию системы цифровых архивов в Узбекистане. Ключевые слова: архивные документы, оцифровка, искусственный интеллект, информационные системы, электронный архив, международный опыт, государственная политика, метаданные, OCR, HTR Ҳозирги рақамли асрда архив ҳужжатларини электрон шаклга ўтказиш – уларни сақлаш, таҳлил қилиш ва оммага очишнинг самарали усули ҳисобланади. Ўзбекистонда бу жараённи жадаллаштириш мақсадида замонавий ахборот тизимлари ва сунъий интеллект (СИ) технологиялари кенг жорий этилмоқда. Ўзбекистонда “Ўзархив” агентлиги томонидан бир нечта ахборот тизимлари ишлаб чиқилди: “Архив иши” – архив хизматларини онлайн тақдим этиш. “Рақамли ҳужжатларни ягона сақловини таъминлаш” – марказлашган электрон сақлаш. “Давлат назорати” – архивлар фаолияти устидан назорат қилиш. Бундан ташқари, “Электрон ўқув зали” ва тадбиркорлар учун онлайн хизматлар ҳам ишга туширилди. Айни вақтда СИ ёрдамида ҳужжатларнинг метамаълумотларини автомат киритиш бўйича синов ишлари олиб борилмоқда. Мазкур Сунъий интеллект Автоматик таниб олиш (OCR/HTR), таснифлаш, контекстуал теглаш, қидириш тизимларини самарали ташкил этиш, фото ва видеоязувларни таҳлил қилиш, автоматик таржима қилиш, хавфсиз жараёнларида фаол қўлланилмоқда. АҚШ: NARA арxivи FamilySearch ва Ancestry билан ҳамкорликда миллионлаб ҳужжатларни рақамлаштириб, СИ орқали матнга ўтказмоқда. Қонунчилик ва технология интеграцияси самарали ишлаяпти. Буюк Британия: The National Archives “Discovery” каталоги орқали жамоатчиликка очиқ маълумот бермоқда. СИ ёрдамида ҳужжатлардаги шахсий маълумотларни аниқлаш ва транскрипция ишлари олиб борилмоқда. Жанубий Корея: Электрон ҳужжат айланмаси тўлиқ жорий қилинган. “Digital Archive” ва янги булутли платформалар СИ билан интеграцияланган ҳолда ишлаяпти. Хитой: Миллионлаб ҳужжатлар рақамлаштирилган. iFLYTEK каби СИ воситалари аудио ва видеони матнга айлантиришда қўлланилмоқда. “Рақамли Хитой” дастури доирасида кенг қамровли инфратузилма яратилган. Европа: Франция ва Германия каби давлатларда Transkribus каби СИ платформалари билан ҳужжатларни автомат транскрипция қилиш ва индекслаш ишлари амалга оширилмоқда. eArchiving ва Archives Portal Europe каби интеграцион ташаббуслар мавжуд. Хулоса. Архив ҳужжатларини рақамлаштириш ва сунъий интеллект (СИ) технологияларини жорий этиш бугунги кунда жаҳондаги кўпгина давлатлар архив сиёсатида устувор йўналишлардан бирига айланган. Ўзбекистонда ҳам тарихий ҳужжатларимизни асраб-авайлаш, уларни рақамлаштириб кенг фойдаланувчилар оммасига тақдим этиш орқали миллий хотирамизни сақлашга ва келгуси авлодлар учун маънавий мерос қолдиришга қаратилган ислоҳотлар амалга оширилмоқда. Халқаро тажриба шуни кўрсатмоқдаки, архивларни рақамлаштириш жараёни самарали бўлиши учун нафақат техник инфратузилмани яратиш, балки ҳуқуқий база, кадрлар салоҳияти ва ахборот хавфсизлигини таъминлаш ҳам муҳим омиллардандир. Сунъий интеллект эса ушбу жараённинг стратегик воситаси сифатида, ҳужжатларни 40 Современные проблемы интеллектуальных систем. Республиканская
Доказательный фрагмент
«This article examines the role and importance of artificial intelligence (AI) technologies in the digitization process of archival documents in Uzbekistan.»
Образец извлечения
Демо-превьюThis article examines the role and importance of artificial intelligence (AI) technologies in the digitization process of archival documents in Uzbekistan. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- archival documents, digitization, artificial intelligence, information systems, электронный архив, рақамлаштириш, давлат сиёсати, international experience, архивные документы, международный опыт, информационные системы, OCR, сунъий интеллект, халқаро тажриба, HTR, искусственный интеллект, метаданные, метамаълумот, metadata, электрон архив, ахборот тизими, государственная политика, electronic archive, public policy, оцифровка, архив ҳужжатлари
Смежные источники
Наука и технология в современном миреHamdamov Islom Akramovich2026
Медицина и инновацииМ Сабиров, О Скосырева +12021