Вопросы напряженности уголовного производства в суде первой инстанции

Аннотация

мазкур мақолада биринчи инстанция эшитиш ёхуд соддалашган тартибда кўриб чиқиш судида жиноят иш юритишни ҳамда ишни судда кўриш масаласини ҳал қилиш, яъни жиноят процессидаги яна учун тайинлашни интенсивлаштиришнинг айрим бир – интенсивлаштириш функциясини ҳам бажариши масалалари илмий-назарий нуқтаи назардан таҳлил лозим. этилган ва бу борада асослантирилган таклифлар Ўзбекистон Республикаси ЖПКнинг 29- моддасига илгари сурилган. мувофиқ, суд қуйидаги ваколатларни амалга оширади: Калит сўзлар: судда ишларни юритиш, жиноят (а) шахсни жиноят содир этганликда айбдор деб топиб, ишлари юритуви, дастлабки тергов, биринчи унга жазо белгилайди ёки бошқа қарор қабул қилади; инстанция, интенсификация, исбот қилиш, жиноий (б) ЖПКнинг 31- бобида белгиланган қоидаларга таъқиб, процессуал муддатлар. мувофиқ, шахсга нисбатан тиббий йўсиндаги мажбурлов чораларини қўллайди; (в) ЖПКнинг 50- Аннотация: в данной статье проанализированы бобида кўрсатилган тартибда вояга етмаганларни некоторые вопросы дальнейшей интенсификации мажбурий тарбиявий чораларни қўллайди; (г) қуйи назначения дела дела к судебному заседанию и про- судлар томонидан қабул қилинган қарорларни бекор изводству в суде первой инстанции в целом с теорети- қилиш ёки ўзгартириш. Шу билан бирга, суд жиноят ко-научной точки зрения, выдвинуты научно обосно- ишини дастлабки терговда юритиш даврида: 1) ванные предложения. қамоққа олиш, уй қамоғи ёки гаров тарзида эҳтиёт Ключевые слова: судебное разбирательство, уго- чорасини қўллаш; 2) қамоқда сақлаш муддатини ловное судопроизводство, предварительное узайтириш масаласини ҳал қилиш; 3) қамоққа олиш следствие, первая инстанция, интенсификация, дока- эҳтиёт чораси қўлланилмаган гумон қилинувчини зывание, уголовное преследование, процессуальные тегишли экспертизаларни ўтказиш учун айбланувчини сроки. тиббий ёки психиатрик муассасаларга жойлаштириш; 4) айбланувчини вазифасидан четлаштириш ва бошқа Annotation: in this article some questions of the fur- ваколатларни амалга оширади. ther intensification of appointment of trial to judicial stage Судда ишларни юритиш, деб ёзади И. Л. Петрухин, and in court of the first instance as a whole from the theo- жиноят-судлов ишларини юритишнинг асосий ва ҳал retical-scientific point of view are analyzed and scientifical- қилувчи босқичи бўлиб, унинг мақсади, энг аввало ly well-founded offers are brought. шахсни айбдор ёки айбсиз эканлиги борасида жиноят Key words: trial, criminal procedure, pre-investigation, иши бўйича объектив ҳақиқатни аниқлашни назарда intensification, proving, criminal action, remedial terms. тутади [3, 181-бет]. Жиноят-процессуал ҳуқуқи назариясида аввал ҳам, Судда ишларни юритиш – жиноят процессининг бугунда ҳам “суд муҳокамаси” деганда жиноят иши марказий босқичидир. Негаки, биринчидан, айнан мазмунан кўриб чиқиладиган ва ҳал қилинадиган судда жиноий таъқибни амалга оширувчи шахс ва биринчи инстанция суди тушунилган ва тушуниб идораларнинг жиноят иши бўйича ўзлари айблаётган келинади [4, 453-бет]. шахснинг айбини исботлаш борасида амалга оширган Биз ҳам мутахассисларнинг мазкур анъанавий фаолиятларининг асосли эканлиги аниқланади; нуқтаи назарларини маъқуллаб, тадқиқотимизда ушбу иккинчидан, одил судлов вазифаларини бажарган тушунчани муаммонинг асосий йўналиши сифатида ҳолда, судланувчи(лар)нинг тақдири ҳал қилинади. қабул қиламиз. Адабиётларда судда ишларни юритиш – жиноят Шубҳасиз, ишларни судда юритиш босқичида процессининг босқичи сифатида судланувчини айбдор амалга ошириладиган процессуал муносабатларнинг деб топиш ва унга жиноий жазо қўллаш учун фактик ва жадаллиги суд босқичининг структураси ҳамда юридик асосларни аниқлаш мақсадида биринчи уларнинг вужудга келиши, кечиши ва тугалланиши инстанцияда ёки апелляция инстанциясида суднинг билан бевосита боғлиқдир. устивор роли ва бошқа иштирокчиларнинг Ўзбекистон Республикаси жиноят-процессуал фаолиятидан келиб чиқувчи муносабатлардан иборат қонунчилигига кўра, жиноят ишларини судда муҳокама тушунча эканлиги таъкидланади [1, 16-бет]. қилиш босқичи қуйидаги структуравий бўлакларга эга: Жумладан, Ғ. Абдумажидовнинг фикрича: “жиноят 1) ишни судда кўриш учун тайинлаш; 2) суд ишини судда кўриш учун тайинлаш изчил бирининг мажлисининг тайёрлов қисми; суд тергови; 3) иккинчиси алмашиб турувчи жиноят процесси тарафларнинг музокаралари ва судланувчининг охирги босқичларининг ҳал қилувчи звеносидир. Бу босқичда сўзи; 4) ҳукм қабул қилиш. иш судга юборилгунга қадар ишлар билан ишни суд Демак, мана шу структуравий бўлакларни вақт жараёнида кўриб чиқилаётганда ва эҳтимолдаги бошқа нуқтаи назаридан, боз устига, унда кўзланадиган суд босқичларида мумкин бўлган ишлар ўртасида мақсадларга эришиш ва вазифаларни самарали жойлашгандир. Шундан келиб чиққан ҳолда ишни бажаришни таъмин этувчи процессуал механизмларни судда кўриш учун тайинлаш бир томондан назорат таҳлил қиладиган бўлсак, cуд муҳокамасининг (текширув) функциясини, иккинчи томондан эса, интенсивлигига оид муаммоларнинг кўлами ва тайёргарлик функциясини бажаришга қар