Выражение права на неприкосновенность частной жизни в системе прав личной собственности: сравнительный анализ законодательства Узбекистана, Японии и зарубежных стран

Аннотация

ушбу илмий мақолада Ўзбекистон, ўзгаришлар сабаб бўлди [3, 5-бет.]. Уйғониш даврини Япония ҳамда чет эл мамлакатлари фуқаролик бошидан ўтказган илғор мамлакатларда тенглик, қонунчилиги бўйича шахсий ҳаёт дахлсизлиги адолатлилик, шахс ҳуқуқлари ва эркинликлари институтининг келиб чиқиши, унинг ҳимоя қилиниш эътироф этилди. Бу ҳолатлар асосий қонунлар – асослари қиёсий-ҳуқуқий тарзда таҳлил қилинган, Конституцияларда мустаҳкамланди. шунингдек цивилист олимларнинг бу борадаги фикр- Ўз навбатида, эътироф этиш лозимки, шахсий ҳаёт мулоҳазалари ўрганилган. дахлсизлигига бўлган ҳуқуқнинг тарихий вужудга Калит сўзлар: шахсий номулкий ҳуқуқлар, шахсий келиши ва шаклланиши барча мамлакатларда ўта ҳаёт, шахсий ҳаёт дахлсизлиги, шахсга тааллуқли мураккаб кечган. маълумотлар. Кишилик жамиятининг, иқтисодий муносабатларнинг ривожланиши билан инсонлар Аннотация: в данной научной статье сделан ўртасида муайян ҳаёти маконининг мавжудлиги сравнительно-правовой анализ гражданского законо- тўғрисидаги тасаввурлар доимий равишда шаклланиб дательства Узбекистана, Японии и зарубежных стран в борган ва бу макон бошқалар учун очиқ бўлмаган сфере возникновения и защиты института неприкосно- хусусий ҳудуд сифатида эълон қилинган. Шахсий ҳаёт венности личной жизни, а также были изучены мнения дахлсизлиги концепцияси турли вақтда турли учёных цивилистов по этим вопросам. ҳудудларда юзага келади, шунга қарамасдан, бундай Ключевые слова: личные неимущественные пра- концепцияларнинг вужудга келиши кўпинча айнан ва, личная жизнь, неприкосновенность личной жизни, битта сабаб ва заруриятдан, яъни инсоннинг ҳеч ким личные данные. билан ўртоқлашишни истамайдиган ўз индивидуаллигига, ички дунёсига эга бўлиш, алоҳида Annotation: in this scientific article carried out the ba- маълумотларни сир сақлаш ва ошкор қилиш мумкин sis comparative legal analysis of civil legislation of Uzbeki- бўлган ахборотни ўзи мустақил белгилаш хоҳиши stan, Japan and other countries in the area of origin and билан асосланади [4, 6-бет.]. protection the institute of private life inviolability, as well as И.В.Балашкинанинг фикрича, шахсий ҳаёт researched the opinions of scientists of civil law on these дахлсизлигига бўлган ҳуқуқнинг вужудга келиши ва issues. ривожланиши кўп жиҳатдан Ғарбдаги цивилизация ва Key words: non-property rights, private life, privacy, XVII-XVIII асрлардаги буржуа-демократик инқилоблари personal data. билан боғлиқдир. Шахсий ҳаёт соҳаси асосан позитив ҳуқуқдан анча олдин шаклланган маънавий-ахлоқий Индивид шахсий ҳаётининг ёпиқлик даражаси нормалар билан тартибга солинади. Хусусан, шахсий ижтимоий-иқтисодий муносабатларнинг ривожланиши, ҳаётнинг алоҳида томонлари диний нормалар билан фан, техника, маданият, диннинг ривожланиши билан тартибга солинган. Христианликда ўнта мажбурий ва бевосита боғлиқдир. Айнан мазкур соҳада инсон учун алоҳида қадрланадиган дуолар, мусулмон ҳуқуқида чегараланиш, бошқалардан холи бўлиш, ўзи учун шахсий ҳаёт сирларини сақлаш тўғрисидаги Аллоҳнинг бошқаларга нисбатан дахлсиз бўлган муайян ҳудудни марҳамати сифатида талқин этиладиган Қуръон белгилашга интилиш хусусияти хосдир. қоидаларидир “гумондан сақланинг, зеро гумон И.И.Насриевнинг фикрича, эркинлик ҳуқуқи айни иймондан айиради. Бошқаларни ишларига айғоқчилик эркинликнинг ўзи, яъни қонун доирасида ҳар қандай қилманг ва кишининг орқасидан ғийбат қилманг каби ҳаракатни содир этиш имкониятидир. Мазкур ҳуқуқ қоидалар” Қуръонда келтирилган. Бироқ шахсий ҳаёт замирида бошқа одамларнинг ва айниқса одамларга дахлсизлиги ҳуқуқи илмий асосланган ва норматив нисбатан мажбурлов қўллаш имкониятига эга бўлган мустаҳкамланган позитив ҳуқуқ категорияси сифатида мансабдор шахсларнинг xатти-ҳаракатига нисбатан нисбатан яқинда вужудга келган [5, 4 -бет.]. чекловнинг мавжудлиги ётади. Инсоннинг шахсий Ўз навбатида, Н.Г.Беляева “ҳаётнинг шахсий дахлсизлиги ҳуқуқи эркинлик ҳуқуқи билан чамбарчас соҳаси асосан ахлоқ ва манавият нормалари билан боғлиқ бўлиб, бу ҳуқуқ инсоннинг ҳаёти, соғлиғи, тартибга солинади, ҳуқуқ эса фақат унинг дахлсизлик шаъни ва қадр-қимматга ҳам бевосита дахлдордир. чегараларини белгилайди ва ўз навбатида, унга Ҳеч ким зўравонлик ёки таҳдид қилиш орқали инсонни аралашишнинг йўл қўйилган ҳолатларини назарда бирор-бир ҳаракат содир этишга мажбурлашга, тутади” [6, 15-бет.] деб ҳисоблайди. қийноққа солишга, тинтишга ёки унинг соғлиғига зарар Таъкидлаш лозимки, шахсий ҳаёт дахлсизлиги етказишга ҳақли эмас. Инсон ўз тақдирини ўзи ҳал бўлган ҳуқуқ инсоннинг ҳуқуқлари ва эркинликларини этишга, ўз ҳаёт йўлини ўзи танлашга ҳақли [1, 37-бет.]. ҳимоя қилиш соҳасидаги халқаро стандарт бўлиб, икки Дарҳақиқат, шахсий ҳаёт дахлсизлигини даражада: халқаро-ҳуқуқий ва давлатнинг ички кафолатлаш ва ҳимоялашга бўлган интилиш ҳамма қонунчилик даражасида тартибга солинади. 55 2016 №3 ♦ ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА Шунга қарамасдан, миллий қонунч