Развитие представлений о гражданском обществе в Узбекистане

Аннотация

мақолада Ўрта Осиёда фуқаролик 7. Кашанина Т. В. Юридическая техника. Учебник. − жамияти тўғрисидаги ғояларнинг шаклланиши ва 2-е изд., пересмотр. − М.: Норма: ИНФРА-М, 2011. – тараққиёти, мутафаккирларнинг жамиятда илм- С.437. маърифатни ривожлантириш, инсон камолотига 8. Общая теория государства и права. эришиш, адолатпарварлик, қонунийлик, Академический курс в 2- х томах. Под ред. проф. инсонпарварлик тўғрисидаги фикрлари таҳлил М.Н. Марченко. Том 2. Теория права. − М., 2000. – С. этилган. 320-321. Калит сўзлар: фуқаролик жамияти, 9. Пулатов Ю.С., Исмаилов И.У., Қурбонов А. Ички мутафаккирларнинг фуқаролик жамияти тўғрисидаги ишлар органларида бошқарув асослари: Ўзбекистон қарашлари, комил инсонни тарбиялаш масалалари. Республикаси Ички ишлар вазирлиги олий таълим муассасалари учун дарслик. – Т.: Ўзбекистон Аннотация: в статье анализируется формирова- Республикаси ИИВ Академияси. –Т. 2004. –Б. 282. ние и развитие в Средней Азии идей о гражданском 10. Сабуров Н., Сайдуллаев Ш. Давлат ва ҳуқуқ обществе, учения мыслителей о развитии в обществе назарияси. –Т. ТДЮИ, 2011. − Б.132. просвещения, воспитании гармонично развитой 11. Хамидова М. Давлат тилида иш юритиш, унинг личности, справедливости, законности, гуманности. ҳуқуқий-меъёрий асослари. / Huquq va burch. 2013 йил Ключевые слова: гражданское общество, взгляды 4-сон. – Б.43. мыслителей, вопросы воспитания, гармонично разви- тый человек. Annotation: in article are analyzed the formation and development of ideas of the civil society in Central Asia, doctrine of the thinkers about development of education in society, education of harmoniously developed personality, justice, legislation, humanity. Key words: civil society, the views of thinkers about civil society, issues of upbringing harmoniously developed person. Ўзбекистонда инсон энг олий қадрият саналадиган фуқаролик жамиятини шакллантириш пировард мақсад қилиб қўйилиб, собитқадамлик билан иқтисо- дий, сиёсий, ҳуқуқий ва маданий соҳада кенг қамровли ислоҳотлар амалга оширмоқда. Шу сабабли фуқаро- лик жамияти асосларига мурожаат этиш ўта муҳим аҳамият касб этади. Ўзбекистон Республикасининг биринчи президенти И.А.Каримов таъкидлаганидек, «барчамиз яхши биламизки, фуқаролик жамияти асо- сларини барпо этишнинг энг муҳим таркибий қисми маънавият ва маърифат соҳасида, шахсни мунтазам камол топтириш борасида узлуксиз иш олиб боришдан иборат»[1, 33-бет]. Фуқаролик жамияти тўғрисидаги ғоя ва таълимот- лар нисбатан яқин муддатда вужудга келган бўлса-да, ушбу ҳодиса ва уни ташкил этган таркибий унсурлар инсониятга азалдан маълум бўлган. Ўзбекистонда ша- клланган ижтимоий-сиёсий таълимотларда инсонни эъзозлаш, уни борлиқ ва бутун жонзотнинг гултожи деб билиш, чуқур инсонийлик, яхшилик, саховатпеша- лик, умум ва шахс манфаатини уйғунлаштириш, эзгу- лик, адолатпарварлик, комил инсонни тарбиялаш ма- салаларига алоҳида эътибор қаратилган. Ўрта Осиёда инсонлар кўчиб келиб истиқомат қилишни бошлагандан буён ижтимоий ҳаёт пок турмуш тарзига асосланган. Улар «ўртасидаги муносабатлар эзгулик, яхшилик, тинч-тотув яшаш, фаровонликка ин- тилиш, яқинларга кўмак бериш, ўзини-ўзи бошқариш негизида барпо этилган. Ушбу қоидалар фақат ғоя, таълимот шаклида мавжуд бўлмасдан, қадимги аж- 18 2016 №3 ♦ ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА додларимизнинг турмуш тарзида мужассамланган» [2, эришилади. Аҳолиси бахтиёр, фаровон, тинч, меҳр- 27-28-бетлар.]. оқибатли инсонлардан иборат бўлган фозил жамиятни Ўрта Осиё халқларида қарор топган диний таъли- барпо этиш олий мақсад ҳисобланган. мотлар ҳамда мутафаккирларимиз ғояларининг негиз- Шарқда «муаллим ус соний» деб ном таратган, ўз ини инсон ва унинг бахту саодати ташкил этади. Улар- даврининг буюк мутафаккири Абу Наср Форобий (870- да инсонни эъзозлаш, уни жамики мавжудотлар 950 й.й.) инсон, жамият, давлат, сиёсат, фозил шаҳар орасида тенгсиз қадр-қимматга эга онг соҳиби сифати- масаласида нафақат ўша давр, балки ҳозирги замон да тан олиш, бутун борлиқ комил инсонни шаклланти- учун ҳам муҳим бўлган таълимотни илгари суради. У риш ва унинг фаровонлигини таъминлашга йўналти- жамиятнинг келиб чиқиши борасида қадимги юнон рилганлиги тўғрисидаги ғоялар ўзининг мужассам файласуфи Афлотуннинг нуқтаи назарини қўллаб, ифодасини топган. шундай ёзади: «Ҳар бир инсон ўз табиатига кўра Қоидалари халқимизнинг ҳаёти ва турмуш тарзига шундай тузилганки, у яшаш ва олий даражадаги сингиб кетган муқаддас диний манбаларда инсон зоти етукликка эришмоқ учун кўп нарсаларга муҳтожлик улуғланади. Жумладан, зардуштийлик динининг сезади, унинг бир ўзи эса бундай нарсаларни қўлга муқаддаси китоби «Авесто» диний қоидаларни ўрна- кирита олмайди, шу боис уларга эга бўлишда кишилик тиш билан бирга, инсон ва унинг камолоти, уларнинг жамоасига эҳтиёж туғилади… Шу сабабли яшаш учун ўзаро муносабатлари, юриш-туришини белгиловчи туб зарур бўлган нарсаларни бир-бирига етказиб берувчи ҳуқуқи