Наука и технология в современном миреМирзаева Ширин Нодировна, Тахиров Чингиз Аъзамович +22026
Применение подхода, основанного на машинном обучении, для профилактики эндокринных заболеваний в медицине
Nishanov Axram Xasanovich · Mengturayev Farxod Ziyatovich
Современные проблемы интеллектуальных систем · 3158-3165 · 2025
Аннотация
В статье рассматриваются подходы, основанные на машинном обучении, к профилактике эндокринных заболеваний в медицине, их преимущества и перспективы применения. Изучена возможность прогнозирования ранних стадий заболеваний с использованием сбора данных, их анализа и алгоритмов машинного обучения. Ключевые слова: Эндокринные заболевания, сахарный диабет, машинное обучение, профилактика, признак, алгоритмический подход. APPLICATION OF A MACHINE LEARNING-BASED APPROACH FOR THE PREVENTION OF ENDOCRINE DISEASES IN MEDICINE. Annotation: The article explores approaches based on machine learning for the prevention of endocrine diseases in medicine, highlighting their advantages and prospects for application. The possibility of predicting early stages of diseases using data collection, analysis, and machine learning algorithms is examined. Keywords: Endocrine diseases, diabetes mellitus, machine learning, prevention, feature, algorithmic approach. Kirish. Endokrin kasalliklar, jumladan qandli diabet, zamonaviy tibbiyotning dolzarb muammolaridan bo‘lib, ularning tarqalishi ortib bormoqda. Bu kasalliklar hayot sifatini pasaytirib, sog‘liqni saqlash tizimiga katta iqtisodiy yuk yuklaydi. Endokrin tizimdagi buzilishlar jismoniy, psixologik va ijtimoiy muammolarga sabab bo‘lishi mumkin. Shu bois profilaktika, erta tashxis va asoratlarni kamaytirish muhim ahamiyatga ega [1, 2]. Endokrin kasalliklar, ayniqsa qandli diabet, keng tarqalib, hayot sifatini pasaytiradi va sog‘liqni saqlashga katta yuk tushiradi. Ularning oldini olish, erta tashxis va asoratlarni kamaytirish muhim vazifadir [3, 5]. 173 Современные проблемы интеллектуальных систем. Республиканская научно-практическая конференция. Джизак, 18-19 апреля 2025 г. Mashinali o‘qitish endokrin kasalliklar profilaktikasida xavf baholash, individual tavsiyalar, monitoring va davolash samaradorligini tahlil qilishda qo‘llaniladi. Bu yondashuv sog‘liqni saqlashni rivojlantirib, kasalliklarning ijtimoiy-iqtisodiy yukini kamaytirishga xizmat qiladi [6,8]. Endokrin kasalliklarini profilaktikasi bosqichlari. Endokrin kasalliklar profilaktikasining birinchi bosqchi – ma’lumotlarni yig‘ish bo‘lib, erta tashxis va samarali davolash uchun muhimdir. Bu jarayon klinik, genetik va statistik ma’lumotlarni tizimlashtirishni o‘z ichiga oladi. To‘g‘ri yig‘ilgan ma’lumotlar xavf omillarini aniqlash va mashinali o‘qitish modellari uchun asos yaratishga xizmat qiladi. Ma’lumot yig‘ishda sifat, dolzarblik va maxfiylik ta’minlanib, noto‘g‘ri ma’lumotlar filtrlanadi. Ular standart formatda raqamlashtirilib, algoritmlarni o‘qitish uchun tayyorlanadi. Endokrin kasalliklar profilaktikasi asoratlarni kamaytirishda muhim bo‘lib, u individual yondashuv va zamonaviy texnologiyalarga asoslanadi. 1. Birlamchi darajali profilaktika. Endokrin kasalliklar turmush tarzi, ekologiya va genetik omillar ta’sirida rivojlanadi. Ularning oldini olish uchun sog‘lom turmush tarzini shakllantirish va xavf omillarini bartaraf etish muhim. Skrining dasturlari diabet, qalqonsimon bez kasalliklari va metabolik sindromni erta aniqlashga yordam beradi. 2. Ikkinchi darajali profilaktika. Kasalliklarni erta aniqlash asoratlarni kamaytirish va hayot sifatini oshirishga yordam beradi. Xavf guruhidagi bemorlarni muntazam kuzatish muhim ahamiyatga ega. Mashinali o‘qitish texnologiyalari katta ma’lumotlarni tahlil qilib, xavf omillarini aniqlash va kasallikni prognoz qilish imkonini beradi. 3. Uchinchi darajali profilaktika. Kasallik asoratlarini oldini olib, bemor hayot sifatini oshirishga qaratilgan. Diabetda insulinterapiya va to‘g‘ri ovqatlanish, metabolik sindromda esa farmakologik va terapevtik choralar muhim rol o‘ynaydi. Profilaktikaning samaradorligi bosqichli va integratsiyalashgan yondashuv bilan ta’minlanadi. Mashinali o‘rganishga moslashtirish usuli. Modelni o‘qitish uchun ma’lumotlarni tayyorlash samarali natijalar olish uchun muhim jarayondir. Bu jarayon ma’lumotlarni tozalash, formatlash va mos shaklga keltirishni o‘z ichiga oladi. Kategoriyali ma’lumotlar raqamli formatga o‘zgartiriladi (masalan, 0,1,2,3). Endokrin kasalliklar profilaktikasida ma’lumotlarning xavfsizligi va tahliliga e’tibor berish zarur. 2-tip diabetning umumiy belgilariga og‘iz qurishi, chanqash, tez-tez peshob ajratish, ishtahaning o‘zgarishi, oyoq-qo‘lda og‘riq va muzlash, bitmaydigan yaralar va tez och qolish kiradi. Ushbu simptomlar boshqa kasalliklar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin, shuning uchun ularni doimiy kuzatishda shifokor maslahatiga murojaat qilish lozim. Maqolada kasallik qandli diabetning 2-turi bo‘yicha 19 ta simptomlaridan 50 ta belgilar tadqiq etilgan bo‘lib, ular quyidagi jadval ko‘rinishida ifodalanadi. 1-jadval. Qandli diabetning simtomlari va belgilari Qandli diabetning simptomlari Belgilarning qabul qilishi mumkin Belgilar (belgilarning nomlanishi) bo‘lgan qiymatlari 1- 30 yoshgacha 𝑥1 Yoshi (kasallik boshlangandagi yoshi) 2- 30 yoshdan yuqori 1- Og‘iz qurushi yo‘q 𝑥2 Og‘iz qurushi 2- Og‘iz qurushi yengil yoki o‘rta 3- Og‘iz
Доказательный фрагмент
«В статье рассматриваются подходы, основанные на машинном обучении, к профилактике эндокринных заболеваний в медицине, их преимущества и перспективы применения.»
Образец извлечения
Демо-превьюВ статье рассматриваются подходы, основанные на машинном обучении, к профилактике эндокринных заболеваний в медицине, их преимущества и перспективы применения. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Endocrine diseases, diabetes mellitus, machine learning, prevention, feature, алгоритмический подход., машинное обучение, Endokrin kasalliklar, профилактика, profilaktika, belgi, algoritmik yondashuv, algorithmic approach, mashinali o‘qitish, qandli diabet, признак, сахарный диабет, Эндокринные заболевания
Смежные источники
Наука и технология в современном миреHamdamov Islom Akramovich2026
Медицина и инновацииМ Сабиров, О Скосырева +12021