ҲОМИЛАДОРЛИК ПАЙТИДА УЧРАЙДИГАН ПИЕЛОНЕФРИТНИНГ МОРФОСТРУКТУР БЕЛГИЛАРИ

Аннотация

Gestational pyelonephritis is a frequent infectious-inflammatory condition of the upper urinary tract that develops during pregnancy and remains a relevant problem in obstetric and nephrological practice. Histopathological assessment plays a central role in identifying structural alterations in the renal parenchyma associated with this disorder. The present study outlines the key morphological changes, such as interstitial neutrophilic and lymphocytic infiltration, epithelial injury, degenerative-dystrophic alterations, and fibrotic remodeling of renal tissue. Immunohistochemical analysis further demonstrates the involvement of immune cells and cytokine networks in sustaining the inflammatory process. Physiological immunosuppression and endocrine shifts in pregnancy significantly contribute to the pathogenetic mechanisms underlying pyelonephritis. Comprehensive histological evaluation provides critical evidence for understanding the clinical presentation and possible complications, thereby supporting the refinement of diagnostic approaches and therapeutic management. These insights are particularly valuable for specialists in obstetrics, gynecology, and nephrology. Keywords: gestational pyelonephritis, pregnancy, renal histopathology, inflammatory response, immunohistochemistry, fibrosis, epithelial injury. Муаммонинг долзарблиги Ҳомиладорлик пайтида учрайдиган пиелонефрит - бу акушерлик амалиётида энг кўп кузатиладиган юқори сиydик йўллари яллиғланиш касалликларидан бири бўлиб, у наfaqat она организмига, балки ҳомиланинг тўғри ривожланиши ва туғруқ жараёнига жиддий таъсир кўрсатиши билан аҳамиятли ҳисобланади [1,2]. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти маълумотларига кўра, ҳомиладор аёлларнинг 6–12% ида ушбу патология қайд этилади ва бу кўрсаткич айрим минтақаларда янада юқори бўлиши мумкин [3]. Гестацион пиелонефритнинг асосий хавфи унинг клиник ва патоморфологик хусусиятларида мужассам бўлиб, инфекциянинг юқори усиш йўли орқали тарқалиши ва сийдик чиқариш тизимидаги физиологик ўзгаришлар билан уйғунлашиб, буйрак тўқималарида дистрофик ва склеротик жараёнларни келтириб чиқаради [4,5]. Бу ҳолат туғруқдан олдинги асоратлар, нефротик синдром ва перинатал хавфларнинг кучайишига сабаб бўлади [6]. Ҳомиладорликда юзага келадиган иммунологик ўзгаришлар, гормонал дисбаланс ва сийдик йўлларидаги динамик ўзгаришлар пиелонефрит патогенезида асосий роль ўйнайди. Шу боис, касалликнинг морфоструктур хусусиятларини чуқур ўрганиш ва клиник тавсифлари билан уйғун ҳолда таҳлил қилиш, аниқ ташхис қўйиш ва самарали даво чораларини белгилашда муҳим аҳамият касб этади [7,8]. Шунингдек, замонавий тиббиётда гестацион пиелонефритни ўрганиш нафақат акушер-гинекологлар, балки нефрологлар ва патологик анатомлар учун ҳам долзарб ҳисобланади. 141 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 7 Чунки морфологик таҳлиллар орқали пиелонефритнинг турли босқичларидаги тўқима ўзгаришларини аниқлаш ва уларнинг клиник кўринишлари билан боғлиқлигини очиб бериш, ташхис ва профилактика самарадорлигини ошириш имконини беради [9,10]. Тадқиқот мақсади Ушбу тадқиқот ҳомиладорлик пайтида учрайдиган пиелонефритнинг гистологик ва иммуногистохимик хусусиятларини ўрганишга қаратилган. Асосий мақсад - буйрак паренхимасидаги яллиғланиш ва тўқима ўзгаришларини таҳлил қилиш орқали касаллик патогенезини чуқур англаш ҳамда клиник асоратларни эрта башорат қилиш. Шунингдек, иммун ҳужайралари ва цитокинлар фаолиятини баҳолаш ташхис ва даво стратегияларини такомиллаштириш учун илмий асос яратади. Материал ва усуллар Ушбу тадқиқотда материал сифатида 2019–2024 йиллар оралиғида Республика патологик анатомия марказида кузатилган ва буйрак касалликлари оқибатида ҳалок бўлган 40 нафар ҳомиладор аёлнинг буйрак тўқималари таҳлилга жалб этилди. Текширув жараёнида бир нечта усуллардан фойдаланилди. Морфологик таҳлил ёрдамида Гематоксилин-Эозин билан бўялган тўқималар микроскоп остида ўрганилиб, буйрак паренхимаси ва жомча-қосача тизимидаги тузилма ўзгаришлари қайд этилди. Морфометрик усул орқали тўқимавий элементларнинг миқдорий кўрсаткичлари аниқланиб, яллиғланиш жараёнлари ва тўқимавий қайта қурилиш даражалари баҳоланди. Иммуногистохимик таҳлил орқали буйрак тўқимасида CD34, p53 ва BCL-2 маркерларининг ифода даражалари ўрганилди. Ушбу кўрсаткичлар орқали ҳужайраларнинг пролиферация ва апоптозга мойиллиги, шунингдек микросиркуляция тизими ҳолати ҳақида хулосалар чиқарилди. Тадқиқот натижалари Ўрганиш жараёнида ҳомиладорликнинг турли босқичларида шаклланган гестацион пиелонефритнинг патоморфологик хусусиятлари таҳлил қилинди. Бирламчи триместрда аниқланган ҳолатларда асосий патогенетик омил сифатида сийдик чиқариш динамикасининг бузилиши ва жомчаларда сийдик туриб қолиши қайд этилди. Бу ўзгаришлар натижасида жомча ва косачалар шиллиқ қаватида дескваматив яллиғланиш ўчоқлари ҳосил бўлган. Шунингдек, эпителий қатламида гиперпластик реакциялар, пиелоэктазия, дистал найчаларда дистрофик ва некробиотик ўзгаришлар, ҳамда нейтрофил инфильтрацияси кузатилган. Ушбу топилмалар п