ИНВЕСТИЦИЯ ЖАРАЁНЛАРИНИ САМАРАЛИ ТАШКИЛ ЭТИШ ВА МОЛИЯЛАШТИРИШ МЕХАНИЗМЛАРИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ

Аннотация

This article examines the issues of effective organization of investment processes and the improvement of their financing mechanisms. The paper analyzes the priority directions of investment policy, funding sources, and ways to use them efficiently. Special attention is given to public–private partnerships, factors influencing foreign investment attraction, and practical recommendations for improving the investment climate. The research findings are aimed at enhancing the efficiency of investment activities and stimulating economic growth. Keywords: investment processes, investment policy, financing sources, public–private partnership, foreign investment, investment climate, economic growth, efficiency, financial strategy. Инвестицион фаолиятни молиялаштиришни такомиллаштиришда эътиборга олиниши лозим бўлган ва принципиал аҳамиятга молик бўлган масалалардан яна бири, бизнингча, инвестицион сиёсат ҳисобланади. Инвестицион сиёсат давлат ижтимоий-иқтисодий сиёсатининг кўринишлари (таркибий қисмлари)дан бири бўлиб, у ўзида давлатнинг 49 DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE International scientific-online conference инвестицион фаолиятга нисбатан муносабатини мужассам этади. Унда инвестицион фаолиятга нисбатан давлат сиёсатининг мақсади, йўналиши ва инвестицион фаолиятни давлат томонидан бошқаришнинг шакллари ўз аксини топади. Ҳозирги пайтда қуйидагиларни давлат инвестиция сиёсатининг мақсадлари сифатида кўрсатиш мумкин: - инвестицион фаолиятни амалга ошириш учун молиявий ресурсларни мобилизация (жалб) қилиш; - инвестицион фаолият пасайиб (сусайиб) кетишининг олдини олиш; - қурилиш борасида давлатнинг мақсадли махсус дастурларини амалга ошириш; - инвестицияларнинг таркибий ўзгаришларини таъминлаш ва самарадор-лигини ошириш ва б. Инвестицион сиёсат давлат, хўжалик юритувчи субъектлар, жумладан, хусусий инвесторларнинг инвестицияларини қамраб олади. Бозор муносабатлари ўзига хос тарзда ривожланаётган Ўзбекистонда инвестицион сиёсатнинг замонавий йўналишлари таркибига қуйидагилар киради: - инвестицион фаолиятдаги устуворликларни аниқлаш. Ҳозирги шароитда давлатнинг мақсадли дастурлари, ижтимоий объектлар ва амал (ҳаракат)даги ишлаб чиқаришлардаги асосий фондларни кенгайтириш ва модернизация қилишга йўналтирилган инвестицияларга кўпроқ ва аксинча, янгидан бошланадиган қурилиш объектларига камроқ устуворлик бериш алоҳида аҳамият касб этади; - иқтисодиётдаги ҳақиқий (реал) аҳволни ҳисобга олган ҳолда давлат дастурларига инвестиция харажатларини оптималлаштириш. Бунда миллий иқтисодиётнинг ҳаётий зарур тармоқларига бюджетдан субсидия ажратиш муҳим аҳамият касб этади; - фойда ва амортизация ажратмалари ҳисобидан маблағларни инвести-циялаштиришда инвестор-корхоналарнинг ҳуқуқларини кенгайтириш; - инвестицияларни бюджетдан молиялаштиришни қисқартириш ва шунга мос равишда, нодавлат инвестициялаштириш соҳасини кенгайтириш. Бунда инвестицион дастурларни молиялаштиришда давлат ва нодавлат секторлари иштирокининг схемасини (масалан, 1 сўмга : 4 сўм ёки бошқа нисбатларда) аниқлаш, давлат буюртмасидан фойдаланиш муҳим аҳамиятга эга; 50 DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE International scientific-online conference - инвестицияларнинг самарадорлигини ошириш ва инвестицион харажат-ларнинг қопланиш муддатларини қисқартириш, биринчи навбатда, юқори самара берадиган ва тез қопланадиган объектларга инвестицияларни жойлаштириш. Бу ерда вазифа инвестицион мақсадлар учун сарфланаётган ҳар бир сўмлик маблағга маҳсулот ва миллий даромаднинг энг юқори суратларда ўсишига эришиш тарзида қўйилиши керак. Истиқболдаги инвестицион сиёсат давлат томонидан инвестицион фаолиятни тартибга солишни такомиллаштиришни кўзда тутади. Юқоридагиларнинг барчаси инвестицион фаолиятни молиялаштириш тартиби, манбалари, уларнинг таркиби, таркибий тузилмаси, миқдори ёки ҳажми (кўлами) билан боғлиқ бўлган масалаларга ўзининг таъсирини кўрсатадики, уларнинг барчасини инвестицион фаолиятни молиялаштиришни такомиллаштириш масалалари муҳокама қилинаётган ва бу борада тегишли илмий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқилаётган пайтда ҳисобга олиниши керак. Шундай қилиб, инвестицион фаолиятни молиялаштиришни такомиллаш-тиришда ҳисобга олиниши керак бўлган учинчи масала, яъни инвестицион сиёсатга нисбатан ҳам ўз қарашимизга эга бўлдик. Энди навбатдаги таянч нуқтага нисбатан ўз позициямизга эга бўлишимиз керак. Шу мақсадда изланишларимизни яна давом эттирамиз. Инвестицион фаолиятни молиялаштиришни такомиллаштиришдаги фундаменталь масалалардан бири, бу аввало, “инвестицион фаолиятни молиялаштириш”нинг ўзига нисбатан аниқ бир ёндашувни шакллантириш ҳисобланади. “Инвестицион фаолиятни молиялаштириш”нинг ўзидан кўриниб турибдики, унинг маъно-мазмунини ёки моҳиятини, энг аввало, “инвестиция”, “инвестицион фаолият” ва “молиялаштириш”лар белгилаб беради. Биз бу ўринда фақат “молиялаштириш”га нисбатан ўз позициямизни шакллантириш билан чекланамиз, холос. Дастлаб шуни афсус билан қайд этиш керакки, “Ўзбек тилининг изоҳли луғати”да “молия”, “молиявий” ва “молият” деган сўзларга и