Вопросы совершенствования деятельности конституционного органа Республики Узбекистан в процессе модернизации

Аннотация

мазкур мақолада мамлакатни принципи асосида амалга оширилади. Қонун модернизациялаш ва жамиятни демократлаштириш чиқарувчи, ижро этувчи ва суд ҳокимияти – давлатнинг шароитида конституциявий-ҳуқуқий жавобгарликнинг учта асосий таянчидир. Лойиҳада ана шу учта мазмун-моҳияти ва ҳуқуқий табиати, конституциявий ҳокимият идораларининг ўзаро уйғун фаолият жавобгарликни асоси сифатида конституциявий воситалари, шунингдек, бу идораларнинг ўзаро бир- ҳуқуқбузарликнинг элементлари ҳамда конституциявий бирини тийиб туриш тизимини вужудга келтирувчи суднинг ваколатларини такомиллаштиришга доир қоидалар мустаҳкамланди”. [2, 123-бет.] илмий асосланган таклиф ва тавсиялар назарда Ҳокимият тармоқларининг ўзаро бир-бирини тийиб тутилган. туриши механизми ҳақида гапирилганда, даставвал Калит сўзлар: ҳокимиятлар бўлиниши, суд тизими, қонун чиқарувчи ҳокимиятга нисбатан қандай тийиб конституциявий жавобгарлик, конституциявий назорат, туриш чора-воситалари борлигини таъкидлаб ўтиш конституциявий одил судлов, лозим. Қонун чиқарувчи ҳокимиятни “тийиб турувчи ва мувозанатда ушлаб турувчи” ҳуқуқий чоралар Аннотация: в данной статье анализируются кон- сифатида, энг аввало Конституциявий суд томонидан цепция и понятие конституционной ответственности в қонун чиқарувчи ҳокимият ҳужжатларини условиях модернизации государства и демократиза- конституцияга мувофиқлигини текшириш ваколатини, ции общества, элементы конституционного деликта в яъни конституциявий назорат институти назарда качестве основы конституционной ответственности, а тутилади. Суд ҳокимияти тизимида ўзига хос ва также выдвинуты научно- обоснованные предложения алоҳида ўрин тутувчи ушбу суд, қонун чиқарувчи и рекомендации по совершенствованию полномочия ҳокимият ҳужжатларини конституция асосида, унинг Конституционного суда Республики Узбекистан. доирасидан чиқмаган ҳолда ҳужжатлар қабул Ключевые слова: разделение власти, судебная қилинишини текширади ва шу тариқа бу ҳокимиятни система, конституционная ответственность, конститу- «тийиб» туради. ционный надзор, конституционное правосудие Ҳуқуқий демократик давлатда конституциявий тартибга эришиш, қонунийлик ва адолатни рўёбга Annotation: the article analyses the conception and чиқаришда конституциявий назорат органлари муҳим notion of the constitutional liability in the condition of mod- аҳамиятга эга. Конституциявий одил судлов органлари ernization of the state and democratization of society, the конституциявий назоратни амалга оширишнинг elements of constitutional delect as a basis of the constitu- зарурий шартидир. Конституциявий жавобгарликни tional liability, considered scientifically based proposals қўлловчи конституциявий назорат органларининг and recommendations on improvement of the powers of қуйидаги умумий хусусиятлари мавжуд: Constitutional court . биринчидан, конституциявий назорат ва у билан Key words: the separation of power, the judicial sys- боғлиқ судлов тартиби демократик давлатчилик ва tem, constitutional liability, constitutional control, constitu- ҳуқуқий тизим ривожида муайян босқичида, tional justice мамлакатда конституциявий режимни таъминлаш мақсадида вужудга келади; Жаҳондаги барча ҳуқуқий демократик давлатлар иккинчидан, конституциявий назорат функцияси ҳокимиятлар бўлиниши назариясини эътироф этишиб, норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг конституциявийлиги уни давлат ҳокимиятини ташкил этишнинг асоси хусусида қарор қабул қила оладиган махсус ваколатли сифатида қабул қилишган. Ҳокимиятлар бўлиниши ўз орган зиммасига юклатилади; учинчидан, мазкур мазмунига кўра, ягона бўлган давлат ҳокимиятининг уч органнинг бош мақсади конституциявий нормаларнинг тармоққа – қонун чиқарувчи, ижро этувчи ва суд амалга оширилиши устидан назоратни таъминлаш, ҳокимиятига бўлинишини, ҳар бир ҳокимият тармоғи Конституцияга зид ҳужжатларни қабул қилинишига йўл бошқаларга нисбатан мустақил ҳолда фаолият қўймасликдан иборат; юритишини тақозо этади. Айни пайтда, ҳокимиятлар тўртинчидан, конституциявий назорат органи бўлиниши, ҳар бир ҳокимият тармоғи бошқасининг ўз конституцияга мос келмайдиган норматив-ҳуқуқий ваколат доирасидан чиқмаслигини, бошқа тармоқ ҳужжатларни аниқлаган тақдирда ўз қарори билан ваколатлари мувозанатини ҳам назорат қилиб туради, уларни ҳаракатдан тўхтатади ёхуд тегишли идорага шу тариқа ҳокимиятниг суиистеъмол қилиниши олди бундай ҳужжатларни конституцияга мувофиқлаштириш олинади. Ш.Л.Монтьеске таълимотига биноан, “эркин тўғрисида тавсия беради; давлат – ҳокимиятлар бўлиниши принципига, бешинчидан, конституциявий назорат органи яккаҳокимликка қарши тармоқларнинг ўзаро бир- конституциявий режимни бузган идора ва шахсларга бирини тийиб туришига, давлат ҳокимиятининг нисбатан санкция қўллаши мумкин, ёки тегишли орган жамиятнинг турли қатламлари ўртасидаги олдида конституциявий жавобгарлик масаласини тақсимланишига асосланиши лозим”. [1, 68-бет.] қўйиш мумкин. [3, 31- бет.] Айрим мамлакатларда Конституциямизга мувофиқ, мамлакатимизнинг мансабдор шахсларнинг конституциявий-ҳуқуқий стратегик вазифаси юртимизда инс