Организационно-правовые основы антикоррупционного механизма институтов гражданского общества

Аннотация

мазкур мақола фуқаролик жамияти давлат органларининг ўзи балки фуқаролик жамияти институтларининг коррупцияга қарши курашишининг институтлари ҳам ўзига хос ўринга эга. Зеро, бундай ҳуқуқий асосларига бағишланган. Мақолада фуқаролик институтларнинг кенг қамровли фаолияти “ижроия жамияти институтларининг жамоатчилик назоратини ҳокимияти органлари устидан жамоатчилик амалга ошириши натижасида жамиятда коррупциянинг назоратининг ўрнатилишини таъминлаш коррупция ва олдини олишдаги аҳамияти ўрганилган. бошқа бюрократик иллатларни барҳам топишига имкон Калит сўзлар: коррупция, жамоатчилик назорати, яратади” [3, 97-бет]. фуқаролик жамияти институти, коррупциявий омиллар. Фуқаролик жамияти институтлари томонидан коррупцияга қарши курашишнинг самарали механизми Аннотация: данная статья посвящена правовым борасида қуйидагиларни айтиш мумкин: основам антикоррупционной деятельности институтов Биринчидан, коррупцияга қарши самарали гражданского общества. В статье изучено значение курашишнинг муҳим воситаси бу зиддият ва предупреждения коррупционной деятельности путем бўшлиқлардан холи бўлган мустаҳкам ҳуқуқий общественного контроля со стороны институтов асоснинг яратилишидир. гражданского общества. Иккинчидан, давлат ҳокимияти ва бошқаруви Ключевые слова: коррупция, общественный органлари фаолиятининг очиқлиги орқали контроль, институт гражданского общества, жамиятнинг муаммоларини ечишда ва унинг коррупционные факторы. ривожланишига таъсир ўтказади. “Очиқликни ҳуқуқий давлат фаолиятининг принципи ва унинг механизмига Annotation: this article is devoted to legal frameworks нисбатан конструктив талаб сифатида ҳам тушуниш for anti-corruption activity by institutes of civil society. In керак” [4, 108-бет]. the article it has been learned that value of warning cor- Учинчидан, коррупциянинг олдини олишда жиноий, ruption activities by means of public control of institutes of маъмурий таъсир чораларидан олдин жамоатчилик civil society. иштироки таъминланган назорат чоралари Key words: corruption, public control, institute of civil тизимининг мавжуд бўлишидир. society, corruption factors. Миллий қонунчилигимизда бўшлиқ ва зиддиятларни аниқлаш ва бартараф этиш борасида Ўзбекистон Республикасининг Биринчи Президенти 2012 йил 24 декабрдаги Ўзбекистон Республикасининг И.Каримов таъкидлаганларидек, “..... агар қонун “Норматив ҳуқуқий ҳужжатлар тўғрисида”ги Қонунига бажарилмаса, қонунда бир нарса ёзилиб, ҳаётда кўра, ҳуқуқий экспертизани ўтказиш жараёнида ҳаммаси бошқача бўлса, одамларнинг Конституциямиз Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ва ва қонунларимизда муҳрлаб қўйилган адолат ва жойлардаги бошқармалари норматив-ҳуқуқий демократия нормаларига нисбатан ҳар қандай ишончи ҳужжатлар лойиҳаларининг коррупцияга қарши йўқолади. Бундай ҳолат барчамизга аён. Қонун ва экспертизасини ўтказишда иштирок этадилар. Мазкур қонун устуворлиги бўлмаган жойда, аввало унинг Қонунга мувофиқ, 2012-2014 йилларда Адлия ўрнини коррупция деган бало эгаллайди” [1]. вазирлиги ва жойлардаги бошқармалари томонидан Дарҳақиқат, бугунги кундаги глобал муаммолар 7186 норматив-ҳуқуқий ҳужжат ҳуқуқий экспертизадан қаторидан ўрин эгаллаган коррупция жамиятдаги энг ўтказилган. 2013 йил 15 июлдаги Ўзбекистон салбий иллатлардан бири сифатида мамлакат Республикаси Биринчи Президентининг “Қонунларнинг тараққиётига хавф солиши билан бирга трансмиллий ҳаволаки нормаларини амалга оширишга қаратилган жиноят ҳам ҳисобланади. БМТнинг 2003 йил 31 норматив-ҳуқуқий ва бошқа ҳужжатларни ишлаб чиқиш октябрдаги Коррупцияга қарши конвенцияси халқаро- режаларини тасдиқлаш тўғрисида” Қарорида қонун ҳуқуқий ҳужжат бўлиб, унинг лойиҳаси икки йил ҳужжатларини ўрганиш якунлари бўйича ҳаволаки давомида 130 дан ортиқ давлат иштирокида муҳокама нормаларни амалга ошириш механизмида қилинган эди. Ўзбекистон ушбу конвенцияга 2008 йил 7 коррупциявий омилларни аниқлашга қаратилган чора- июлда қўшилган бўлиб, 2008 йил 28 августдан кучга тадбирлар асосида қонунларни ижро этишга кирган. қаратилган 136 та ҳаволаки нормаларни ва “Коррупция” (лотинча “corruptio” – айниш, порага коррупциявий ҳуқуқбузарликлар содир этилишига сотилиш) мансабдор шахснинг ўз мансаби доирасида таъсир ўтказувчи “оқ доғлар” ва бўшлиқлари мавжуд берилган ҳуқуқ ва ваколатларини шахсий бойиш қонунларни кўриб чиқиш назарда тутилган эди. мақсадида бевосита суиистеъмол қилишидан иборат Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирининг 2015 ҳолат [2, 55- бет]. Коррупция фуқароларнинг йил 25 декабрда “Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар конституциявий ҳуқуқ ва эркинликларига зарар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини етказиши билан бир қаторда, жамиятда мавжуд ўтказиш услубиёти” тасдиқланди. Ҳозирги кунда қонунчилик тамойилига путур етказиб, давлат мазкур услубиёт асосида норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар бошқарувини издан чиқаради. Хорижий давлатлар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси тажрибаси ҳеч бир давлатда коррупция бутунлай ўтказилмоқда. Қайд этиш керакки, коррупцияга қарши 10 2016 №3 ♦ ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LA