RAQAMLI IQTISODIYOTNING IQTISODIY TARAQQIYOTDAGI AHAMIYATI

Аннотация

Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyot tushunchasi, uning ahamiyati hamda zamonaviy iqtisodiy rivojlanishda tutgan o‘rni yoritilgan. Maqolada raqamli infratuzilma, elektron xizmatlar, sun’iy intellekt, raqamli to‘lov tizimlari, elektron tijorat va raqamli ko‘nikmalarni rivojlantirish yo‘nalishlari batafsil tahlil qilingan. Shuningdek, O‘zbekistonda raqamli transformatsiya jarayonlari, hukumat siyosati va istiqbolli strategik chora- tadbirlar haqida ham so‘z yuritiladi. Maqolada ilg‘or xorijiy tajribalarga ham murojaat qilinib, ularni milliy sharoitga moslashtirish yo‘llari ko‘rib chiqilgan. Kalit so‘zlar: raqamli iqtisodiyot, raqamli transformatsiya, elektron xizmatlar, sun’iy intellekt, raqamli to‘lov, elektron tijorat, innovatsiya, raqamli ko‘nikmalar. Annotation: This article explores the concept of the digital economy, its significance, and its role in modern economic development. It provides a detailed analysis of key development areas such as digital infrastructure, e- services, artificial intelligence, digital payment systems, e-commerce, and digital literacy. The paper also highlights the digital transformation processes in Uzbekistan, government policy, and strategic initiatives. International best practices are reviewed, and opportunities for their adaptation to the national context are discussed. Key words: digital economy, digital transformation, e-services, artificial intelligence, digital payments, e-commerce, innovation, digital skills. So‘nggi yillarda dunyo iqtisodiyotida raqamlashtirish jarayonlari jadal rivojlanmoqda. An’anaviy iqtisodiy modeldan zamonaviy raqamli iqtisodiyotga o‘tish global miqyosda tub o‘zgarishlarga olib kelmoqda. Raqamli texnologiyalar iqtisodiy jarayonlarni optimallashtirish, samaradorlikni oshirish va xizmatlar sifatini yaxshilash imkonini bermoqda. Ayniqsa, O‘zbekistonda “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi doirasida raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishiga aylangan. Raqamli iqtisodiyot – bu axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda yaratiladigan va boshqariladigan iqtisodiy faoliyatlar majmuasidir. U o‘z ichiga raqamli infratuzilma, dasturiy ta’minot, elektron 45 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference xizmatlar, internet orqali savdo-sotiq va moliyaviy xizmatlarni oladi. Raqamli iqtisodiyot bugungi kunda iqtisodiy o‘sishning yangi drayveriga aylangan. Raqamli iqtisodiyotni shakllantirishda kuchli va barqaror raqamli infratuzilma muhim rol o‘ynaydi. Internet tarmog‘ining keng qamrovi, tezkor va arzon ma’lumot uzatish kanallari, bulutli texnologiyalar va server quvvatlari asosiy infratuzilma elementlari hisoblanadi. O‘zbekistonda bu borada keng polosali internet qamrovini oshirish, 5G texnologiyalarini joriy etish ishlari olib borilmoqda. Davlat xizmatlarini elektron shaklga o‘tkazish byurokratiyani kamaytiradi, oshkoralikni ta’minlaydi hamda xizmatlardan foydalanishni yengillashtiradi. Xususan, my.gov.uz, soliq.uz, E-antiqa.uz kabi platformalar davlat xizmatlarini avtomatlashtirishda muhim ahamiyatga ega. Raqamli to‘lov tizimlari – Uzcard, Humo, Payme, Click va boshqa ilovalar moliyaviy inklyuziyani oshirib, naqd pulsiz jamiyatga o‘tish jarayonini tezlashtirmoqda. Sun’iy intellekt (SI) raqamli iqtisodiyotning asosiy bo‘g‘inlaridan biridir. SI yordamida ma’lumotlarni tahlil qilish, bashorat qilish va murakkab jarayonlarni avtomatlashtirish mumkin. O‘zbekiston iqtisodiyotida SI texnologiyalari sog‘liqni saqlash, ta’lim, moliya va sanoat tarmoqlarida qo‘llanila boshladi. Raqamli innovatsiyalar, ayniqsa, startaplar faoliyatida muhim o‘rin tutmoqda. Elektron tijorat raqamli iqtisodiyotning eng faol va tez rivojlanayotgan segmentidir. Bu sohada platformalar – ZoodMall, OLX, Asaxiy, Goodzone kabi onlayn do‘konlar orqali savdo hajmi oshmoqda. Shuningdek, kichik va o‘rta biznes uchun yangi bozorlar ochilmoqda, eksport salohiyati kengaymoqda. Raqamli iqtisodiyotda muvaffaqiyatli ishtirok etish uchun aholining raqamli savodxonligi muhimdir. Dasturlash, axborot xavfsizligi, raqamli marketing va ma’lumotlarni tahlil qilish bo‘yicha ko‘nikmalar talabga ega. Davlat tomonidan IT ta’lim muassasalari soni oshirilmoqda, xususan, “IT Park”, “One Million Uzbek Coders” kabi loyihalar e’tiborga loyiqdir. Raqamli iqtisodiyot bugungi va kelajak iqtisodiyotining ajralmas tarkibiy qismi hisoblanadi. U orqali samaradorlik, shaffoflik va inklyuzivlik ta’minlanadi. O‘zbekistonda raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish uchun huquqiy, texnologik va institutsional asoslar yaratilmoqda. Kelgusida bu yo‘nalishda xorijiy tajribani chuqur o‘rganish, milliy sharoitga moslashtirish va innovatsion yondashuvlarni qo‘llash zarur. Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati: 1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi. 2. Jahon banki. “Digital Economy for Central Asia” hisobotlari, 2022. 46 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference 3. OECD. "Going