Анализ международно-правовой основы механизма международного сотрудничества по уголовным делам

Аннотация

мазкур мақолада жиноят ишлари киритилади” [1, 227-бет]. бўйича халқаро ҳамкорликнинг ҳуқуқий асоси Халқаро ҳамжамиятнинг мазкур соҳанинг ҳуқуқий ҳисобланган халқаро шартномалар ҳамда унга боғлиқ асосларини шакллантириш масаласига алоҳида бўлган халқаро ҳужжатлар ўрганилган ва таҳлил аҳамият қаратаётганлиги бежиз эмас. Қайд этиш қилинган. Бундан ташқари, муаллиф жиноят ишлари жоизки, жиноят ишлари бўйича халқаро ҳамкорлик бўйича халқаро ҳамкорлик механизмининг халқаро- борасида қатор конвенция ҳамда икки томонлама ҳуқуқий тартибга солиниши таҳлил этишни шартномалар амал қилиб келмоқда [2]. осонлаштириш ҳамда ушбу масалани атрофлича Ушбу шартномаларни А.И. Бойцов [3, 49- бет] тадқиқ этиш мақсадида мазкур ҳужжатларни бир неча таъкидлаганидек, икки гуруҳга ажратиш мумкин: икки гуруҳларга бўлиб ўрганган. томонлама шартномалар ва кўп томонлама Калит сўзлар: халқаро жиноят ҳуқуқи, халқаро шартномалар. Ўз навбатида кўп томонлама ҳамкорлик, жиноятчилик, экстрадиция, қидирув, ҳибсга шартномаларнинг қуйидаги турларини фарқлаш олиш, ўзаро ҳуқуқий ёрдам, конвенция, минтақавий ўринли: а) айнан жиноятчиларни тутибберишга халқаро шартномалар. бағишланган шартномалар; б) ҳар томонлама ҳуқуқий ёрдам кўрсатиш, шужумладан экстрадиция масаласига Аннотация: в данной статье изучены и проанали- дахлдор қоидаларни қамраб олувчи шартномалар; в) зированы международные договоры, являющиеся халқаро тусдаги ва халқаро жиноятларга қарши правовой основой международного сотрудничества по курашнинг умумий муаммоларига тааллуқли, уголовном делам. Вместе с тем, в целях облегчения шужумладан улар иштирокчиларининг муайян анализа и детального исследования правового регу- жиноятлар учун айбланган ёки судланган шахсларни лирования механизма международного сотрудниче- утиб бериш (экстрадиция)га оидшартномалар. ства по уголовном делам, автор предлагает разделить Бундан ташқари, аксарият ҳуқуқшунослар международные документы на несколько групп. томонидан жиноят ишлари бўйича халқаро ҳамкорлик Ключевые слова: международное уголовное масалаларини тартибга солиш масаласини икки ва право, международное сотрудничество, преступление, кўптомонлама шартномалар асосида амалга экстрадиция, розыск, арест, взаимная правовая по- оширилиши таъкидлаб ўтадилар. мощь, конвенция, международные региональные дого- Умуманолганда, жиноят ишлари бўйича халқаро воры. ҳамкорлик механизмининг халқаро-ҳуқуқий тартибга солиниши таҳлил этишни осонлаштириш ҳамда ушбу Annotation: in this article, studied and analyzed the масалани атрофлича тадқиқ этиш мақсадида уни бир international treaties, which are a legal basis of the inter- неча гуруҳларга бўлиб ўрганиш мақсадга мувофиқ. national cooperation on criminal cases. At the same time, Биринчи гуруҳга жиноят ишлари бўйича халқаро for simplification of the analysis and detailed research of ҳамкорликка оид қоидаларни кўзда тутувчи халқаро- legal regulation of the mechanism of the international co- ҳуқуқий ҳужжатлар (конвенция, декларация ва ш.к.) operation on criminal cases the author suggests to divide мансубдир. Хусусан, бугунги кунда жиноятчини ушлаб the international documents into some groups. бериш, ўзаро ҳуқуқий ёрдам кўрсатиш, халқаро Key words: international criminal law, international ҳамжамият учун хавф туғдирувчи жиноятларга қарши cooperation, crime, extradition, inquiry, arrest, mutual legal кураш тўғрисидаги қатор конвенцияларда, чунончи, assistance, convention, international regional treaties. Ҳаво кемаларини ноқонуний эгаллаб олишга қарши кураш (1970 йил 16 декабрь), Халқаро ҳимоядан Жиноят ишлари бўйича халқаро ҳамкорлик фойдаланувчи, шу жумладан, дипломатия механизмининг халқаро ҳуқуқий тартибга солинишини ходимларига қарши жиноятларнинг олдини олиш ва таҳлил қилишда, аввало унинг халқаро-ҳуқуқий жазолаш (1973 йил 14 декабрь), Гаровга олишга қарши асосларига алоҳида тўхталиб ўтиш зарур. кураш (1979 йил 17 декабрь), Ядровий ашёларни Бу жараёнда шуни алоҳида таъкидлаб ўтиш жисмоний муҳофаза қилиш (1980 йил 3 март), Қийноқ, лозимки, давлатлар ўртасидаги жиноятлар устидан шафқатсиз, ғайриинсоний муомала ва жазо турларини юрисдикцияни белгилаш, жиноят ишлари бўйича ва қўллашга қарши (1984 йил 10 декабрь), БМТ ва у жиноятчиларни ушлаб бериш юзасидан ҳуқуқий ёрдам билан боғлиқ ходимлар хавфсизлиги (1994 йил 9 кўрсатиш масалалари икки томонлама ёки кўп декабрь), Бомбали терроризмга қарши кураш (1997 томонлама шартномалар ўзаролик принципи асосида йил 16 декабрь), Терроризмни молиялаштиришга амалга оширилади. қарши кураш тўғрисидаги (1999 йил 9 декабрь) ва б.қ. А.Х.Саидов таъкидлаб ўтганидек, “Давлат шу аби затор конвенциялар шулар жумласидандир [4]. ҳокимиятининг жиноий-процессуал ҳаракатлари унинг БМТнинг Трансмиллий уюшган жиноятчиликка ҳудуди билан чегараланган. Зотан, айрим вақтларда қарши [5] ва Коррупцияга қарши [6] конвенциялари жиноий ишлар бўйича одил судловни амалга ошириш жиноят содир этган шахсларни ушлаб бериш учун бошқа давлат ҳудудида ҳам процессуал жараёнида айрим келиб чиққан масалаларга эътибор ҳаракатларн