Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
HANDALAKNI URUG‘LARI ORQALI YETISHTIRISH
ILM-FAN VA INNOVATSIYA · ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI · Beknazarov Ilimjon Olimjon o‘g‘li (in-academy.uz/index.php/si) · Aramov Muzafar Xoshimovich (in-academy.uz/index.php/si)
Наука и инновация · 2026
Аннотация
В данной статье представлены результаты исследований по выращиванию хандаляка из семян в открытом грунте и под пленочными укрытиями. Выращивание хандаляка под пленочными укрытиями ранней весной имеет важное значение для удовлетворения спроса на раннеспелую продукцию. При выращивании сорта Хандаляк Кичкинтой под пленкой наблюдалось, что плоды были немного крупнее, а мякоть толще по сравнению с открытым грунтом. Установлено, что длина основного стебля и боковых ветвей, а также количество боковых ветвей у растений, выращенных под пленкой, также были высокими. Было замечено, что при выращивании под пленкой общий и рыночный урожай также был высоким. Ключевые слова: хандаляк, пленочные покровы, семена, открытый грунт, боковая ветвь, главный стебель, масса плода, толщина мякоти, урожайность. Annotation. This article presents the results of research on growing khandalak from seeds in open ground and under film covers. Growing khandalak under film covers in early spring is important to meet the demand for early ripening products. When growing the Khandalak Kichkintoy variety under film, it was observed that the fruits were slightly larger and the pulp thicker compared to open ground. It was found that the length of the main stem and lateral branches, as well as the number of lateral branches in plants grown under film, were also high. It was observed that when grown under film, the total and market yield was also high. Key words: khandalak, film covers, seeds, open ground, lateral branch, main stem, fruit weight, pulp thickness, yield. Kirish. «Dunyo bo‘yicha bugungi kunda aholining sog‘lom ovqatlanishini ta’minlash dolzarb vazifa bo‘lib bormoqda. Bu borada poliz mahsulotlarining o‘rni beqiyos bo‘lib, tibbiy me’yorga ko‘ra har bir insonning yillik poliz iste’mol me’yori 98 kg dan kam bo‘lmasligi kerak. Poliz mahsulotlari orasida qovun yetakchilik qiladi va shu bois dunyoning ko‘plab 100 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si mamlakatlarida qovun katta (774,8 ming ga) maydonlarda yetishtiriladi». Dunyo bo‘yicha bugungi kunda qovun 6,2 mln gektar maydonga yekilib 142,4 mln tonna atrofida mahsulot yetishtirilmoqda, o‘rtacha hosildorlik 24,5 t/ga ni tashkil yetgan. Eng ko‘p poliz ekinlarini ishlab chiqaruvchi davlatlar Xitoy, Turkiya, Ispaniya, Hindiston, AQSh, Eron, Misr, Rossiya kabilar hisoblanadi1. Shu bilan birga, AQSh, Rossiya va Yevropaning bir qator mamlakatlarida aholini ekologik toza poliz mahsulotlari, xususan, qovun mahsulotlari bilan ta’minlashda import hajmi oshmoqda. Ushbu mamlakatlarda qovunning ultra tezpishar, shuningdek turli muddatlarda yekib yetishtirishga yaroqli, uzoq saqlanuvchan, mevalarining hajmi kichik, ammo serhosil va uglevodlarga boy navlarini yaratish, yetishtirish texnologiyalarini yanada takomillashtirish asosida maydon birligidan olinadigan hosildorlikni oshirish dolzarb vazifalardan hisoblanadi. Dunyoda qovun yetishtirish bo‘yicha etakchilik qilayotgan mamlakatlarda qovunni turli muddatlarda, ayniqsa ertagi va himoyalangan joylarda yetishtirishga mos navlarini yaratish, yetishtirish texnologiyalarini takomillashtirish borasida ko‘plab ilmiy tadqiqotlar olib borilmoqda. Bir qator mamlakatlarda qovunni qishki mavsumda issiqxonalarda yetishtirish texnologiyasi va issiqxonalarda yetishtirishga mos navlari yaratilgan, ultra tezpishar va eksportbop qovun navlari yetishtirilmoqda. Qovun genofondini yanada boyitish, uning eksportbop navlar assortimentini kengaytirish asosida qovun eksporti salohiyatini yanada oshirish bugungi kunning dolzarb vazifalaridan biri hisoblanadi. O‘zbekistonda 2022-yilda umumiy 63 ming gektar maydonga qovun ekilgan bo‘lib, shundan 51,5 ming gektar fermer va qishloq xo‘jaligi korxonalari hissasiga to‘g‘ri keladi (37,4 ming gektar asosiy maydon, 1,9 ming gektar bog‘-tok qator orasi va 12,2 ming gektar takroriy maydon). Ushbu ekilgan maydonlardan joriy yilda jami 1,3 mln tonna qovun yetishtirish rejalashtirilgan. Shundan yetishtirilgan 1 mln tonna qovun fermer va qishloq xo‘jaligi korxonalari hissasiga to‘g‘ri keladi. Mamlakatimizda so‘nggi yillarda aholini sifatli oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlash va eksport salohiyatini tubdan oshirishga alohida e’tibor berilmoqda. O‘zbekistonda ham olib borilayotgan ilmiy izlanishlarda qovunni hududlarda yetishtirish bo‘yicha tadqiqotlar amalgan oshirilgan. Biroq, qovun mevalarini mahalliy usullarda saqlash bo‘yicha ilmiy izlanishlar etarlicha emas. O‘zbekiston Respublikasining “2022-2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi”da “Qishloq xo‘jaligini ilmiy asosda intensiv rivojlantirish orqali dehqon va fermerlar daromadini kamida 2 baravar oshirish, qishloq xo‘jaligining yillik o‘sishini kamida 5 foizga etkazishda, ayniqsa, 2026 yilga borib oziq-ovqat mahsulotlari hajmini 7,4 mln tonnaga, qayta ishlash darajasini meva-sabzavot bo‘yicha 28 foizga etkazish”ga alohida e’tibor qaratilgan. Shu o‘rinda poliz ekinlari, jumladan handalak yetishtirishni ko‘paytirish
Доказательный фрагмент
«В данной статье представлены результаты исследований по выращиванию хандаляка из семян в открытом грунте и под пленочными укрытиями.»
Образец извлечения
Демо-превьюВ данной статье представлены результаты исследований по выращиванию хандаляка из семян в открытом грунте и под пленочными укрытиями. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- khandalak, film covers, seeds, open ground, lateral branch, main stem, fruit, handalak, meva etining qalinligi, ochiq dala, asosiy poya, yon shox, meva vazni, hosildorlik., urug‘, plyonkali qoplamalar
Смежные источники
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024