Некоторые комментарии к правовому режиму свободных экономических зон и его специфике правовой природы

Аннотация

мақолада эркин иқтисодий зоналарни амалга ошириш ҳамда иқтисодиётни эркинлаштириш ташкил қилиш, уни чет эл инвестицияларни жалб ва модернизациялаш, шу орқали жаҳон қилишдаги муҳим ўрни, бундай ҳудудларни ҳуқуқий стандартларига жавоб берадиган маҳсулот ишлаб режимига оид нуқтаи-назарлар таҳлил қилинган. чиқаришга эришиш хорижий сармояларни, энг аввало, Муаллиф эркин иқтисодий зоналарни ҳуқуқий тўғридан-тўғри инвестицияларни жалб қилиш бўйича режимини ўзига хослигини қайд этган ҳолда, уни қулай шарт-шароитлар яратиш мақсадида ҳуқуқий тартибга солишни такомиллаштиришга мамлакатимизнинг Навоий, Жиззах ва Ангрен қаратилган ўз таклиф ва мулоҳазаларни илгари ҳудудларида махсус индустриал зоналар ташкил сурган. қилинди. Хусусан, Президентимизнинг 2008 йил 2 Калит сўзлар: эркин иқтисодий зона, чет эл декабрдаги “Навоий вилоятида эркин индустриал- инвестицияси, ҳуқуқий режим, валюта тартиботи, иқтисодий зона ташкил қилиш тўғрисида”ги, 2013 жуғрофий ҳудуд, маъмурий кенгаш. йилнинг 18 мартдаги Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Жиззах” махсус индустриал зонасини Аннотация: в этой статье анализированы точки барпо этиш тўғрисида”ги ва 2013 йил 13 апрелдаги зрения создания свободных экономических зон, важ- “Ангрен” махсус индустриал зонасини барпо этиш ный роль привлечение иностранных инвестиции, а тўғрисида”ги Фармонларига асосан ташкил қилинган также правовой режим этих зон. Автор выдвинул свои эркин индустриал-иқтисодий зоналар бугунги кунда предложения и мнения по совершенствованию право- қандай натижа бераётгани ҳаммамизга маълум. вого регулирования свободных экономических зон, Мазкур Фармонлар юқори қўшилган қийматга эга подчёркивая специфику правового режима этих зон. бўлган рақобатбардош маҳсулот ишлаб чиқаришни Ключевые слова: свободная экономическая зона, таъминлайдиган замонавий, юксак технологияли иностранная инвестиция, правовой режим, валютный ишлаб чиқаришларни ташкил этиш учун хорижий ва режим, географический территория, административ- маҳаллий инвестицияларни жалб этиш, бу борада ный совет. қулай шарт-шароитларни шакллантиришга, ишлаб чиқариш ва ресурс салоҳиятидан самарали Annotation: in this article it is analyzed the viewpoint фойдаланиш, шу асосда янги иш жойларини яратиш of creating of free economical zones, the main role of at- ва аҳоли даромадларини оширишга хизмат қилмоқда. traction of foreign investment, as well as the legal regime Бу барча натижалар ушбу ҳудудларда яратилган of these zones. The author put forward his proposals and ҳуқуқий режимлар ва уларнинг ўзига хослиги чамбарс opinions on the development of legal regulation of free боғлилигини қайд этиш керак. Шу боис, мазкур мақола economical zone by emphasizing the specification of legal орқали эркин иқтисодий зоналарнинг ҳуқуқий режими regime of these zones. ва бу борадаги олимларнинг қарашларини таҳлил Key words: free economical zone, foreign investment, қилган ҳолда, бу борадаги ўз нуқтаи-назаримизни legal regime, currency regime, geographical territory, ad- билдиришга ҳаракат қилсак. ministrative council. Таъкидлаш лозимки, муайян воқъелик, тегишли ҳуқуқ объектларининг ҳуқуқий режими борасида Ўзбекистонга хорижий инвестицияларни жалб юридик адабиётлар бир нечта ёндашувлар мавжуд [2, этмай, айниқса, етакчи тармоқларда чет эл сармояси 5-бет]. Биринчи ёндашув вакиллари ҳуқуқий режимни иштирокини кенгайтирмай туриб, иқтисодий тизимда ижтимоий муносабатлар предмети асосида аниқлашга таркибий ўзгаришларни амалга ошириш ва ҳаракат қилишади. Жумладан, И.Л.Бачилов ҳуқуқий модернизациялаш, корхоналаримизни замонавий режимни умумий маънода “муайян предмет, техника билан қайта жиҳозлаш ҳамда рақобатбардош муносабат ёки вазиятга нисбатан иштирокчилар маҳсулот ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш мумкин эмас. томонидан ушбу предмет (объект ёки муайян вазият) Жаҳон тажрибаси шуни кўрсатадики, ҳеч қайси бўйича риоя этилиши талаб этиладиган норматив давлат жаҳон иқтисодиётидан айри ҳолда ташқи ўрнатилган қоидалар” сифатида талқин этади. Унинг ёрдамларсиз бошқача айтганда хорижий сармоя ва фикрича, “ҳуқуқий режим муайян предметнинг ҳуқуқий кўмакларсиз иқтисодий тараққиётга эришишган эмас. табиатини белгилаш имкони беради ва муайян Ривожланган давлатларнинг тараққиёт тарихи хорижий вазиятда субъектларнинг хулқ атворига нисбатан инвестицияларнинг иқтисодиётни қайта қуриш, талаблар ва тамойилларни ифодалайди” [3, 812-бет]. модернизациялаш ва юксалтиришдаги ўрни ниҳоятда Ҳуқуқий режим ва фуқаролик муносабатларнинг катта эканлигини кўрсатади. предмети ўртасидаги боғлиқлик Д.Н.Шмелева Ўтган йиллар давомида мамлакатимизда хорижий томонидан ҳам қайд этилади ва мазкур тушунчага ва маҳаллий сармоядорлар учун қулай, ҳар томонлама қуйидаги таърифни таклиф этади: “ҳуқуқий режим – бу имтиёзли инвестиция муҳити яратилди, десак хато мол-мулкнинг юридик тавсифи, хусусан, қонун билан қилмаган бўламиз. Натижада ўтган йилларда ўрнатилган ундан фойдаланиш тартиби, ушбу мол- мамлакатимиз иқтисодиётига 100 миллиард мулкни тасарруф этишнинг йўл қўйиладиган усуллари доллардан ортиқ