Пенитенциарная преступность: понятие, причины и ее профилактика

Аннотация

мазкур мақола пенитенциар жойларидан ташқарида содир этаётган жиноятлар жиноятчилик тушунчаси, унинг моҳияти, сабаблари, (масалан, соқчилар кузатувисиз ҳаракатланаётган, ўзига хос хусусиятлари ҳамда озодликдан маҳрум манзил-колонияга чиқарилган, бошқа жазони ижро қилиш жойларида содир этиладиган жиноятларни этиш муассасасига олиб кетилаётган маҳкумлар профилактика қилиш чора-тадбирларига бағишланган. томонидан содир этилаётган жиноятлар), шунингдек Шулар билан бир қаторда мақолада озодликдан жазони ижро этиш муассасаларидан ташқарида бошқа маҳрум қилиш жазосини ижро этиш муассасалари шахслар томонидан содир этилаётган, жиноят-ижроия фаолиятини яхшилаш юзасидан амалга оширилиши ҳуқуқий муносабатларига тажовуз қилишга қаратилган, мумкин бўлган чора-тадбирлар баён этилган. муайян давр муддатида содир этилган жиноятлар Калит сўзлар: пенитенциар жиноятчилик, мажмуини ўзида ифодалайди. жиноятчи, озодликдан маҳрум қилиш, профилактика, “Пенитенциар жиноятчилик жиноий фаолликнинг маҳкум, турма, маҳкумлар меҳнати. алоҳида субъекти билан ҳам ажралиб туради: биринчидан, булар жазони ижро этиш муассасасида Аннотация: данная статья посвящается вопросам жазони ўтаётган маҳкумлар, иккинчидан, жазони ижро пенитенциарной преступности, ее сущности, причи- этиш тизими органлари ва муассасаларининг раҳбар нам, особенностям, а также мерам профилактики пре- ходимлари, ишлаб чиқариш-техник, тиббиёт, педагог ступлений совершаемых в местах лишения свободы. ходимлари ва мазкур муассасаларнинг бошқа Вместе с тем, в статье изложены меры по улучшению хизматчиларидир...” [4, 9-бет.]. Умуман олганда биз бу деятельности учреждений по исполнению наказания в фикрга қўшиламиз. Бироқ шу ўринда унинг баъзи бир виде лишения свободы. баҳсли томонларини ҳам қайд этиб ўтмоқчимиз. Ключевые слова: пенитенциарная преступность, Биринчидан, жазони ижро этиш муассасалари преступник, лишение свободы, профилактика, осуж- ҳудудида жиноятлар наинки маҳкумлар ва озодликдан денный, тюрьма, труд осужденных. маҳрум қилиш жойларининг ходимлари, балки прокуратура, суд, ички ишлар қўшинларининг соқчилик Annotation: this article is dedicated to the issues of бўлинмалари ходимлари, маҳкумларнинг the penal crime, its nature, characteristics, and crime pre- қариндошлари ва бошқа шахслар томонидан, масалан, vention measures committed in the prison. However, the маҳкумларга гиёҳвандлик воситаларини, қамоқдан article sets out the measures to improve the functioning of қочиш ёки бошқа жиноятларни содир этиш учун қурол penal institutions in the form of imprisonment. ёки мосламаларни ғайриқонуний тарзда етказиб Keywords: penitentiary crime, the offender, бериш чоғида содир этилиши мумкин. Иккинчидан, imprisonment, prevention, convict, prison, convict’s labor. маҳбуслар, яъни қамоққа олиш тариқасидаги эҳтиёт чораси тайинланган шахслар жиноят-ижроия ҳуқуқий Пенитенциар жиноятчилик ва унинг олдини олиш муносабатларининг субъектлари ҳисобланмайдилар. тўғрисида гапиришдан олдин мазкур тушунчанинг Улар жиноят учун жазони ўтамайдилар, маҳкумлардан мазмунига ойдинлик киритиш, бизнингча, ўринли бутунлай фарқ қиладиган ҳуқуқий мақомга эга бўлади. Пенитенциар жиноятчилик – бу пенитенциар бўладилар. Шу туфайли ҳам улар пенитенциар муассасалар, озодликдан маҳрум қилиш жойларидаги жиноятларнинг субъектлари бўла олмайдилар. жиноятчиликдир [1, 476-бет.]. Тор маънода пенитенциар жиноятчилик – бу Бошқа адабиётларда қайд этилишича, пенитенциар озодликдан маҳрум қилишга ҳукм қилинган шахслар жиноятчилик – бу озодликдан маҳрум қилиш томонидан муайян вақт оралиғида содир этилувчи жойларидаги жиноятчилик, яъни жиноий қилмишлар жиноятлар мажмуидир. Шуни қайд этиб ўтиш лозимки, содир этиладиган жой белгисига кўра ажратилган ундан ташқари жазони ижро этиш муассасалари жиноятчилик. Унинг хусусиятлари пенитенциар тизим раҳбар таркиби жиноятчилиги, озодликдан маҳрум муассасаларидаги шароитларнинг ўзига хос қилиш жойларининг эркин ёлланган ходимлари жиҳатлари ва маҳкумларнинг алоҳида ижтимоий жиноятчилиги, ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларининг муҳити билан белгиланади. Бундан жиноий хулқ-атвор бошқа ходимлари жиноятчилиги, маҳкумлар омиллари ва унинг хусусиятлари келиб чиқади [2, 596- қариндошларининг жиноятчилиги, бошқа фуқаролар бет.]. жиноятчилиги ҳам бор. Пенитенциар жиноятчилик – жамиятдан мажбурий Маълумки, жиноят учун ҳар қандай жазонинг, шу ажратиш шароитларида содир этиладиган жиноят- жумладан озодликдан маҳрум қилишнинг асосий ғайриқонуний қилмишлар тизими. Пенитенциар мақсади маҳкумни ахлоқан тузатиш, унинг жиноий жиноятчилик тушунчаси билан фақат жазони ижро фаолиятни давом эттиришига тўсқинлик қилиш ҳамда этиш муассасалари, даволаш-профилактика маҳкум, шунингдек бошқа шахслар янги жиноят содир муассасалари, манзил колониялар, турмалар ва этишининг олдини олишдан иборат (Ўзбекистон тергов ҳибсхоналаридаги жиноятчилик қамраб Республикаси ЖКнинг 42- моддаси). Айни пайтда, олинади. Пенитенциар жиноятчилик тушунчасининг маҳкумни жамиятдан ажратгач, уни тарбиялаш, унда синонимлари сифатида жазони и