Правовая природа и особенности указов, решений и распоряжений Президента

Аннотация

the article discloses the legal nature, the эмаслиги, доимий ёки бир марталик хусусиятга range of regulated social and legal relations, distinctive эгалигида эмас, балки ушбу ҳужжатларнинг мақсади, features and characteristics of the decrees, resolutions қабул қилиниш соҳаси, тартибга солувчи ижтимоий- and ordinances of the President of the Republic of Uzbek- ҳуқуқий муносабатлари, ушбу ҳужжатларнинг ички istan and develops proposals to improve the legislation. тузилиши, таркибининг хусусиятлари, юридик кучи ва Key words: constitution, law, normative legal act, de- аҳамияти жиҳатдан фарқлаш мақсадга мувофиқ cree, resolution, ordinance, president, government. бўлади. Жумладан: Фармон фақатгина давлат бошлиғига хос ҳуқуқий Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 94- ҳужжат бўлиб, унинг конституциявий-ҳуқуқий моддасига мувофиқ, Ўзбекистон Республикасининг ваколатларини амалга ошириш, Конституция ва Президенти Конституцияга ва қонунларга асосланиб қонунларнинг ижросини таъминлаш, давлат ва жамият ҳамда уларни ижро этиш юзасидан мамлакатимизнинг ҳаётининг энг муҳим соҳаларини тартибга солиш бутун ҳудудида мажбурий кучга эга бўлган фармонлар, мақсадида қабул қилинади. Жумладан, Президент ўз қарорлар ва фармойишлар қабул қилиш ваколатига фармонлари орқали мансабдор шахсларни эга [1, 48-бет.]. Президент томонидан қабул қилинувчи тайинлайди ва лавозимидан озод этади, Вазирлар ушбу ҳужжатлар норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар Маҳкамаси таркибини тасдиқлайди, вазирликлар, ҳисобланиб, улар қонуности ҳусусиятига эга, негаки, давлат қўмиталари ва давлат бошқарувининг бошқа улар аксарият ҳолларда қонунларга мувофиқ ва органларини тузади ва тугатади, орденлар, медаллар уларни ижро этиш юзасидан қабул қилинади. Давлат ва ёрлиқлар билан мукофотлайди, малакавий ва бошлиғининг конституциявий-ҳуқуқий мақоми, давлат фахрий унвонлар беради, фуқаролик ва сиёсий ҳокимияти тизимидаги ўрни ва унинг зиммасига бошпана масалаларини ҳал этади. Конституция ва қонунлар билан юклатилган Фармойиш нафақат давлат бошлиғига, балқи вазифаларнинг аҳамияти ва доирасини инобатга олган бошқа даражадаги мансабдор шахсларга (Ҳукумат ҳолда, у томонидан қабул қилинувчи ушбу ҳужжатлар раҳбари ва аъзолари, маҳаллий ижро ҳокимияти давлат ва жамият ҳаётининг барча соҳаларини раҳбарлари) хос ҳуқуқий ҳужжатдир. Фармойиш ўз тартибга солишга қаратилган бўлиши мумкин. ҳусусиятига кўра ташкилий ҳужжат бўлиб, давлат Президент фармон, қарор ва фармойишининг бошқарувининг жорий ва кундалик масалаларини ҳал ҳуқуқий табиати ва ўзига хослиги шундаки, улар “ўз қилиш, давлат органлари фаолиятини муайян юридик кучи ва аҳамияти жиҳатидан қонундан кейинги масалага йўналтириш, муайян ҳуқуқий муносабатни ўринда туради” [9, 492-бет] ва ҳеч қайси давлат органи тартибга солиш бўйича амалга оширилиши лозим ёки мансабдор шахс томонидан бекор қилиниши бўлган чора-тадбирларни белгилаб бериш, мумкин эмас. Табиий равишда савол туғилади: ушбу Президентнинг ўз ҳузуридаги орган, муассаса ва норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг бир-биридан фарқи ташкилотлар фаолиятига оид ташкилий ва кадрлар нимада? Президент томонидан қабул қилинувчи масаласини ҳал этишга қаратилади. Масалан, ҳужжатларни бир-биридан фарқлаш мушкул, негаки фармойиш орқали давлат бошлиғи давлат уларни бир-биридан ажратиб турувчи омиллар умумий дастурларини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш, давлат характерга эга бўлиб, уларнинг бирига берилган байрамларини нишонлашга тайёргарлик кўриш ва таъриф ва аломатлари иккинчисининг хусусиятларини 8 2016 №1 ♦ ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА ўтказиш, мамлакат қонунчилик базасини Россия Тожикистон, Украина) давлат бошлиғи шакллантириш ва такомиллаштириш, Президент томонидан қабул қилинувчи ҳужжатлар қаторига девони таркибий бўлинмаларини жорий қилиш ва фармон ва фармойиш киради. Баъзи давлатларда тугатиш ҳамда шу каби бошқа бир қатор масалалар президентлар фақат битта ҳужжат, яъни фармон бўйича ташкилий чоралар кўради. Ташкилий чоралар (Албания, Эстония, Болгария, Молдова, Словения, деганда, эса махсус комиссия ҳамда ишчи гуруҳлар Хорватия) ёки декрет (Греция, Литва, Руминия, тузиш ва тугатиш, уларга вазифалар юклаш, давлат Жанубий Корея) қабул қилиши мумкин. Айрим органларига муайян масала бўйича амалга давлатларда эса (Белорусия, Грузия) давлат бошлиғи ошириладиган тадбирлар режаси белгилаб бериш фармон ва фармойиш билан бирга қонун кучига эга кабиларни тушуниш мумкин. бўлган декрет ҳам қабул қилиши мумкин. Қарор эса Президентнинг ижро ҳокимияти соҳасига Таъкидлаш керакки, Ўзбекистон Республикаси тааллуқли бўлган, хусусан, Вазирлар Маҳкамаси Президенти норматив-ҳуқуқий ҳужжатларининг ҳар ваколати доирасидаги масалалар юзасидан қабул учаласи қонуности ҳужжат ҳисоблангани билан, улар қиладиган ҳуқуқий ҳужжати бўлиб, унинг давлат ва орасида фармон юридик кучи жиҳатдан қарор ва жамият ҳаётидаги ўрни ва таъсири катта, негаки фармойишдан ажралиб туради. Мамлакат учун