Превентивный подход к правовому положению заключенных

Аннотация

мазкур мақолада маҳкумларнинг ҳуқуқлари йиғиндисидир; жазони ўтаётган шахслар ҳуқуқий ҳолати тушунчаси ва ўзига хос хусусиятлари Ўзбекистон Республикаси фуқаролари учун қонун баён этилган. Унда маҳкумларнинг ҳуқуқ ҳужжатларида белгиланган мажбуриятларни ва мажбуриятлари таҳлил этилган. Профилактика бажарадилар ва маҳкумлар қонун ҳужжатларида учун чораларини қўллаш самарадорлигини ошириш назарда тутилган, ҳуқуқлардан суд ҳукмидаги келиб мақсадида маҳкумларнинг ҳуқуқий ҳолатига оид чиқадиган чеклашлар билан фойдаланадилар; қонунчилик ва амалиётни такомиллаштириш юзасидан маҳкумларнинг ҳуқуқий ҳолати уларнинг Ўзбекистон халқаро ҳуқуқ нормаларини инобатга олган ҳолда Республикаси фуқаролари сифатидаги ҳуқуқлари, тегишли таклиф ва тавсиялар тақдим этилган. эркинликлари ва қонуний манфаатларини Калит сўзлар: жиноят-ижроия кодекси, маҳкум, республикаси қонунларида белгиланган чеклашларни, ҳуқуқий ҳолат, ҳуқуқ, мажбурият, профилактика, шунингдек улар бажаришдан озод қилиниши мумкин жиноий жазо, озодликдан маҳрум қилиш. бўлмаган мажбуриятларни (қонунда белгиланган ҳоллардан ташқари) ўз ичига олади. Аннотация: в этой статье описываются концепция Жиноий жазо давлат мажбурлов чораларининг бир и особенности правового положения осужденных. Бы- шаклидан бўлиб, у фуқаронинг ҳуқуқий мақомига ли проанализированы права и обязанности сезиларли даражада таъсир кўрсатади, чунки жазо осужденных. Принимая во внимание нормы қонунда белгиланган ҳуқуқий чеклашлар международного права по совершенствованию йиғиндисидир. Чеклашларнинг юридик шакли законодательства и практики касательно правового мажбурият юклайдиган положения осужденных, были представлены ва тақиқлайдиган нормаларда ўз ифодасини топади. соответствующие предложения и рекомендации для Белгиланган чеклашлар амал қила бошлаши билан повышения эффективности профилактических мер. шахс махсус ҳуқуқий мақомининг муайян тури ёки Ключевые слова: уголовно-исполнительный жазога ҳукм қилинган шахснинг ҳуқуқий ҳолати юзага кодекс, осужденный, правовое положение, право, келади. Умуман олганда, мазкур тоифага мансуб обязанность, профилактика, уголовное наказание, фуқароларнинг ҳуқуқий ҳолати уларга юкланган лишение свободы субъектив мажбуриятлар ва жазони ўташ давридаги ҳуқуқларни ўзида ифодалайди. Annotation: this article describes the concept and pe- ЖИК 8-моддасидаги маҳкумлар ҳуқуқий ҳолатининг culiarities of the legal situation of convicts. The rights and асослари аниқ ва тўлиқ ифода этилмаган, бундан duties of convicts were analyzed. Taking into account the ташқари, тушунарсиз баён этилган. Маҳкумларнинг norms of international law to improve legislation and prac- ҳуқуқий мақомини таҳлил қилар эканмиз, қонундаги tice regarding the legal status of convicts, relevant pro- бундай ноаниқ ва бўшлиқлар амалиётда турлича posals and recommendations were presented to improve талқин қилиниши, маҳкумлар ҳуқуқларига етарли the effectiveness of preventive measures. эътибор қаратилмаслигига, адолатсизликка, Key words: criminal-Executive Code, convict, legal ўз навбатида, тизимнинг профилактик функцияси position, law, duty, prevention, criminal punishment, im- самарасизлигига олиб келади. Шу сабабдан, ЖИКнинг prisonment 2-бобидаги маҳкумларнинг ҳуқуқий ҳолатига оид нормаларни қайта кўриб чиқиш, уларни аниқ ва Маҳкумлар, фуқароларнинг алоҳида тоифаси тушунарли баён этиш, маҳкумларнинг асосий сифатида махсус ҳуқуқий мақомга эгадирлар, аммо, ҳуқуқлари ва мажбуриятларини айнан ушбу бобда жиноий жазоларнинг алоҳида турларини ўтаётган тўлиқ акс эттириш мақсадга мувофиқ. шахсларнинг ҳуқуқий мақомида фарқлар ҳам мавжуд. ЖИК 8-моддасини қуйидаги таҳрирда баён этиш Маҳкумнинг мақоми фуқароларнинг умумий ҳуқуқий таклиф этилади: мақомидан сезиларли даражада фарқ қилади. “Маҳкумларнинг инсон ва фуқаро сифатидаги 1) маҳкумларнинг айрим умумфуқаролик ҳуқуқ ва ҳуқуқлари, эркинликлари эркинликлардан фойдаланиши учун чекланади. Бунда ва қонуний манфаатлари муҳофаза этилади, уларга жиноий жазонинг содир этилган жиноятга давлатнинг нисбатан қўлланиладиган ахлоқ тузатиш воситала- муносабати сифатидаги моҳияти намоён бўлади; 2) рининг қонунийлиги, шунингдек уларнинг шахсий маҳкумлар ҳуқуқий ҳолати уларга ҳуқуқий чеклашлар хавфсизлиги ва ҳуқуқий ҳимояси таъминланади. қонунда амалда қўллашни ўз ичига олади ва бундай Маҳкумлар, ушбу Кодекс ва бошқа қонунлардаги чеклашларни мустаҳкамланади. истисно, чеклашларни инобатга олган, Ўзбекистон Ҳуқуқий чеклашлар маҳкум махсус мақомининг бир Республикаси фуқаролари учун назарда тутилган қисмигина, холос. Бундан ташқари, маҳкумларнинг ҳуқуқлар ва эркинликларга эга бўладилар ва мажбу- ҳуқуқий ҳолати махсус элементлари: а) уларнинг риятларни бажарадилар. умумфуқаролик ҳуқуқий мақомида ўхшашликка (ана- Хорижий фуқаролар ва фуқаролиги бўлмаган лог) бўлмайди; б) уларнинг мазмуни умумфуқаролик маҳкумлар агар Ўзбекистон Республикасининг ҳуқуқий мақомига боғлиқ эмас, балки у ёки бу жазо халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикаси- турини ижро этиш хусусиятларини акс эттиради. нинг жиноят