К содержанию
РецензированоUZ2026

OZIQLANISH VA SURUNKALI KASALLIKLARNING OLDINI OLISH – DIABET, YURAK-QON TOMIR KASALLIKLARI, SEMIRISH KABI MUAMMOLARDA SOG‘LOM OVQATLANISHNING AHAMIYATI.

Doniyorova Zulayho

Современные подходы и новые исследования в современной науке · 2026

Аннотация

The article highlights the importance of healthy nutrition in preventing diabetes, cardiovascular diseases, and obesity. Recommendations include balancing the diet, limiting sugar and fat, and increasing fruit and vegetable intake. Kalit so‘zlar: sog‘lom ovqatlanish, diabet, yurak-qon tomir kasalliklari, semirish, profilaktika. Ключевые слова: здоровое питание, диабет, сердечно-сосудистые заболевания, ожирение, профилактика. Keywords: healthy nutrition, diabetes, cardiovascular diseases, obesity, Surunkali kasalliklar — xususan, qandli diabet, yurak-qon tomir kasalliklari va semirish — bugungi kunda global sog‘liqni saqlash tizimining eng dolzarb muammolaridan biridir. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, ushbu kasalliklarning katta qismi noto‘g‘ri ovqatlanish, kamharakat turmush tarzi va zararli odatlar natijasida rivojlanadi. Sog‘lom ovqatlanish ushbu kasalliklarning oldini olishda va ularning rivojlanish sur’atini pasaytirishda asosiy omillardan biri hisoblanadi. 55 CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN MODERN SCIENCES International scientific-online conference Asosiy qism. Diabet va ovqatlanish. Qandli diabetning rivojlanishida ovqatlanish omili — tez hazm bo‘ladigan uglevodlarni ortiqcha iste’mol qilish, shirin ichimliklar, oq un mahsulotlari va yog‘li taomlar insulin qarshiligini kuchaytiradi. Oldini olish tavsiyalari: murakkab uglevodlarga boy (don mahsulotlari, dukkaklilar), tolali sabzavot va mevalar, o‘rtacha miqdorda oqsillar, trans- yog‘lardan voz kechish. Yurak-qon tomir kasalliklari va ovqatlanish. Me'yorli yurish bu shakl yurak-qon tomir sistemasi, nafas organlari,tayanch-harakat apparati kasalliklarida, modda almashinuvi buzilishlarida qo'llaniladi.Davolovchi shifokor yoki metodist tomonidan nazorat qilinadi. Masalan: miokardning o'tkir infarkti - bemorlar m e'yorli yurishni palatada. so'ngra koridorda m a'lum masofalarni o'tish bilan amalga oshiradilar. Asosiy xavf omillari: xolesterin darajasining oshishi, qondagi yog‘lar muvozanatining buzilishi, ortiqcha tuz iste’moli. Oldini olish tavsiyalari: baliq va dengiz mahsulotlarini haftada kamida 2 marta iste’mol qilish, to‘yintirilgan yog‘larni kamaytirish, o‘simlik yog‘laridan (zaytun, zig‘ir, kungaboqar) foydalanish, kuniga 5 g dan ortiq tuz iste’mol qilmaslik. Semirish va ovqatlanish. Muammo mohiyati: energiya sarfi va iste’moli o‘rtasidagi nomutanosiblik ortiqcha vazn to‘planishiga olib keladi. Oldini olish tavsiyalari: porsiyalar hajmini nazorat qilish, kaloriyasi yuqori bo‘lgan tez tayyor taomlardan cheklanish, shakarlangan ichimliklar o‘rniga suv ichish, jismoniy faollikni oshirish. Sog‘lom ovqatlanishning umumiy tamoyillari. •Ratsionda turli xil va muvozanatli mahsulotlardan foydalanish. •Har kuni sabzavot va mevalar (kamida 400 g) iste’mol qilish. •Yetarli miqdorda oqsil manbalari (go‘sht, sut mahsulotlari, baliq, dukkaklilar) qo‘shish. •Shakar, tuz va zararli yog‘larni cheklash. •Suv balansini saqlash (kuniga 1,5–2 litr). Xulosa. Sog‘lom ovqatlanish — nafaqat hozirgi sog‘liqni, balki kelajakdagi hayot sifatini ta’minlovchi eng muhim omillardan biridir. To‘g‘ri ovqatlanish odatlarini 56 CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN MODERN SCIENCES International scientific-online conference shakllantirish orqali diabet, yurak-qon tomir kasalliklari va semirish kabi surunkali xastaliklarning oldini olish, ularning oqibatlarini yengillashtirish va umr davomiyligini uzaytirish mumkin. Foydalanilgan adabiyotlar: 1. Xolmatov, A. T. Sog‘lom ovqatlanish asoslari. – Toshkent: “O‘zbekiston”, 2021. – 152 b. 2. Jo‘rayev, B. R. Profilaktik tibbiyot va ovqatlanish gigiyenasi. – Toshkent: “Fan va texnologiya”, 2020. – 180 b. 3. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Sog‘lom turmush tarzi bo‘yicha tavsiyalar. – Toshkent, 2023. – 28 b. 4.Sport tibbiyoti,Davolashda jismoniy madaniyati va jismoniy tarbiya gigenikasi.Namangan-2015.S.A.Boltaboev. 57

Доказательный фрагмент

«The article highlights the importance of healthy nutrition in preventing diabetes, cardiovascular diseases, and obesity.»

Образец извлечения

Демо-превью

The article highlights the importance of healthy nutrition in preventing diabetes, cardiovascular diseases, and obesity. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
healthy nutrition, diabetes, cardiovascular diseases, obesity, semirish, diabet, yurak-qon tomir kasalliklari, sog‘lom ovqatlanish, profilaktika.
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники