Медицина и инновацииМ Сабиров, О Скосырева +12021
О произведении «арбаин ан-навави», хранящемся в рукописном фонде
ҚЎЛЁЗМАЛАР ФОНДИДА САҚЛАНАЁТГАН · ПЎЛАТОВА МАЛОҲАТ
Восточный факел · 2026
Аннотация
Дунё шарқшунослигида жаҳоннинг барча қўлёзма фондларида сақланаётган ирфоний адабиёт намояндалари меросини матншунослик ва манбашунослик нуқтаи назаридан ўрганиш, улар яратган асарларнинг маъно-моҳияти, поэтикаси масалаларига қизиқиш тобора ошиб бормоқда. Замонавий адабиётшунослик, шарқшунослик ва исломшуносликда исломий йўналишдаги адабиётни ўрганиш, хусусан, улардаги комил инсон концепцияси, фалсафий-ирфоний қарашлар, ижтимоий ва одоб-ахлоққа оид масалаларга бағишланган илмий тадқиқотлар кундан-кунга кўпа- йиб ва теранлашиб бормоқда. Ўзбекистоннинг бир неча минг йиллик бой тарихи ва маданиятини ўрганишда хорижий тад- қиқотлар ҳамда манбалар муҳим ўрин тутади. Айниқса, бетакрор илмий меросимизнинг таркибий қисми бўлмиш Шарқ мумтоз адабиёти намояндаларининг диний-маънавий асарларини, хусусан, “Арбаъин” – “Чиҳил ҳадис” асарларини ўрганиш, шу хусусдаги илгари илмий истеъмолга жалб этилмаган манбаларни аниқлаш, таржима қилиш, уларни маҳаллий манбалар билан қиёсий таҳлил қилиш муҳим аҳамиятга эга. Ўзбекистон ФАнинг Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқшунослик институти қўлёзмалар фон- ди картотекаларини кўздан кечирганимизда 80 га яқин арбаъин асарлари қўлёзмалари ва уларнинг бир неча нусхалари мавжудлиги маълум бўлди. Республикамизда мавжуд қўлёзма фондларида сақланаётган араб, форс-тожик ва туркий тилларда ёзилган кўплаб арбаъин асарлари адабий манбашунослик ва матншунослик нуқтаи назаридан ўрганилмаган. Ўзбекистон ФАШИ қўлёзмалар фондидаги Арбаъин асарлари орасида Нававийнинг “Арбаъин” يوونلا نيعبرلاا ининг 12 та қўлёзма нусхаси мавжудлиги ва бу қўлёзма нусхалар “Шамоили ан-Набий” – ى بنلا ليامش, “Ҳошия” - ةيشاح, “Ал-Ҳисн ул-ҳасийн мин калам саййид ал-мурсалийн” – ملاك نم نيصحلا نصحلا نيلسرملا ديس, “Васияти Имоми Аъзам”, “Шарҳу одоби ал-мунозара”, “Қасидат ул-бурда” – “ ةديصق ةدربلا” каби машҳур асарлар билан китобот қилинганлиги унинг халқ орасида анча машҳур бўлган- лигини билдиради. Бу эса “Арбаъин” асарининг манбашунослик нуқтаи назаридан илмий қийматини янада оширади. Нававий “Арбаъин” асарининг ёзилган йили номаълум, асар араб тилида ёзилган бўлиб, ўз ичига 42 та ҳадисни жамлаган. Қўлёзма нусхаларда “Арбаъин” даги 42 та ҳадис рақамлаб борилган. Анъанага кўра, айтилаётган ҳадисдан аввал албатта унинг исноди келтирилган. Ҳар бир ҳадис батафсил шарҳланган. Асар турли даврларда, турли хаттотлар томонидан кўчириб келин- ган. Мазкур қўлёзмалар фондида сақланаётган арбаъинларнинг бир қанча қўлёзма нусхалари хаттотлик ва китобат санъатининг нодир намуналаридан ҳисобланади. Таянч сўз ва иборалар: “Арбаъин” – “Чиҳил ҳадис”, қўлёзмалар фонди, қўлёзма, “Қуръон” оятлари, ҳадислар, арбаъин, анъана. Аннотация. Данная статья посвящена традиции написания произведений “арбаин” в истории литературы народов Востока. В статье освещены особенности и своеобразие традиции. В восточной классической литературе традиция сорока хадисов (Хадис – слова пророка Мухаммеда с.а.в.) – «Арбаин» занимает особое место. В рукописном фонде института Востоковедения им. Абу Райхана Беруни Академии наук Узбекистана хранятся десятки копий рукописей и изданий «Арбаин», написанных на арабском и персидском языках. Академия наук рукописного фонда института Востоковедения имени Абу Райхана Беруни республики Узбекистан знаменита тем, что здесь хранятся копии рукописи произведения «Арбаин ан-Нававий» знаменитого учёного, имама, хафиза Абу Закарии Яхё Бин Мухиддина ан-Навави. 145 S HARQ MAS H’ALI Произведение «Китоб ал Арбаин хадисан» Мухйиддина Яхё бин Шарофуддина ан-Навави, в котором использованы 42 хадиса Бухари и Муслима, было написано на арабском языке. «Арбаин» – слово арабского происхождения, обозначает сорок1. Есть хадис Пророка Мухаммеда, в котором говорится: «Кто будет знать наизусть сорок моих хадисов, будет следовать им и обучать других, тот в судный день будет под моей защитой2». Поэтому стремились выучить наизусть сорок хадисов и донести их до народа. В каждую эпоху существовал свой «Арбаин», в котором пропа- гандировались определенная тема и цель. При толковании и комментировании хадисов важную роль играли предания, рассказы и повести. Некоторые арбаины подтверждались аятами Корана, а в других для правильного понимания сорока хадисов приводилось несколько рассказов и преданий. А некоторые арбаины после каждого хадиса содержали его поэтическое толкование, что является своеобразной особенностью традиции арбаин. Опорные слова и выражения: «Арбаъин» – «Чихил хадис», фонд рукописей, рукопись, аяты Корана, хадисы, арбаин, традиция. Аnnotаtion. This given аrticle is devoted to the trаditions of writing Аrbаin's works in literаture of history people of the Eаst. In the аrticle the speciаl feаtures of trаdition hаs been described. It wаs trаdition to write "Аrbаin" – "Chihil Hаdis" worksin Eаstern clаssicаl literаture which meаns collecting forty hаdiths in one plаce, explаining their meаning to simple people, writing comments on them. The observаtions show thаt every time hаs its "Аrbаin", which put forwаrd а cleаr theme аnd purpose. Аccording to Hаd
Доказательный фрагмент
«Дунё шарқшунослигида жаҳоннинг барча қўлёзма фондларида сақланаётган ирфоний адабиёт намояндалари меросини матншунослик ва манбашунослик нуқтаи назаридан ўрганиш, улар яратган асарларнинг маъно-моҳияти, поэтикаси маса…»
Образец извлечения
Демо-превьюДунё шарқшунослигида жаҳоннинг барча қўлёзма фондларида сақланаётган ирфоний адабиёт намояндалари меросини матншунослик ва манбашунослик нуқтаи назаридан ўрганиш, улар яратган асарларнинг маъно-моҳияти, поэтикаси маса… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- аnd expressions: Аrbа’in – Chihil Hаdîth, Fond of mаnuscripts, mаnuscript, Kurаn's, Hаdîth, анъана, «Арбаъин» – «Чихил хадис», арбаъин, аяты Корана, stories, арбаин, trаdition, традиция, хадисы, фонд рукописей, қўлёзмалар фонди, “Қуръон” оятлари, Kurаn's sаyings, рукопись, ҳадислар, Fond of mаnuscripts, Аrbа’in – Chihil Hаdîth, “Арбаъин” – “Чиҳил ҳадис”, қўлёзма
Смежные источники
ЖУРНАЛ ПРАВОВЫХ ИССЛЕДОВАНИЙСуванов Сардор Бахадирович2026
Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024