Формирование критического мышления при изучении иностранного языка с помощью коммуникативной компетенции

Аннотация

Ключевые слова: В данной статье рассматриваются методы и коммуникативно- навыки, помогающие активизировать коммуникативные ориентированное технологии и использовать их в образовательном процессе. образование, Главной особенностью коммуникативного образования коммуникативный подход, критическое мышление, является выявление условий, помогающих активизировать активизация, коммуникативные навыки при изучении иностранного мотивация, языка. Поэтому в целях дальнейшего повышения качества компетентность. образования в Новом Узбекистане утверждается, что необходимо учить молодых студентов развивать критическое мышление, обогащать их знания с юных лет, формировать самостоятельное мышление и свободное творчество. Mamlakatimizda xalqaro munosabatlarning kengayishi va o‘zgarishi tufayli inson hayotida chet tillarga bo‘lgan talab kundan-kunga o‘sib bormoqda. Kommunikativ yo‘naltirilgan o‘qitish bu talaba chet tilidan nutq va fikrlash faoliyati vositasi sifatida foydalanishga tayyorligi, talabalarning til, suhbat, amaliy, ijtimoiy, lingvistik va fikrlashda kommunikativ kompetensiyasini shakllantirishni anglatadi. O‘qitishning kommunikativ yo‘nalishi uslubiy va pedagogik faoliyatning barcha tomonlarini belgilaydi. O‘quv jarayonida esa kommunikativlik o‘rgatish uchun yuqori motivatsiyani yaratishni nazarda tutadi. Ma’lumki, ta’lim maksimal darajada rag‘batlantirilgan joyda muvaffaqiyatli bo‘ladi. Motivatsiya deganda o‘qituvchining chet tilini chuqurroq o‘rganishga ijobiy munosabatda bo‘lgan ta’lim faoliyatini yo‘naltiradigan rag‘batlantiruvchi impulslar tizimi tushuniladi. [1]. Chet tilini kommunikativ o‘qitishda asosiy o‘rinni o‘yin vaziyatlari, sherik bilan ishlash, xatolarni topish bo‘yicha vazifalar egallaydi, bu nafaqat so‘z boyligini oshirishga imkon beradi, balki bizni analitik fikrlashga o‘rgatadi. Chet tilida nutq so‘zlash murakkab integral mahoratdir. U so‘zlovchining motivatsiyasi, faolligi va mustaqilligi, maqsadga muvofiqligi, fikrlash bilan bog‘liqligi, vaziyatga to‘g‘ri baho bera olishi bilan tavsiflanadi. Har qanday izchil matnda tematik lug‘at va ma’lum grammatik hodisalar mavjud bo‘lib, ularning ma’nolarini bilish ham bir mahoratdir [2]. Ushbu bosqichda tanqidiy fikrlashni, ya’ni o‘z nuqtai nazarini ifoda etish qobiliyatini shakllantirish va o‘quvchi shaxsining o‘zini o‘zi anglashini ta’minlash uchun o‘quv va kognitiv faoliyatni faollashtirish, mustaqillik va ijodiy salohiyatni rivojlantirish, nutqqa bo‘lgan ehtiyoj va istakni uyg‘otish ham juda muhimdir. Tanqidiy fikrlash o‘quv jarayonida muhim rol o‘ynaydi, chunki u ongli va amaliy faoliyatga qodir rivojlangan shaxsning eng muhim jihatini ko‘rsatib beradi. An’anaviy va tanqidiy o‘qishni solishtirganda, an’anaviy o‘qish matnda taqdim etilgan ma’lumotlarni tushunish va qabul qilishga asoslanishini, tanqidiy o‘qish esa matn g‘oyasini har tomonlama tahlil qilishga qaratilganligini kuzatishimiz mumkin. Bunday o‘qishning mahsuli, shunchaki matnda taqdim etilgan ma’lumotlarni yodlash va takrorlash emas, balki matn muallifi aytmoqchi bo‘lgan ma’nolarni baholash va shaxsiy talqin qilishdir [3]. 419 Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics Special Issue – 5 (2025) / ISSN 2181-3701 Chet tili darslarida tanqidiy o‘qishni o‘rgatish tuzilishi talabadan quyidagilarni bajarishni talab qiladigan kommunikativ muammolarni hal qilishni shakllantirish va tashkil etishdan iborat: – matnda yashirin ma’nolarni qidirish; – matnning ijtimoiy-madaniy tarkibiy qismlarini aniqlash; – matnning rag‘batlantiruvchi tomonini aniqlash: muallif bizning xatti- harakatlarimizga qanday ta’sir qilishni xohlaydi; – matn uslubini aniqlash. Bundan tashqari, tanqidiy o‘qish tanqidiy fikrlash jarayonlari asosida turli janrdagi matnlar bilan ishlashda ma’lum ko‘nikmalarni egallashni nazarda tutadi: – mazmunni bashorat qilish, matnning davomini, tugallanishini taxmin qilish; – muallifning matn muammosiga munosabatini aniqlash; – o‘qiganlaringizni tahlil qilish va baholash, oldingi tajriba va bilimlar asosida o‘z munosabatingizni shakllantirish; – o‘qiganlaringiz asosida umumlashma va asosli xulosalar chiqarish. Kommunikativ yondashuvga tayanish darsning deyarli barcha bosqichlarida o‘quv jarayonini optimallashtirishga yordam beradi. Monologik va dialogik nutq ko‘nikmalarini rivojlantirishda o‘quvchilar juftlik va guruhlarda muloqot qilish hamda hamkorlik qilishni, o‘z-o‘zini nazorat qilishni, muloqotning boshqa ishtirokchilarini baholashni o‘rganadilar. Loyihalar ustida ishlashda esa talabalar o‘z g‘oyalarini ishlab chiqish, eng oqilona yechim topish, yangi muammoni ko‘rish, ishni rejalashtirish va xulosa chiqarishni o‘rganadilar [4]. XXI asrda, har bir o‘qituvchi ta’lim resurslari va internetdan unumli foydalanishni bilishi, zamon bilan hamnafas bo‘lishi lozim. Misol uchun, ingliz tili darslarida leksik ko‘nikmalarning shakllanish darajasini monitoring qilish bo‘yicha eng mashhur saytlardan biri bu http://learningapps