Применение международных процедур AML/CFT, направленных на предотвращение незаконного оборота драгоценных металлов и драгоценных камней, а также опыт зарубежных стран в этой сфере

Аннотация

Ключевые слова: Данная статья посвящена сравнительному анализу противодействие законодательства Республики Узбекистан в сфере AML/CFT отмыванию денег (AML), (противодействие отмыванию денег и финансированию противодействие терроризма), связанного с драгоценными металлами и финансированию терроризма (CFT), камнями, с практикой ведущих стран мира. В рамках драгоценные металлы и исследования были изучены основные особенности правил камни, внутреннего контроля Узбекистана, а также сходства и правила внутреннего различия с законодательством Соединенных Штатов контроля, Америки, Европейского Союза, Сингапура и Объединенных стандарты ФАТФ, сравнительный анализ, Арабских Эмиратов. В статье анализируются сильные идентификация клиентов, стороны системы Узбекистана и возможности ее риск-ориентированный совершенствования в контексте. подход, подозрительные операции, специально уполномоченный государственный орган. Qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlar bilan bog'liq munosabatlarni tartibga solish zamonaviy moliyaviy jinoyatchilikka qarshi kurashishning muhim yo'nalishlaridan biridir. O'zbekiston Respublikasining ushbu sohadagi ichki nazorat qoidalari FATF[4] xalqaro standartlariga muvofiq ishlab chiqilgan bo'lib, mamlakatning AML/CFT tizimining muhim qismini tashkil etadi. Qimmatbaho metallar va toshlar o'zlarining yuqori qiymati, oson tashiluvchanlik xususiyatlari va global bozorlarda keng qabul qilinishi tufayli pul yuvish va terrorizmni moliyalashtirish maqsadlari uchun eng qulay vositalardan biri hisoblanadi. Shu sababli, dunyoning ko'plab mamlakatlari ushbu soha bo'yicha kuchli tartibga solish mexanizmlarini joriy etgan. Ushbu maqolada O'zbekiston qonunchiligini dunyoning yetakchi davlatlari bilan solishtirish orqali mavjud tizimning ustunlik tomonlari ko‘rsatish hamda mavjud muammolarni tahlil qilish, qonunchilikni takomillashtirish bo‘yicha taklif-tavsiyalar taqdim etishni maqsad qilib qo'yilgan. 457 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 06 (2025) / ISSN 2181-1415 O'zbekiston qonunchiligining asosiy xususiyatlari. O'zbekiston Respublikasining qimmatbaho metallar va toshlar bo'yicha ichki nazorat qoidalari bir qator o'ziga xos xususiyatlarga ega. Qonunchilik asosiy maqsad sifatida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirg'in qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi samarali kurashish tizimini yaratishni belgilaydi. O'zbek qonunchiligi qimmatbaho metallarga oltin, kumush, platina va platina guruhi metallarini, ya'ni palladiy, iridiy, rodiy, ruteniy va osmiyni kiritadi. Bu metallar har qanday ko'rinish va holatda, shu jumladan yombi va affinaj qilingan holatda, xomashyoda, qotishmalarda, xomaki mahsulotlarda, sanoat mahsulotlarida, kimyoviy birikmalarda, zargarlik buyumlarida, pul belgilarida, ishlab chiqarish va iste'mol parchalarida hamda chiqindilarida hisobga olinadi. Qimmatbaho toshlarga esa tabiiy olmoslar, yoqutlar, zumradlar, sapfirlar, aleksandritlar, tabiiy marvarid va qahraboning noyob hosilalari kiradi. O'zbekistonda AML/CFT talablari bazaviy hisoblash miqdorining 600 baravaridan oshgan naqd operatsiyalar uchun qo'llaniladi[5]. Bu taxminan 15-20 ming AQSh dollari ekvivalentini tashkil etadi, bu ko'plab davlatlardagi chegaradan nisbatan past ko'rsatkichdir. Bunday yondashuv keng doiradagi operatsiyalarni nazorat ostiga olish imkonini beradi va potentsial shubhali faoliyatni erta bosqichda aniqlashga yordam beradi. Maxsus vakolatli davlat organi sifatida Bosh prokuratura huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti va O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Davlat asillik palatasi o'rtasida aniq vazifa taqsimoti mavjud. Bu institutlararo hamkorlik samarali nazorat tizimini ta'minlaydi va turli organlardagi bilim va tajribalardan foydalanish imkonini yaratadi. Amerika Qo'shma Shtatlari Amerika Qo'shma Shtatlarida qimmatbaho metallar va toshlar savdosi CFR ning 31-qismi 1027-bo'limi bilan tartibga solinadi[6]. AQSh qonunchiligi bo'yicha "dealer" deb ataladigan shaxslar yiliga 50,000 dollardan ortiq qimmatbaho metallar va toshlar sotib olgan va sotgan shaxslardir. Bu ta'rif O'zbekiston yondashuvidan farq qiladi, chunki u yillik aylanmaga asoslangan holda beriladi. AQShda individual operatsiyalar uchun 10,000 dollarlik chegara belgilangan, bu O'zbekistondagi chegaraga yaqin.[7] Amerika qonunchiligi asosan yillik aylanmaga asoslangan ta'rifdan foydalanadi, O'zbekistonda esa har bir operatsiya uchun aniq chegara belgilangan. AQShda keng federal nazorat tizimi mavjud bo'lib, FinCEN (Financial Crimes Enforcement Network) asosiy koordinator organ hisoblanadi.[8] AQSh amaliyotining afzalligi uning rivojlangan texnologik infrastructurasi va keng federal nazorat tizimidadir. Shu bilan birga, shtat va federal darajalar o'rtasidagi murakkab taqsimot ba'zan koordinatsiya qilish muammolarini keltirib chiqarishi mumkin. Yevropa Ittifoqi Yevropa Ittifoqining beshinchi va