К содержанию
РецензированоRU2025

Анализ причин и условий, способствующих преступности несовершеннолетних

Dilshodbek NURUMOV

Общество и инновации · 6 · 69-75 · 2025

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақолада вояга етмаганлар жиноятчилигининг вояга етмаганлар, асосий сабаблари, уларга имкон берган ижтимоий, ҳуқуқбузарлик, иқтисодий ва психологик шарт-шароитлар кўриб чиқилган. жиноятчилик, Шунингдек, вояга етмаганлар жиноятчилиги сабаблари ва назоратсизлик, жиноятчилик сабаблари. уларга имкон берган шарт-шароитлар юзасидан миллий ва хорижий олимларнинг фикрлари таҳлил қилинган. Муаллиф томонидан бу турдаги ҳуқуқбузарликларнинг олдини олишга қаратилган таъсирчан механизмларни шакллантириш бўйича илмий-назарий хулосаларга келинган. 1 Acting Professor, Tashkent State University of Law, Tashkent, Uzbekistan. E-mail: d.nurumov@tsul.uz Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 6 № 4 (2025) / ISSN 2181-1415 Анализ причин и условий, способствующих преступности несовершеннолетних АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье рассматриваются основные причины причины преступности несовершеннолетних, а также социальные, несовершеннолетних, экономические и психологические условия, которые им правонарушений, способствовали. Также были проанализированы мнения преступности, безнадзорности, отечественных и зарубежных ученых о причинах преступности. преступности несовершеннолетних и условиях, которые им способствовали. Автором сделаны научно-теоретические выводы по формированию действенных механизмов, направленных на предупреждение данного вида правонарушений. Ҳар қандай жамиятнинг барқарор ривожланиши унинг ёш авлодни тўғри тарбиялаш ва ҳуқуқбузарликлардан асрашга бевосита боғлиқдир. Шу нуқтаи назардан қаралганда, вояга етмаганлар ўртасидаги жиноятчилик нафақат ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар, балки бутун жамият учун жиддий муаммо ҳисобланади. Вояга етмаганлар томонидан содир этилаётган жиноятлар кўлами ва табиати нафақат индивидуал, балки ижтимоий омиллар таъсирида шаклланади. Жиноят содир этилишига имконият яратувчи сабаблар ва омиллар муаммоси ҳар қандай криминологик тадқиқотда у ёки бу тарзда кўриб чиқилади, чунки у криминологиянинг муҳим муаммоларидан биридир. Уни ўрганиш нафақат назарий, балки амалий аҳамиятга ҳам эга. Жиноят сабаблари нима-ю, унинг омиллари деганда нимани тушуниш лозим, деган масала бизнинг криминологик адабиётларимизда, афсуски, ҳанузгача аниқ ҳал қилинмаган. Аксарият ҳолларда бу тушунчалар адаштирилади ёки бир- бирига тенглаштирилади. Айтилган ҳолатлар вояга етмаганлар ҳуқуқбузарликларининг сабаблари ва омиллари муаммосига ҳам тааллуқли. Ушбу масалага нисбатан ҳар хил ёндашувлар мавжуд. Вояга етмаганлар жиноятчилигининг сабаблари жумласига қуйидагиларни киритиш мумкин: яшаш, ўқиш ёки иш жойидаги муҳитнинг салбий таъсири; ўқишни ташлаб кетган ўсмирлар узоқ вақт муайян иш билан шуғулланмаслиги; ўсмирнинг нотўғри тарбияланишини белгиловчи шарт-шароит омиллари; ёши катта жиноятчиларнинг далолатчилиги; зўравонлик ва фильмлар таъсири. Вояга етмаганлар жиноятчилигининг омиллари сифатида қуйидагилар қайд этилади: назоратсизлик; таълим-тарбия ишларида мавжуд камчиликлар; ишга жойлаштиришда ҳамда ишлаб чиқаришда тарбия ишларини ташкил этишда мавжуд камчиликлар; маданий ҳордиқ чиқаришни ташкил этишдаги камчиликлар. Б.А.Умрзаковнинг фикрича, вояга етмаганлар жиноятчилигининг субъектив сабаблари ва шарт-шароитлари вояга етмаганнинг шахси билан боғлиқ ходисалардир, объектив сабаблар ва шарт-шароитлар эса вояга етмаганнинг ўзи билан боғлиқ бўлганлардан ташқари ижтимоий муҳитнинг салбий таъсири сифатида кўришимиз мумкин. Жумладан, вояга етмаганлар жиноятчилигининг субъектив сабабларига вояга етмаган шахснинг дунёқараши ва маънавий олами, 70 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 6 № 4 (2025) / ISSN 2181-1415 қизиқиши ва эҳтиёжлари, қадриятлари ва ҳаётий режалари, ҳуқуқий онги ва ҳуқуқий маданият даражаси, турмуш тарзи, мақсади ва йўналишлари, мотивлари киради. Вояга етмаганлар жиноятчилигининг объектив сабабларига оиладаги носоғлом муҳит, жамиятдаги иқтисодий ва сиёсий беқарорлик, оиладан ташқари муҳитнинг (мактаб, маҳалла, кичик гуруҳлар), криминоген ҳудуднинг, шунингдек оммавий ахборот воситалари (интернет, ижтимоий тармоқлар)нинг салбий таъсири киришини таъкидлаган [1]. С.С.Остроумов ва Н.Ф.Кузнецова фикрига кўра, оиладаги тарбияда йўл қўйилган хатолар ҳуқуқбузарликлар содир этишнинг сабаблари эмас, балки омилларидир. И.И.Карпец эса, “Назоратсизлик, унга яна ичкиликбозлик қўшилса жиноий ҳодисаларга олиб келишини таъкидлаган. Жиноятларнинг сабаблари ва омиллари тушунчалари материалистик диалектика категорияларининг муайянлаштирилган кўринишлари ҳисобланади. “Сабаб” ва “омил” фалсафий тушунчаларини тушуниб етмасдан криминологияда уларни илмий талқин қилиш ва қўллаш мумкин эмас. Сабабий алоқалар – детерминация муносабатлари турларидан бири. Детерминация – бу ҳодисалар ўзаро алоқасининг шундан бир усулики, бунда бир ҳодисанинг юзага келиши бошқа ҳодисалар билан белгиланади. Детерминация муносабати бир томондан белгиловчи омиллар (детерминантлар)ни назарда тутса, бошқа томондан – белгиланган натижа (ҳосила)ни назарда

Доказательный фрагмент

«Калит сўзлар: Мазкур мақолада вояга етмаганлар жиноятчилигининг вояга етмаганлар, асосий сабаблари, уларга имкон берган ижтимоий, ҳуқуқбузарлик, иқтисодий ва психологик шарт-шароитлар кўриб чиқилган.»

Образец извлечения

Демо-превью

Калит сўзлар: Мазкур мақолада вояга етмаганлар жиноятчилигининг вояга етмаганлар, асосий сабаблари, уларга имкон берган ижтимоий, ҳуқуқбузарлик, иқтисодий ва психологик шарт-шароитлар кўриб чиқилган. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
causes of juvenile, правонарушений, жиноятчилик сабаблари, преступности, безнадзорности, вояга етмаганлар, причины несовершеннолетних, ҳуқуқбузарлик, жиноятчилик, and crime, назоратсизлик, delinquency, neglect, causes of juvenile delinquency
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники