Понятие, правовое содержание и последствия государственной регистрации и отказа в государственной регистрации прав и сделок

Аннотация

Калит сўзлар: Ушбу мақолада ҳуқуқ ва битимларни давлат рўйхатидан кўчмас, ўтказиш ҳамда ўтказишни рад этиш тушунчаси, ҳуқуқий мулк, мазмуни ва оқибатлари таҳлил қилинган. Шунингдек, кадастр хизмати, кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни ва у ҳақда тузилган рўйхатдан ўтказишни рад этиш, битимларни давлат рўйхатидан ўтказишнинг ҳуқуқий бўйин товлаш, асослари, моддий ва процессуал жиҳатлари ва амалиётда моддий ва процессуал қўлланилиш билан боғлиқ илмий хулосалар тақдим нормалар, этилган. Бундан ташқари, илмий тадқиқотлар ва хорижий тартиб-таомиллар. давлатлар тажрибасига таянган ҳолда кўчмас мулкка 1 Independent Researcher, Supreme School Judges with the Supreme Judicial Council of the Republic of Uzbekistan. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 07 (2025) / ISSN 2181-1415 бўлган ҳуқуқларни ва у ҳақда тузилган битимларни давлат рўйхатидан ўтказиш бўйича таклифлар ва тавсиялар ишлаб чиқилган. Понятие, правовое содержание и последствия государственной регистрации и отказа в государственной регистрации прав и сделок АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье анализируются понятие, правовое недвижимость, содержание и последствия государственной регистрации и имущество, отказа в передаче прав и сделок. Также представлены кадастровая служба, научные выводы, связанные с правовыми основами, отказ в регистрации, уклонение, материальными и процессуальными аспектами и материальные и практическим применением государственной регистрации процессуальные нормы, прав на недвижимое имущество и сделок с ним. Кроме того, процедуры. на основе научных исследований и опыта зарубежных стран разработаны предложения и рекомендации по государственной регистрации прав на недвижимое имущество и сделок с ним. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси жамиятимизни демократик ва ҳуқуқий деб эълон қилди. Шу тариқа, жамиятимиз унинг ривожланишини, инсон ва фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликлари ҳимоясини ишончли таъминлайдиган институтлар тизимидан иборат бўлиши лозим. Мулк шаклларининг хилма- хиллиги эътироф этилди ва қонун йўли билан мустаҳкамланди. Бундай шароитда давлатнинг асосий вазифаси мулкчиликнинг барча шаклларини ва, айниқса, фуқароларнинг мулкий ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, уларнинг кафолатларини таъминлашдан иборат. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси ва “Кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказиш тўғрисида”ги Қонунининг (кейинги ўринларда Рўйхатдан ўтказиш тўғрисидаги қонун) қабул қилиниши билан фуқаролик муомаласи барқарорлигини таъминлашда давлатнинг роли ошди, мулкдорларнинг ҳуқуқ ва манфаатлари тўлароқ ҳимоя қилина бошлади. Кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни ва у билан боғлиқ битимларни давлат рўйхатидан ўтказиш оммавий ва хусусий манфаатлар ўртасидаги мувозанатни таъминлаш усулларидан бири бўлиб ҳисобланади. Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодексининг 27-моддаси биринчи қисми 5-бандига асосан давлат рўйхатидан ўтказишни рад этиш ёхуд белгиланган муддатда давлат рўйхатидан ўтказишдан бўйин товлаш устидан шикоят қилиш тўғрисидаги ишлар кўпроқ кўчмас мулк объектлари билан чамбарчас боғлиқдир (албатта, мазкур 5-банд билан бошқа шикоятлар ҳам кўриб чиқилиши мумкин, масалан тадбиркорлик субъектларини давлат рўйхатидан ўтказишни рад қилиш ёки бўйин товлаш). Кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни ва у ҳақда тузилган битимларни давлат рўйхатидан ўтказиш ҳозирги ҳуқуқшуносликда янги институт эмас. Бундай рўйхатдан ўтказиш зарурияти ФКнинг биринчи қисми (1995 йилда) 104 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 07 (2025) / ISSN 2181-1415 тайёрланишида ҳам муҳокама қилинган, сўнгра рўйхатдан ўтказишни рад этиш тартиби ва асосларини белгилаб берган бошқа қонунлар қабул қилинди ва у билан боғлиқ муаммоларни, қоида тариқасида, фуқаролик ҳуқуқи нуқтаи назаридан кўриб чиқувчи цивилист олимларнинг тадқиқот мавзулари вужудга келди. Ҳуқуқшуносликда кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни ва у билан боғлиқ битимларни давлат рўйхатидан ўтказишнинг турли жиҳатларига бағишланган салмоқли илмий материал тўпланган бўлиб, у нафақат кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни ва у билан боғлиқ битимларни давлат рўйхатидан ўтказиш тўғрисидаги қонунчиликни, балки ҳуқуқни қўллаш амалиётини ҳам янада такомиллаштириш мақсадида назарий жиҳатдан умумлаштиришни талаб этади. Кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказувчи органларнинг ўз фаолиятини самарали амалга ошириши фуқаролар ва юридик шахсларнинг ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатларини ҳимоя қилишни таъминлайди, қонунийлик ва ҳуқуқ-тартиботни ҳар томонлама мустаҳкамлашга кўмаклашади. Кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни ва у билан боғлиқ битимларни давлат рўйхатидан ўтказиш тизимидаги органларнинг юридик фаолиятини ўрганиш умумназарий муаммоларини тушунишга имкон беради. Юридик фаолият давлат органларининг ваколатига киради. Бугунги кунда ҳуқуқшуносликнинг марказий мавзуларидан бири юридик фаолият муаммоси эканлиги бежиз эмас. Кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни ва у билан боғлиқ битимларни дав