Классификация административно-правовых споров по отраслям: административно-правовые споры, возникающие в таможенной сфере

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақолада божхона соҳасида келиб чиқувчи божхона соҳаси, маъмурий-ҳуқуқий низоларнинг асосий белгилари, хусусан таснифлаш, маъмурий орган, маъмурий ҳужжат, маъмурий ҳаракат оммавий-ҳуқуқий (ҳаракатсизлик) таҳлил қилинган. муносабат, маъмурий-ҳуқуқий муносабат, хусусий-ҳуқуқий муносабат, маъмурий-ҳуқуқий низо, маъмурий суд, ҳаракат (ҳаракатсизлик), маъмурий ҳужжат, субъектив ҳуқуқ, ташқи субъект, ҳокимият ваколати, ҳуқуқий оқибат, асимметрик Классификация административно-правовых споров по отраслям: административно-правовые споры, возникающие в таможенной сфере АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье анализируются основные таможенная сфера, характеристики административно-правовых споров, классификация, возникающих в таможенной сфере, в частности, публично-правовые административный орган, административный документ, отношения, административно- административное действие (бездействие). правовые отношения, частно-правовые отношения, административно- правовой спор, административный суд, действие (бездействие), административный документ, субъективное право, внешний субъект, властные полномочия, правовые последствия, асимметрия. Маъмурий органлар томонидан қабул қилинган маъмурий ҳужжатлар, шунингдек, уларнинг маъмурий ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан судга мурожаат қилиш имконияти – ҳуқуқий демократик давлатнинг ажралмас белгиси 2 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 07 (2025) / ISSN 2181-1415 сифатида, фуқароларнинг суд орқали ҳимоя ҳуқуқини таъминлайди. Бу суд назорати шакли фуқаролар ва юридик шахслар учун маъмурий органларнинг маъмурий ҳужжатлари ва ҳаракатларини ҳуқуқий баҳолаш, уларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш ҳамда маъмурий органлар фаолияти устидан таъсирчан жамоатчилик назоратини амалга оширишда муҳим восита ҳисобланади. Шу маънода, 2017 йилда мамлакатимиз тарихида илк маротаба маъмурий судлар ташкил қилинганлиги фуқаролар ва тадбиркорлик субъектларининг давлат органлари ва мансабдор шахсларнинг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари устидан судга шикоят қилишга оид конституциявий ҳуқуқларини таъминлашда муҳим қадам бўлди. Эндиликда инсон, унинг ҳаёти, озодлиги, шаъни, қадр-қиммати ва бошқа ажралмас ҳуқуқ ҳамда эркинликлари муқаддас саналиб, улар давлат томонидан кафолатланади[1]. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 30 январдаги “Фуқаролар ва тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқларини суд орқали ҳимоя қилишнинг замонавий механизмларини жорий этиш бўйича қўшимча чора- тадбирлар тўғрисида”ги 33-сонли Қарори мамлакатимизда ушбу йўналишда олиб борилаётган тизимли ислоҳотларнинг мантиқий давомидир. Президентимизнинг мазкур Қарорлари билан “Ўзбекистон Республикаси маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги қонунчиликни такомиллаштириш концепцияси” тасдиқланиб, унда устувор вазифалардан бири сифатида маъмурий ва бошқа оммавий-ҳуқуқий муносабатларнинг ҳуқуқий табиатини аниқлаштириш, уларнинг ҳуқуқий белгилари ва бошқа ўхшаш ҳуқуқий муносабатлардан фарқли жиҳатларини аниқ белгилаш вазифаси қўйилди. Бу эса ўз навбатида судловга тааллуқлилик масаласини ҳал этишдаги муҳим вазифалардан биридир. Ўзбекистон Республикаси Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодекси (кейинги ўринларда МСИЮтК деб юритилади) 4-моддаси[2] нинг биринчи қисмига кўра, ҳар қандай манфаатдор шахс ўзининг бузилган ёки низолашилаётган ҳуқуқларини ёхуд қонун билан қўриқланадиган манфаатларини ҳимоя қилиш учун маъмурий судга (судга) мурожаат қилишга ҳақли. МСИЮтК 26-моддасининг биринчи қисмига кўра, маъмурий судга фуқаролар ва юридик шахсларнинг бузилган ёки низолашилаётган ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш тўғрисидаги, маъмурий ва бошқа оммавий ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган ишлар тааллуқлидир... МСИЮтК 27-моддаси биринчи қисмининг 2-бандига кўра, суд давлат бошқаруви органларининг, маъмурий-ҳуқуқий фаолиятни амалга оширишга ваколатли бўлган бошқа органларнинг (бундан буён матнда маъмурий органлар деб юритилади), фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг ва улар мансабдор шахсларининг қонун ҳужжатларига мос келмайдиган ҳамда фуқаролар ёки юридик шахсларнинг ҳуқуқларини ва қонун билан қўриқланадиган манфаатларини бузадиган қарорлари, ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) юзасидан низолашиш тўғрисидаги ишларни ҳал қилади. МСИЮтК 184-моддасининг иккинчи қисмига кўра, маъмурий органларнинг ва фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг, улар мансабдор шахсларининг қарорлари, ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан шикоят қилиш тўғрисидаги ишлар, агар уларни кўриб чиқиш қонун билан бошқа давлат органларининг ваколатига киритилмаган бўлса, судда кўриб чиқилади. 3 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 07 (2025) / ISSN 2181-1415 Ўзбекистон Республикаси Божхона кодекси 4097-моддасининг биринчи қисмига кўра, божхона органларининг қарорлари, ушбу органлар мансабдор шахсларининг ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан судга берилган шикоятлар қонунчиликда белгиланган тартибда кўриб чиқилади ва ҳал эт