Место принципа социальной справедливости в глобальных процессах реформ, направленных на совершенствование системы социальной защиты в Новом Узбекистане

Аннотация

Ключевые слова: В статье анализируется программа «Obod qishloq», социальная а также новые эффективные механизмы сокращения справедливость, бедности и системы решения социальных проблем сокращение бедности, общества — «Temir daftar», «Ayollar daftari», социальное обеспечение, жизненные потребности, «Yoshlar daftari», «Mahallabay» и «Xonadonbay», — общечеловеческие направленные на обеспечение социальной справедливости. ценности, В соответствии с Конституцией провозглашено, что здоровое общество. Узбекистан будет преобразован в социальное государство, где каждый гражданин, независимо от национальности, языка и вероисповедания, сможет жить свободной, мирной и благополучной жизнью. Действительно, реализация любой серьёзной программы требует укрепления национального единства: без единства, солидарности и сотрудничества представителей нации даже самые благородные цели остаются лишь мечтой. В этой связи подчёркивается особая значимость анализа факторов, укрепляющих 532 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 06 (2025) / ISSN 2181-1415 национальное единство. “Bizning faoliyatimiz eng muhim konstitutsiyaviy qoidaga – ijtimoiy adolat tamoyilini ta’minlashga qaratilishi shart. Ijtimoiy adolat – bu siyosiy qarashlari, jinsi, millati, tili va diniy e’tiqodidan qat’i nazar, qonun oldida barcha fuqarolarning tengligini ta’minlashdir. Bu – ta’lim, tibbiyot va boshqa sohalardagi imkoniyatlar tengligidir. Bu – kafolatlangan mehnat faoliyati erkinligi, mansab lavozimlari bo‘yicha ko‘tarilib borishdagi imkoniyatlar tengligidir. Eng muhimi, bu- keksa avlod vakillari va ijtimoiy himoyaga muhtoj fuqarolar to‘g‘risidagi g‘amxo‘rlikdir. Jamiyatda ijtimoiy adolat tamoyilini qaror toptirish borasidagi asosiy vazifamiz – bu adolatli qonunlar qabul qilishdan iborat”[1]. Bugungi kunda Yangi O‘zbekistonda adolatli jamiyatni barpo etishga yunaltirilgan global islohot jarayonlari olib borilmoqda. Ushbu jarayonlar salmoqli natijalar bilan yakun topishi uchun muayyan huquqiy, siyosiy dastur bo‘lishi kerak, albatta. Bunday dastur 2023-yilning 14-iyul kuni O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti lavozimiga saylangan Sh.M.Mirziyoyevning inauguratsiya marosimida ma’lum kilingani yaxshi ma’lum. Prezident “Kelgusi davr O‘zbekiston uchun siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy- gumanitar sohalarda chuqur, burilishlar va ulkan o‘zgarishlar davri bo‘ladi”, deb ta’kidladi. Bundan tashqari “Konstitutsiyaga muvofiq, O‘zbekiston millati, tili va dinidan qat’i nazar, har bir fuqaro erkin, tinch va farovon hayot kechiradigan ijtimoiy davlatga aylantirilishi e’lon qilindi”. Darhaqiqat, har qanday jiddiy ahamiyatga molik dasturni ruyobga chiqarish masalasi milliy xamjihatlikni mustahkamlashni ham takozo qiladi. Chunki millat vakillari orasida yaqdillik, hamjihatlik, hamkorlik bo‘lmas ekan, eng ezgu maqsadlar ham orzuligicha qolib ketadi. Shu munosabat bilan milliy hamjihatlikni mustahkamlash omillari tahlili alohida ahamiyat kasb qilmokda. Bunga, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 15-noyabrda qabul qilingan “Millatlararo munosabatlar sohasida O‘zbekiston Respublikasi davlat siyosati konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Farmoniх[1] yaqqol misol bo‘ladi. Millatlararo totuvlik barcha davrlarda ijtimoiy barqarorlik va jamiyat taraqqiyotini ta’minlashning muhim omili vazifasini o‘tab kelgan. Aynan, ijtimoiy adolat mamlakat va davlatlar o‘rtasidagi tinch va farovon hayotning asosiy tamoyilidir. Ijtimoiy adolat tamoyillari odamlarning yoshi, irqi, millati, 533 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 06 (2025) / ISSN 2181-1415 dini, madaniyati va nogironligi sababli yuzaga keladigan to‘siqlarni bartaraf etishga qaratilgan. Xalqaro hamjamiyat ijtimoiy taraqqiyot va adolatga barcha inson huquqlari va asosiy erkinliklari hurmat qilingan sharoitda erishish mumkinligini tan oladi. Savdo, sarmoya va kapital oqimlari orqali globallashuv va o‘zaro bog‘liqlik, shuningdek, texnologiya, jumladan, axborot texnologiyalari sohasidagi yutuqlar butun dunyo bo‘ylab global iqtisodiy o‘sish, tiklanish va turmush darajasini oshirish uchun yangi imkoniyatlar ochmoqda. Xalqaro mehnat tashkilotining (XMT) Ijtimoiy adolat to‘g‘risidagi deklaratsiyasining qabul qilinishi ijtimoiy adolatga sadoqatning namunasidir. Deklaratsiya bandlik, ijtimoiy himoya, ijtimoiy muloqot hamda mehnatdagi asosiy tamoyillar va huquqlar orqali barcha uchun adolatli natijalarni kafolatlashga qaratilgan. XMTning Ijtimoiy adolat to‘g‘risidagi deklaratsiyasi 1944-yildagi Filadelfiya deklaratsiyasi va 1998-yilgi Mehnat sohasidagi asosiy tamoyillar va huquqlar to‘g‘risidagi deklaratsiyada belgilangan tamoyillarni aks ettiradi. Ijtimoiy adolat munozarali tushunchadir. Bugungi kunda ijtimoiy adolat deganda qonun oldida tenglik, ijtimoiy ta’minot va mamlakat aholisining hayotiy ehtiyojlarini ta’minlash deb ham tushunish mumkin. Ijtimoiy adolatni umuminsoniy qadriyat deb atash ham mumkin, chunki uning namoyon bo‘lishi